Цагаан ордонд болсон засгийн газрын хуралдааны үеэр тэр хоолойн хяналтыг түр хугацаанд Иран, Персийн булангийн орнуудад шилжүүлэх гэрээ хэлцлийг зөвшөөрөх эсэхийг сэтгүүлч асуухад шууд Оманыг нэр зааж сүрдүүлсэн нь гайхшируулсан юм.

“Үгүй ээ. Хоолой бүгдэд нээлттэй болно. Энэ бол олон улсын усан зам. Оман бусдын жишгийг дагах ёстой. Эс бөгөөс бид тэднийг дэлбэлэх болно. Тэд үүнийг ойлгож байгаа бол яах ч үгүй” гэж Трамп уг асуултад хариулжээ.

Трамп буруу ярьсан, эсвэл Ираныг Омантай андуурсан эсэх талаар Цагаан ордон ямар нэг тайлбар хийгээгүй байна.

Оман бол АНУ-ын холбоотон бөгөөд өөрөө Ираны халдлагад өртөж, Ойрх Дорнодын дайныг зогсооход зуучлахыг оролдож байсан улс юм.

Сүүлд АНУ-ын төрийн департамент Оманы талаар Трампын ярьсан ярианы бичлэгийг ямар ч залруулгагүйгээр өөрийн албан ёсны сувагт нийтэлсэн байна.

Хэдхэн хоногийн дараа 80 насанд хүрэх гэж буй Трамп өмнө нь Венесуэлийг Ирантай сольж ярихдаа Өмнөд Америкийн энэ улс “тэнгисийн флотгүй, агаарын хүчингүй” болсныг хэлж байв.

Тэрбээр АНУ, Израилийн цохилт эхэлсэн хоёрдугаар сарын 28-ны өдрөөс хойш ийм үг хэллэгийг Ираны эсрэг олон удаа хэрэглэж байсан юм.

Яг гурван сар үргэлжилж буй мөргөлдөөнийг эцэслэх яриа хэлэлцээ үр дүнд хүрэхгүй удаж байгаа. Үүнд Ормузын хоолойгоос гадна Ираны цөмийн хөтөлбөрийг зогсоох асуудал, мөн Ираны хориг арга хэмжээг цуцалж, гадаадад битүүмжлэгдсэн хөрөнгийг нь чөлөөлөх асуудал яригдаж байгаа гэсэн мэдээлэл бий.

Эх сурвалж: AFP

Энэ тухай хотын дарга Б.Пүрэвдагва "Ойрх Дорнодод болж буй үйл явдалтай холбоотойгоор дизель түлш, бензиний үнэ нэмэгдлээ. Дизель түлшний үнэ нэмэгдсэнээс нийтийн тээвэрт нэмэгдэл зардлууд гарах нөхцөл байдал үүссэн. Иймээс нийслэлийн төсвийг ойрын хугацаанд буюу зургаадугаар сарын 10-наас өмнө тодотгох шаардлагатай болсон.

Дизель түлш зарцуулж байгаа салбаруудад нэмэгдэл санхүүжилт өгөхөөс өөр арга байхгүй" хэмээв.

Харин хийн түлшний нийлүүлэлтийн тухайд "Гэр хорооллын 5,000 айлыг хийн түлшний хэрэглээнд шилжүүлсэн байна. Нэмж, 10,000 айлд хийн түлшний зуухыг суурилуулахаар төлөвлөсөн. Оросоос газ авахад 5 долларын татвар 120 доллар хүртэл нэмэгдсэн байгаа. Газын нийлүүлэлтийг хэрхэн шийдэх талаар хоёр улсын хооронд хэлэлцээр хийнэ" гэлээ.

Өмнө нь энэ оны гуравдугаар сард нийслэлийн төсөвт нэмэлт өөрчлөлт оруулж, 325 тэрбум төгрөгийг трамвай төсөлд зарцуулахаар баталсан юм.

Монгол Улсад 2024 оны есдүгээр сард ОХУ-ын ерөнхийлөгч Путины хийсэн албан айлчлалын үеэр Монгол Улс, Оросын Холбооны Улсын Засгийн газар хооронд “Газрын тосны бүтээгдэхүүн нийлүүлэх салбарт хамтран ажиллах тухай” болон “Монгол Улсад агаарын хөлгийн түлш нийлүүлэх тухай” хэлэлцээрүүдийг байгуулсан. “Монгол Улсад агаарын хөлгийн түлш нийлүүлэх тухай” хэлэлцээрийн төсөлд нийлүүлэлтээс гадна татвар, хөрөнгө оруулалтыг тогтворжуулах зохих заалтууд тусгагдсан байна. Иймд Олон улсын гэрээний тухай хуулийн дагуу Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороодоор хэлэлцүүлж, гишүүдээс ирүүлсэн саналын дагуу ОХУ-ын талтай нэмэлт хэлэлцээ хийсэн болохоо тодотгов. Үүний үр дүнд хэлэлцээрийн үндсэн эх болон түүнд өөрчлөлт оруулах 6 зүйл бүхий протоколын төслийг эцэслэн тохиролцжээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 2026 оны 81 дүгээр захирамжаар олгосон эрхийн дагуу Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд 2026 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдөр Москва хотноо Эрчим хүчний сайд Сергей Евгеньевич Цивилёвтэй тус протоколд гарын үсэг зурсан байна.

