Уул уурхай

-Ормузын хоолой хаагдсанаар дэлхийн зах зээл дээрх газрын тосны бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэж, 2022 оноос хойш анх удаа 100 ам.долларыг давсан.

Өмнө нь Ханбогд сумын малчид худаг, усны асуудлаар удаа дараа санаа зовниж буйгаа илэрхийлж санал хүсэлтээ ирүүлсээр байжээ. Энэ нь Оюу толгойн уурхайн үйл ажиллагаатай холбоотой юу гэсэн асуулт өнөөдөр ч олон нийтийн дунд яригддаг. Гэвч үнэхээр худгийн ус багассан уу, эсвэл бид бодит байдлыг ташаа ойлгож, бурууг нь уул уурхайгаас хайж байсан хэрэг үү? Энэ асуултын хариуг баримтаар тайлбарлаж, асуудал хэрхэн шийдэлд хүрснийг харцгаая.                                                 Мэдээллийг бэлтгэсэн: IKON.MN М.Батчимэг 

Геологийн салбарын мэргэжилтнүүд, хөрөнгө оруулагчид нэгэн дор цуглаж, салбарынхаа ололт амжилт, тулгарч буй сорилтуудыг хэлэлцдэг уламжлалт "Монголын Геологи, Хайгуул-2026" 17 дахь удаагийн чуулга уулзалт, үзэсгэлэн 2026 оны 3 дугаар сарын 26, 27-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо "Корпорейт Конвеншн Төв"-д зохион байгуулагдах гэж байна.

"Оюу толгой" ХХК 2025 оны урьдчилсан гүйцэтгэлээ өчигдөр сэтгүүлчдэд танилцууллаа

- Өнөөдрийн байдлаар манай компани 30 тэрбум төгрөгөө НӨАТ хэлбэрээр Э.Батбаярын компанид алдсан. Гадаад руу экспорт хийж буй компани НӨАТ-ын ямар нэгэн татваргүй байдаг. Харин Э.Батбаяр бидэнд "Ямар нэгэн НӨАТ-ын дарамт үүсэхгүй" гэж хэлээд гэрээ байгуулж өөрийнхөө компаниар худалдаа дамжуулсан. Ийнхүү 2023 оноос эхлээд манай компани 10 мянган тонн зэс гаргахад 30 тэрбум төгрөгийг шамшигдуулж, сайд ахынхаа УИХ-ын сонгуульд нь оролцсон байх магадлалтай байна.

- Бортээгийн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах зорилгоор төсөлд хөрөнгө оруулж, хамтран ажиллах хөрөнгө оруулагчийг сонгох олон улсын нээлттэй сонгон шалгаруулалт  

- Үүнийг бид мэдэхгүй. Бид ахиухан хөрөнгө оруулалт хийж, ажлын байраа тогтвортоо байлгаж эдийн засаг өсөөсэй гэж хүсэж байгаа. Энэ хэмжээгээр Баялгийн санд ахиухан татвар орох ёстой. Тэрийг зөв зүйтэй зарцуулах гэдэг бол улс төрчдийн хийх ажил. Сонгогчид өөрсдийнхөө шударга, зөв гэсэн улс төрчдөө сонгоод, тэд зөв шийдвэр гаргаад Баялгийн санд оруулж буй бидний татварыг иргэд, орон нутагт зөв зүйтэй зарцуулах ёстой гэдэгт найдаж байна.

Асар том зэсийн уурхайн эргэн тойрон дахь 15 гаруй жилийн хурцадмал байдал 2025 оны 12-р сард дээд цэгтээ хүрлээ. Монгол Улс болон уул уурхайн аварга компани зөвшилцөлд хүрч чадах болов уу?

- Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг АНУ-д ажлын айлчлал хийх үеэрээ тус улсын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубиогийн санаачилгаар зохион байгуулсан “Чухал ашигт малтмалын асуудлаарх сайд нарын түвшний олон улсын уулзалт”-д оролцжээ.

Уг асуудлыг эргэн сануулбал тус компанид Татварын ерөнхий газраас 2024 онд 436 тэрбум төгрөгийн акт тавьсан бөгөөд Үндэсний аудитын газраас 66.5 тэрбум төгрөгийн төлбөр ногдуулж байв. Мөн АМНАТ буюу ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөртэй холбоотой асуудлыг “Петрочайна дачин тамсаг” ХХК-ийн удирдлагууд хүлээн зөвшөөрөөгүй юм. 

2025 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд "Оюу толгой бүлэг ордын ашиглалтад Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах, хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэх хүрээнд хийсэн тусгай шалгалт, нээлттэй сонсголын мөрөөр авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний тухай" УИХ-ын тогтоолыг баталсан. 

Бортээгийн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулахтай холбогдуулан хөрөнгө оруулагчдад мэдээллийг ил тод, нээлттэй хүргэх, тэдний саналыг авах, сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах, гарсан саналуудыг Засгийн газар болон УИХ-д танилцуулах зэрэг шат дараатай арга хэмжээ хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байгаа аж.

- Монголын Уул Уурхайн Үндэсний Ассоциациас өнгөрсөн оны 11-12-р сарын эрдэс баялгийн салбарын сар тутмын мэдээллээс нүүрстэй холбоотой онцлох хэсгийг хүргэж байна.

Ашигт Малтмалын Нөөц Ашигласны Төлбөр(АМНАТ)-ийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах эсэх асуудал яригдаж буй энэ үед "Эрдэнэт Үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Г.Ёндонгоос байр суурийг нь тодрууллаа.

Улаанбаатарт үйл ажиллагаа явуулж буй Шатахуун Түгээх Станц(ШТС)-уудын гадна иргэд шатахуун авахаар урт дараалал үүсгээд нэлээд олон хонож байна.