Энэхүү хэлэлцээрийн ач холбогдлыг тэрбээр танилцууллаа. Агаарын хөлгийн түлшний хангамж баталгаажиж, “Чингис хаан” олон улсын нисэх буудлын үйл ажиллагаа тасралтгүй, тогтвортой үргэлжлэх нөхцөл бүрдэх юм байна. Олон улсын стандартад нийцсэн түлшийг дундын зуучлагчгүйгээр, зах зээлийн бодит үнээр шууд нийлүүлэх аж. Төрийн өмчит компаниуд хамтарсан компани байгуулж, нисэх буудлын шатахуун хангамжийн байгууламжийн үйл ажиллагааг хариуцах юм байна.

Дэлхийн геополитикийн нөхцөл байдал амаргүй байгаа энэ үед дээрх хоёр хэлэлцээр хамтдаа хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлснээр манай улсын газрын тосны бүтээгдэхүүн, түлш, шатахууны нийт хангамжийн аюулгүй байдалд онцгой чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэдгийг Г.Дамдинням сайд тэмдэглэлээ. Иймд агаарын тээврийн салбарын хөгжлийг дэмжих, шатахууны хангамжийн найдвартай байдлыг хангах зорилгоор боловсруулсан тус хэлэлцээрийн асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэж өгөхийг хүсэв.

УИХ-ын гишүүн Р.Эрдэнэбүрэн Хэлэлцээр соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг дэмжиж буйгаа илэрхийлээд, цаашид хоёр улсын Засгийн газар хоорондын яриа хэлцэл хийхээсээ өмнө Улсын Их Хурал дээр урьдчилан хэлэлцэж, хүрээ хязгаараа тогтоож байх нь зүйтэй гэдэг байр суурь илэрхийлж байв. Мөн Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр гэхээсээ илүүтэй хувийн хэвшил хоорондын хамтын ажиллагааг дэмжих чиглэлээр ажиллах нь зүйтэй гэдэг саналыг хэлж байсан. Д.Ганбат гишүүн, цаг үе ойрхон өөрчлөгдөж байгаа онцгой нөхцөл гэдгийг тооцож, хэлэлцээр соёрхон батлахын оронд маш үр дүнтэй хамтран ажилладаг хувийн хэвшлүүддээ боломж олгож байх саналтай байгаагаа хэллээ.

Ийнхүү гишүүд асуулт асууж, үг хэлснээр санал хураалт явуулав. Хуралдаанд оролцсон 17 гишүүний олонх буюу 70.6 хувь нь Хэлэлцээр соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг дэмжлээ. 

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Боловсрол, шинжлэх ухаан, соёлын байгууллага (ЮНЕСКО)-ын Ерөнхий бага хурлын 2001 оны 31 дүгээр чуулганаар усан доорх соёлын өвийг хамгаалах, тогтвортой хадгалах зорилгоор баталсан “Усан доорх соёлын өвийг хамгаалах конвенц” нь 35 зүйл, дүрмээс бүрддэг байна. Конвенцын 1 дүгээр зүйл “… доод тал нь 100 жилийн турш хэсэгчлэн, эсхүл бүхэлдээ, тодорхой хугацааны туршид хэсэгчлэн, эсхүл байнга усан доор байсан соёл, түүх, эсхүл археологийн шинж чанартай, хүний оролцоотой бүхий л ул мөрийг “усан доорх соёлын өв” гэж тодорхойлон, түүнд “… археологи болон байгалийн орчиндоо байгаа дурсгалт газар, байгууламж, барилга, олдвор болон хүний биеийн үлдэгдэл”, “…археологи болон байгалийн орчиндоо байгаа хөлөг онгоц, агаарын хөлөг, бусад төрлийн тээврийн хэрэгсэл, эсхүл тэдгээрийн аливаа хэсэг, ачаа, эсхүл бусад зүйлс, эд зүйлс, эртний түүхэнд хамрах эд зүйлсийг хамруулахаар заасан байдаг байна.

Монгол Улс далай, тэнгист гарцгүй боловч нутаг дэвсгэр дээр орших том, жижиг нуур, голын усыг эртнээс тахин шүтэж ирсэн уламжлалтай бөгөөд түүнд холбогдох зан үйлийн дотор ембүү, алт, мөнгөн сав эд зүйлс өргөх явдал цөөнгүй байсан нь конвенцын 1 дүгээр зүйлд заасан “усан доорх эд зүйлс”-д хамаарахаар байгаа гэдгийг Ж.Алдаржавхлан сайд танилцуулав. Мөн Хөвсгөл зэрэг нууранд хуучны усан завь зэрэг зүйлс хадгалагдан үлдсэн байдаг бөгөөд эдгээр нь цаг хугацаа өнгөрөх тусам соёлын өвийн шинжийг олж, үнэ цэнтэй болдог тул конвенцын тодорхойлолтод заасан дотоодын усан доорх соёлын өвд хамаарна гэлээ.

Манай улс усан доорх соёлын өвийг хамгаалах эрх зүйн зохицуулалт байхгүй учраас эд зүйлсийг хулгайлах, эвдлэн сүйтгэх явдал гарсаар байгаа хэмээв. Төслийн танилцуулгад сайд Завхан аймгийн Отгон сумын нутаг дэвсгэр дэх Отгонтэнгэр хайрханы бэлд орших Бадархундага нуурын ёроолоос 366 мөнгөн аяга авсан 2018 оны үйл явдлыг дурдав. Усан доорх соёлын өвийн талаарх эрх зүйн зохицуулалтгүй улмаас шүүх эдгээр зүйлсийг орон нутгийн засаг захиргаанд шилжүүлж, мөнгийг ялган зах зээлийн үнээр худалдаж зарцуулсан юм. Ийм тохиолдол бүр нь үндэсний соёлын өв сан, үнэт байдлыг дордуулж, өв бүрдэх, оршин тогтнох нөхцөлийг устгаж, үгүй болгодог үр дагавартай гэдгийг тэмдэглэсэн. Цаашид энэ мэт тохиолдлоос урьдчилан сэргийлэх, дурсгалт зүйлсийг конвенцын зорилгын үүднээс илрүүлж, бүртгэх, хадгалах, хамгаалах, өмчлөх, эзэмших, зохистойгоор ашиглах, үйл ажиллагааны зохион байгуулалтыг боловсронгуй болгон түүнтэй холбогдох харилцааг эрх зүйн хүрээнд зохицуулах асуудал тулгамдаж байгааг онцоллоо.

Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэх зорилгоор Усан доорх соёлын өвийг хамгаалах конвенцыг соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна.

Төслийн танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Дам.Цогтбаатар, Д.Бум-Очир нар асуулт асууж, үг хэлэв. Хэдийгээр манай улс далайд гарцгүй ч монголын, монголчуудын соёл, түүхтэй холбоотой эд өлгийн зүйлс далай, тэнгис, бусад улс орны гол, мөрөнд хадгалагдан өв болсон байх магадлалтай хэмээгээд зарим баримт дурдаад, энэхүү конвенцод нэгдэн орохыг дэмжиж буйгаа илэрхийллээ. Манай улсын археологийн салбар сүүлийн үед маш сайн хөгжиж байгаа хэмээн Д.Бум-Очир гишүүн хэлээд энэ усан доорх археологи нь шинэлэг чиглэл болохыг хэлсэн. Усан доорх археологи онол, арга зүйн хувьд Монголд хэрхэн хөгжиж байгааг, одоогоор ямар дурсгалууд олдсон байгааг, одоо судлагдаж байгаа чухал олдворуудын талаар тодруулаа.

Монгол Улсад одоогоор баттай тогтоогдсон усан доорх соёлын өвийн бүртгэл байхгүй гэдгийг ажлын хэсгээс хариулсан. Гэхдээ урьдчилсан байдлаар Хөвсгөл, Сэлэнгэ зэрэг томоохон гол, нууранд эд өлгийн зүйлс бий гэдэг нь тодорхой мэдэгдэж байгаа гэв. Эдгээрийг цаашид судалж, шинжлэх, эрдэм шинжилгээний эргэлтэд оруулах, хадгалж, хамгаалахын тулд мэргэжилтнүүдээ бэлтгээд эхэлсэн болохыг дурдав. Ойрын хугацаанд анхны шумбалтыг хийхээр Япон Улсад бэлтгэл хангаж байгаа гэлээ. Цаашдаа энэ чиглэлээр мэргэжилтнүүд шат дараатай бэлтгэх, техник, тоног төхөөрөмжийн туслалцаа дэмжлэг авах, мөн энэ чиглэлээрх олон улсын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх байдлаар үндэснийхээ чадавхыг бэхжүүлэхээр зорьж байгаа гэв.

Ийнхүү гишүүд асуулт асууж, хэлэлцэж буй төсөлтэй холбогдуулан үг хэлсний дараа санал хураалт явуулахад Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон УИХ-ын 16 гишүүний 11 нь Конвенц соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэн батлахыг дэмжсэн байна. 

Дуудлагын дагуу тус дүүргийн Онцгой байдлын хэлтсийн Гал түймэр унтраах, аврах 14 дүгээр анги, Чингэлтэй дүүргийн Онцгой байдлын хэлтсийн Гал түймэр унтраах, аврах 10 дугаар анги, нийслэлийн Аврах ангийн алба хаагчид ажиллаж байгаа юм байна. 

42 метрийн өндөрт хүрэх гал унтраах машин байгаа гэв. 

Бакалавр, магистрын сургалт румын хэлээр, докторын сургалт англи эсвэл франц хэлээр явагдана.

1. Тэтгэлэгт багтах зардлууд

• Магадлан итгэмжлэгдсэн их, дээд сургуулийн сургалтын төлбөр болон бүртгэлийн хураамж;
• Оюутны байраар хангана (нэмэлт төлбөр төлөх тохиолдол байж болно);
• Сарын тэтгэмж 925 лей (Румын лей);
• Бакалавр, магистрын хувьд Румын хэлний 1 жилийн бэлтгэл (Докторын хувьд хүсэлт гаргасан тохиолдолд хамруулна.)

2. Тавигдах шаардлага

• Монгол Улсын иргэн байх;
• Өмнө нь Румын Улсын Засгийн газрын тэтгэлгээр суралцаагүй байх;
• Суралцахыг хүсэж буй түвшний өмнөх түвшний боловсролын зэргийг авсан байх;
• Эрэлттэй, тэргүүлэх мэргэжлээр суралцагчид давуу тал олгоно.

3. Бүрдүүлэх баримт бичиг

Баримт бичгийн эх хувийн скандаж, PDF өргөтгөлтэй файл болгон scholarship.esis.edu.mn цахим хуудсанд оруулж илгээнэ. Бүх материал монгол хэлээр байх бөгөөд англи, франц эсвэл румын хэлний баталгаат орчуулгыг хавсаргана.

А. Бакалаврын сургалтад бүртгүүлэх иргэд:

• Румын тэтгэлгийн ӨРГӨДЛИЙН МАЯГТ /бүх хэсгийг бүрэн бөглөсөн байх/;
• Төрсний гэрчилгээ;
• Гадаад паспорт /суралцах хөтөлбөр эхлэхээс хойш 6 сараас доошгүй хугацаанд хүчинтэй, эхний 2 хуудас/;
• Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ;
• Бүрэн дунд боловсролын дүнгийн хуудас;
• Англи хэлний шалгалтын оноо (IELTS, TOEFL, Duolingo);
• Эрүүл мэндийн гэрчилгээ /халдварт өвчин, суралцахад сөргөлдөх гэмтэл, өвчин байхгүйг батлах/;
• CV /хамгийн ихдээ 3 хуудас/;
• Суралцах хүсэл эрмэлзлээ илэрхийлсэн захидал /250-300 үгтэй, англи эсвэл франц хэлээр орчуулсан байх, сонгосон хөтөлбөрт суралцах сэдэл, шалтгааныг тусгана./

Б. Магистрын сургалтад бүртгүүлэх иргэд:

• Румын тэтгэлгийн ӨРГӨДЛИЙН МАЯГТ /бүх хэсгийг бүрэн бөглөсөн байх/;
• Төрсний гэрчилгээ;
• Гадаад паспорт /суралцах хөтөлбөр эхлэхээс хойш 6 сараас доошгүй хугацаанд хүчинтэй, эхний 2 хуудас/;
• Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ;
• Бакалаврын диплом;
• Бакалаврын дүнгийн хуудас /диплом дээрх/;
• Англи хэлний шалгалтын оноо (IELTS, TOEFL, Duolingo)
• Эрүүл мэндийн гэрчилгээ;
• CV /хамгийн ихдээ 3 хуудас/;
• Суралцах хүсэл эрмэлзлээ илэрхийлсэн захидал /250-300 үгтэй, англи эсвэл франц хэлээр орчуулсан байх, сонгосон хөтөлбөрт суралцах сэдэл, шалтгааныг тусгана./

В. Докторын сургалтад бүртгүүлэх иргэд:

• Румын тэтгэлгийн ӨРГӨДЛИЙН МАЯГТ /бүх хэсгийг бүрэн бөглөсөн байх/;
• Төрсний гэрчилгээ;
• Гадаад паспорт /суралцах хөтөлбөр эхлэхээс хойш 6 сараас доошгүй хугацаанд хүчинтэй, эхний 2 хуудас/;
• Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ;
• Бакалаврын диплом;
• Магистрын диплом;
• Магистрын дүнгийн хуудас /диплом нэмэлт/;
• Англи хэлний шалгалтын оноо (IELTS, TOEFL, Duolingo);
• Эрүүл мэндийн гэрчилгээ;
• Диссертацын удирдагч болон докторантурын сургуулиас урьдчилсан зөвшөөрлийн захидал;
• CV /хамгийн ихдээ 3 хуудас/;
• Суралцах хүсэл эрмэлзлээ илэрхийлсэн захидал /ойролцоогоор 400 үгтэй, англи эсвэл франц хэлээр орчуулсан байх, сонгосон хөтөлбөрт суралцах сэдэл, шалтгааныг тусгана./
• Докторын түвшний хувьд тухайн их сургуулийн элсэлтийн шалгалтад тэнцэх нэмэлт нөхцөлтэйг анхаарна уу.

4. Бүртгэл ба хугацаа

• 2026 оны 6 дугаар сарын 22-ны 09:00 цаг хүртэл.
• Өргөдлийн материалыг илгээхдээ scholarship.esis.edu.mn цахим хуудсанд хандан бүртгэл үүсгэж, цахим өргөдөл бөглөн илгээнэ үү.
• Өргөдөлд дурдсан бичиг баримт тус бүрийг PDF хэлбэр /1 файлын хэмжээ 5Мб-аас ихгүй/-ээр "баримт бичиг" хэсэгт хавсаргана.

5. Анхаарах зүйлс

• Цахим бүртгэлийн хугацаа дуусахаас өмнө "ИЛГЭЭХ" товч дээр дарж баталгаажуулахыг анхаарна уу. Илгээх товчийг дарснаар и-мэйл хаягаар баталгаажуулах хариу ирнэ.
• Бүртгэл дуусах цаг дөхөх тусам системийн ачаалал ихэсдэг тул эрт бүртгүүлэхийг зөвлөж байна.
• Шаардлагатай тохиолдолд Румын Улсын Боловсролын яам нэр дэвшигчидтэй цахимаар  ярилцлага хийж болох бөгөөд англи эсвэл франц хэлээр ярилцана.
• Тэтгэлэгт тэнцсэн тохиолдолд сонгосон сургууль, мэргэжлийн чиглэл, суралцах хугацааг өөрчлөх боломжгүй.
• Баримт бичгийг хуурамчаар үйлдсэн тохиолдолд цаашдын тэтгэлэгт хамрагдах эрхийг хасна.
• Англи хэлээр дээрх мэдээллийг ЭНД ДАРЖ харна уу.

6. Холбоо барих

• Бүртгэлийн системтэй холбоотой асуудлаар лавлах: 75772727 (ажлын өдөр 09:00–17:00)
• Тэтгэлэгтэй холбоотой асуудлаар лавлах: 51-262916 (ажлын өдөр 08:30-17:30)

Эх сурвалж: Боловсролын Яам

Жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн таних тэмдгийг жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн аюулгүй байдал, нийгмийн дэмжлэгийг нэмэгдүүлэх, олон нийтийн орчинд тэдэнд шаардлагатай анхаарал, ойлголтыг бий болгох зорилгоор өрх, дүүргийн эрүүл мэндийн төвүүдээр дамжуулан түгээсэн байна. 

Таних тэмдгийг хэрэглэснээр:

• Жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд олон нийтийн газар, нийтийн тээвэр болон үйлчилгээний орчинд шаардлагатай дэмжлэг, хүндэтгэл үзүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх
• Жирэмсний эхэн үед гаднаас харахад мэдэгдэхгүй тохиолдолд бусдад мэдээлэх боломжийг нэмэгдүүлэх
• Жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд ээлтэй, дэмжлэгтэй нийгмийн орчныг төлөвшүүлэх
• Жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн аюулгүй байдлыг хангахад хувь нэмэр оруулах ач холбогдолтой аж.

 

Зөвлөлтийн удирдагч М.С. Горбачёв 1986 оны долоодугаар сард Владивостокт хэлсэн үгэндээ, Японтой сайн хөршийн харилцаа тогтоох, Солонгосын хойгийн асуудлыг энхтайван замаар зохицуулах, Ази-Номхон далайн орнуудыг оролцуулан Хельсинк маягийн чуулга уулзалт хийх санал дэвшүүлснээс гадна «Түүх Зөвлөлт, Хятадын ард түмэнд онц хариуцлагатай үүрэг ногдуулж байна. Хоёр том улсаас олон улсын хөгжлийн олон зүйл шалтгаална. Манай харилцаа сүүлийн жилүүдэд мэдэгдэхүйц сайжирлаа. ЗХУ Хятадтай сайн хөршийн харилцааны байдал бий болгох нэмэлт арга хэмжээний тухай асуудлыг ямар ч цагт, ямар ч түвшинд хамгийн буурьтай хэлэлцэхэд бэлэн байгааг нотлохыг хүсэж байна. Биднийг зааглаж байгаа (холбож байгаа гэж хэлмээр байна) хил ойрын ирээдүйд энхтайван, найрамдлын зурвас болно гэж найдаж байна» гэсэн бол, 1987 оны долоодугаар сард Индонезийн “Мердека” сонинд өгсөн ярилцлагадаа дээрхийг дахин нотолж, 1988 оны есдүгээр сард Красноярскт хэлсэн үг төвөгтэй байсан хэдий ч Алс Дорнодын олон улсын харилцааны орчин, геополитикийг шинэ сэтгэлгээний үүднээс шинээр авч үзэх боломж олгосон юм. Тэрбээр хэлсэн үгэндээ Ази-Номхон далайн бүс нутгийн орнуудтай хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлэхэд юуны өмнө цэргийн сөрөг төвлөрлийг багасгах, итгэлцлийг бэхжүүлэх тухай Хятад, Япон, БНАСАУ болон анх удаа нэр заан Өмнөд Солонгосыг оролцуулан олон этгээдийн хэлэлцээ хийх санал дэвшүүлэв. М.С.Горбачёв 1988 оны арванхоёрдугаар сард НҮБ-ын Ерөнхий Ассeмблейн 43 дугаар чуулганы индрээс дахин шинэ санаачилга дэвшүүлсэн нь зэвсэгт хүчнээ үлэмж хорогдуулж, Монголоос цэргийнхээ үлэмж хэсгийг гаргана гэдгээ анх удаа зарлав. Өөрчлөн байгуулалт, шинэ сэтгэлгээ: Манай орны болон дэлхий дахинд бүтээлдээ Хятадын «дөрвөн шинэчлэл»-ийн үйл явцаар нэн сонирхолтой, олон талаар үр бүтээлтэй үзэл санааг хэрэгжүүлж буй БНХАУ-тай тогтоосон харилцааны чухлыг тэмдэглэсэн зэрэг нь Бээжингийн удирдагчдын анхаарлыг зүй ёсоор татсан юм.

1980-аад оны туршид олон үе шаттай явагдсан Зөвлөлт, Хятадын улс төрийн зөвлөлдөх уулзалтын үеэр харилцааг сайжруулахад тээг болж буй «гурван харш саад»-ыг арилгах болзлыг Хятадын талаас байнга тавьж байсан нь “ямар ч тохиолдолд аливаа улсын батлан хамгаалах хүчин гагцхүү өөрийн улсын хилийн дотор байрлах ёстой” гэдэгт үндэслэж байв. «Гурван харш саад»-ыг арилгах гэдэг нь нэгд, Монголоос зөвлөлтийн цэргийг гаргах, хоёрт, Кампучиас Зөвлөлтийн дэмжлэгтэй вьетнамын цэргийг гаргах, гуравт, Афганистанаас зөвлөлтийн цэргийг гаргах эдгээр асуудлыг шийдвэрлэсэн тухайд л харилцааг хэвийн болгох боломжтойд оршиж байв. Тиймээс Бээжингийн удирдагчид «гурван харш саад» гэдэг нь Хятадыг гурван талаас нь бүсэлсэн байдлыг хэлж буй юм гэж Зөвлөлтийн талд тов тодорхой ойлгуулж байжээ.

Өөрийн аюулгүй байдлыг хангах нь бусдын аюулгүй байдлыг ямагт хөндсөөр иржээ. Зэвсэглэлээр хөөцөлдсөний гол уг сурвалж үүнд л оршиж байв. БНХАУ оршин тогтнож байсан түүхийнхээ туршид аюулгүй байдлаа дангаараа хангаж байсан гэж үзсээр иржээ. Мөн Хятад нь найрсаг хөршүүдээр хүрээлүүлж байгаагүй гэж үзэж байсан ажээ. Аль ч улс, гүрнүүдийн хооронд цэрэг-аюулгүй байдлын салбарт харилцан итгэлцлийг бэхжүүлэх нь хэчнээн чухал гэдэг нь эндээс тодорхой харагдаж байгаа юм.

1989 онд Афганистаны асуудлаар Женевийн хэлэлцээр байгуулагдаж, тус орноос зөвлөлтийн цэрэг гарав. 1989 оны есдүгээр сарын эцэс гэхэд Кампучиас вьетнамын “сайн дурынхан”-ыг бүрэн гаргах тухай Вьетнам, Кампучи, Лаосын 1989 оны дөрөвдүгээр сарын 5-ны Парисын Энхтайвны бага хурлаас гаргасан хамтарсан Тунхаглал улс төрийн томоохон үйл явдал болов. Нийтдээ вьетнамын 24 мянган цэрэг, офицер, зэвсэг, хүнд техникүүд гарчээ.

1989 оны хоёрдугаар сарын 4-нд «Хил дээрх цэргийн тоог цөөлөх тухай Зөвлөлт-Хятадын хэлэлцээр»-т Бээжин хотноо гарын үсэг зурав. Дурдсан хэлэлцээрийн дагуу хоёр улс өөрийн хилийн дагуу төвлөрүүлсэн цэргийн тоог цөөрүүлэх, Афганистан болон Монголоос зөвлөлтийн цэргийг гаргах асуудлаар урьдчилсан байдлаар тохиролцсон байна.

1982 оны аравдугаар сараас Зөвлөлт, Хятадын улс төрийн зөвлөлдөх уулзалтын Хятадын талын тэргүүн, ЗХУ-д сургууль төгссөн, “зөвлөлтийн талаарх гол мэргэжилтэн” Цянь Цичэнь 1988 онд ГЯЯ-ны сайд У Сюэцянь-ийн оронд шинээр томилогдсон нь санамсаргүй зүйл биш байв. Тэрбээр гадаад дахь айлчлалаа ЗХУ-аас эхэлж, Москвад хийсэн яриа хэлэлцээний үеэр «гурван харш саад»-аа татаж авснаа албан ёсорр нотолж, мөн Монголын тусгаар тогтнолын асуудлаар Хятадын анхны албан ёсны байр суурийг илэрхийлжээ.

Зөвлөлтийн удирдагчдаас гучин жилийн дараа М.С.Горбачёв 1989 оны тавдугаар сард Хятадад албан ёсны айлчлал хийсэн нь дэлхий дахины анхаарлыг онцгой татсан юм. М.С.Горбачёв Хятадын удирдагч Дэн Сяопинтэй уулзахдаа Монгол дахь зөвлөлтийн цэргийн 75 хувийг ойрын үед эх оронд нь буцаах бөгөөд үлдсэн 25 хувийг гаргах боломж, хугацааны тухай асуудлыг БНМАУ-тай хэлэлцэх болно гэжээ. Мөн Зөвлөлт-Хятадын харилцааны сайжрал нь гуравдагч этгээдэд (Монгол Д.У) хохирол учруулахгүй гэж мэдэгджээ.

Хятадын тал Зөвлөлт-Хятадын харилцаа сэргэж, хэвийн болсныг өндөр үнэлэхийн хамт, хоёр орны харилцаа цаашдаа 1950-иад оны үеийнх шиг холбоотны харилцаанд тулгуурлахгүй, тэр үед эргэж очихгүй гэдгийг онцлон тэмдэглэсэн нь шинэлэг зүйл болсон юм. Хятадын энэхүү байр суурь өнөөг хүртэл хоёр талын дээд түвшний Хамтарсаөн Тунхаглал, Мэдэгдэлүүдэд цохон дурдагдсаар ирснийг тэмдэглэх хэрэгтэй. Ер нь хөрш хоёр гүрэн холбоотны харилцаатай, эсвэл харилцаа хурцдаж байсан үе нь Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдалд ноцтой сөрөг нөлөө үзүүлж ирснийг түүхэн сургамж харуулдаг.

Тийнхүү Зөвлөлт, Хятадын харилцаа хэвийн болсон нь Монгол-Хятадын харилцаа хэвийн болох түүхэн урьдач нөхцөлийг бүрдүүлсэн юм.

ЗХУ Монголоос цэргээ татахын хамт Хятад, Зөвлөлтийн хилийн дагуух цэргийг хамгийн доод түвшинд хүртэл хорогдуулах, хорогдуулсан цэргээ бусад оронд шилжүүлэн байрлуулахгүй байх байр суурьтай байгаагаа Цянь Цичэнь Зөвлөлтийн дипломат албаны тэргүүн Эдуард Шевардназед мэдэгдээд БНХАУ Монгол Улстай найрамдалтай, сайн хөрш байхыг эрмэлзэж байгаа бөгөөд БНМАУ-ын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг хүндэтгэх үндсэн дээр тус улстай харилцах бодолтой байна гэдгээ нотолсон нь Монголын талын анхаарлыг зүй ёсоор татаж, чухамдаа Монгол, Хятадын ГЯЯ-ны сайд нар харилцан айлчлах дипломатын урьдчилсан нөхцөл болсон байна.

II. ОХУ, БНХАУ-ын Стратегийн түншлэлээс Иж бүрэн Стратегийн харилцан ажиллагааны түншлэлд

ЗСБНХУ задарч түүний буурин дээр олон улсын харилцааны эрхзүйн шинэ субъект ОХУ байгуулагдсан даруйд БНХАУ 1991 оны арванхоёрдугаар сарын 27-нд ОХУ бол ЗСБНХУ-ын хууль ёсны залгамжлагч мөн гэж хүлээн зөвшөөрч, дипломат харилцааг элчин сайдын түвшинд үргэлжлүүлэх баримт бичигт гарын үсэг зуржээ.

Улмаар ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Борис Ельцин 1992 оны сүүлчээр БНХАУ-д албан ёсны айлчлал хийж, энэ үеэр талууд “ОХУ ба БНХАУ-ын хоорондын харилцааны Үндэс суурийн тухай Хамтарсан Мэдэгдэл” гаргаж, “бие биенээ найрсаг улс орнууд” хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн юм. Энэхүү айлчлалыг БНХАУ ЗХУ-тай хөгжүүлж байсан харилцаагаа цаашид ОХУ-тай шинээр, саадгүй үргэлжлүүлэн хөгжүүлэх чиглэлд хийсэн чухал алхам болсон хэмээн үздэг.

1994 оны нэгдүгээр сард ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Борис Ельцин БНХАУ-ын дарга Зянь Зэминд илгээсэн захидалдаа хоёр орны харилцаанд “бүтээлч түншлэл” байгуулах саналыг анх тавьжээ. Тийнхүү 1994 оны есдүгээр сард БНХАУ-ын дарга Зянь Зэминь ОХУ-ын нийслэл Москва хотод хариу айлчлал хийсэн юм. Энэхүү дээд түвшний уулзалтын үеэр талууд Хамтарсан Тунхаглалд гарын үсэг зурж, хоёр улс сайн хөршийн болон харилцан ашигтай хамтын ажиллагаанд тулгуурласан “бүтээлч түншлэл”-ийн (конструктивное партнерство) харилцаа тогтоосноо албан ёсоор зарлав.

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Ельцин 1996 оны дөрөвдүгээр сард БНХАУ-д дахин айлчилжээ. БНХАУ-ын дарга Зян Зэминь, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Б.Ельцин нар дөрөвдүгээр сарын 25-нд хоёр улсын төрийн тэргүүн нар Бээжин хотноо “Хятад-Оросын гурав дахь Хамтарсан Мэдэгдэл”-д гарын үсэг зурж, “эрх тэгш, харилцан ашигтай, 21 дүгээр зуун руу чиглэсэн Стратегийн хамтын ажиллагааны түншлэл” тогтоосноо албан ёсоор зарлан тунхаглав (Партнерство стратегического взаимодействия, основанное на равенстве, доверии и обращенное в XXI век). “Хятад-Оросын Стратегийн хамтын ажиллагааны түншлэл” нь “Энх тайвнаар зэрэгцэн орших таван зарчим”-д тулгуурласан, сөргөлдөхгүй бөгөөд гуравдагч аль нэг улсын эсрэг чиглээгүй “улс хоорондын харилцааны шинэ хэлбэр” болохыг тэмдэглэсэн байна. Энэ нь хоёр улс бүхий л салбарт эрх тэгш, харилцан ашигтайгаар өргөн хүрээнд хамтран ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлсэн байна. Энэ жил Стратегийн түншлэлийн харилцаа тогтоосны 30 жилийн ой тохиож байна.

Хятадын удирдагч Зян Зэнминь 1997 оны дөрөвдүгээр сард Москвад албан ёсоор айлчилж, «Олон туйлт ертөнц, олон улсын шинэ дэг журмыг цогцлоон байгуулах тухай Орос-Хятадын Хамтарсан Тунхаглал»-ыг (Российско-китайская совместная декларация о многополярном мире и формировании нового международного порядка) батлан гаргаж, 1998 оны арванхоёрдугаар Бээжинд сард гарын үсэг зурсан Хамтарсан Мэдэгдэлд “эрх тэгш, буурь суурьтай түншлэл” (равноправное и серьезное партнерство) тогтоосныг зарлажээ.

Хятадын удирдагч Зян Зэминь ОХУ-ын удирдагч В.Путины урилгаар Москвад албан ёсны айлчлал хийх үеэр 2001 оны долоодугаар сарын 16-нд «ОХУ, БНХАУ-ын хоорондын Сайн хөрш, найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааны тухай Гэрээ»-нд (Договор о добрососедстве, дружбе и сотрудничестве между Российской Федерацией и Китайской Народной Республикой) хоёр улсын удирдагчид гарын үсэг зурав (энэ жил тус гэрээний 25 жилийн тохиож байна). Сайхь гэрээ нь 25 зүйлээс бүрдсэн, хоёр орны хамтын ажиллагааны үндсэн зүйлүүдийг тусгасан эрхзүйн суурь баримт бичиг бөгөөд хүчинтэй байх хугацааг 20 жил гэж тодорхойлсон байна. 2021 оны долоодугаар сард тус гэрээний хугацаа дуусаж байгаа тул мөн оны зургаадугаар сарын 29-нд хөрш хоёр орны удирдагчид цахим саммит хийж, дурдсан гэрээг 5 жилээр сунгахаар тохиролцож байв. Дээрх гэрээнд гарын үсэг зурахаас яг нэг сарын өмнө Төв Азид Америкийн нөлөөллийг саармагжуулах зорилготой «Шанхайн тав» нь ШХАБ болон өргөжсөн түүхтэй. Үүнтэй нэгэн зэрэг В.Путин, Зян Зэминь нар 9 зүйл бүхий Москвагийн Тунхаглалд мөн гарын үсэг зурсан юм.

В.Путин гурав дахь удаагаа ерөнхийлөгчөөр сонгогдоод удалгүй 2012 оны зургаадугаар сард Бээжинд төрийн айлчлал хийж, “Орос, Хятадын Иж бүрэн стратегийн харилцан ажиллагааны түншлэлийг (всеобъемлющее партнерство и стратегическое взаимодействие) хөгжүүлэхээр тохиролцов.

2013 оны гуравдугаар сард БНХАУ-ын удирдагч Ши Жиньпин Хятадын удирдагчаар сонгогдсоноос хойш анх удаа Москвад хийсэн төрийн айлчлалын үеэр хоёр гүрний харилцааг “тусгай харилцаа” (Особые отношения) хэмээн онцлов. 2017 оны долоодугаар сард Хятадын удирдагч Ши Жиньпин Москвад айлчлах үеэр В.Путин түүнд ОХУ-ын төрийн дээд “Гэгээн Андрей”-н одон гардуулж, харин Ши Жиньпин «Хоёр орны дотоод нөхцөл, олон улсын байдал хэрхэн өөрчлөгдөхөөс үл хамааран Орос улсад хандах бидний хандлага, үндсэн зарчим огт хувирахгүй гэж анх удаа мэдэгдэж байв. Энэ үеэр хоёр орны удирдагчид ОХУ, БНХАУ-ын харилцаа нь хурцадмал үеийн “шилдэг харилцаа” (Лучшие отношения в период напряженности) гэж дүгнэсэн байна. В. Путин болон Ши Жиньпин нар хоёр улсын харилцаа түүхэндээ хамгийн шилдэг үе шат (наилучший период) болон улс хоорондын харилцааны үлгэр жишээ (образец межгосударственных отношений)-н дээрээ ирээд байгааг онцлон тэмдэглэж байсан юм.

2019 оны зургаадугаар сарын 5-нд Москвад Орос, Хятадын удирдагч В.Путин, Ши Жиньпин нар “Шинэ эрин үе дэх Иж бүрэн стратегийн хамтын ажиллагааны түншлэлийн тухай ОХУ, БНХАУ-ын Хамтарсан Мэдэгдэл” -д гарын үсэг зурав.

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин 2022 оны хоёрдугаар сард Бээжингийн өвлийн XXIV олимпийн нээлтийн арга хэмжээнд оролцох үеэр Бээжинд БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпинтэй Орос, Хятадын “хязгааргүй түншлэл”-ийн (No-Limits Partnership) Хамтарсан Мэдэгдэлд гарын үсэг зурав.

Орос-Хятадын харилцааг Өрнөдийн судлаачид “бал саран” дээрээ явж байна гэж үздэг. Эдүгээ өндөр дээд түвшинд хоёр тал харилцааны хөгжлийн хүрсэн түвшинг маш өндрөөр шагшин магтах болсон. Хэр удаан үргэлжлэхийг түүх харуулна.

Орос-Хятадын харилцаа “иж бүрэн стратегийн харилцан ажиллагааны түншлэл”-ийн түвшинд хүрсэн нь Монгол Улсын гадаад хамгийн ойр орчин таатай байна гэж үзэж болох талтай.

Сүүлийн үед дэлхийн II дайнд нацист Германыг бутцохиод хамгийн ихээр оролцож ЗХУ-д тусалсан улс нь Хятад, түүний аугаа баатарлаг ард түмэн гэж нотлохыг оролдож, энэ нь орос, хятад цэргүүдийн гүн нөхөрлөлийг харуулж буй мэтээр их ярих, бичих болов. Түүхийг ингэж дахин засварлаж, гуйвуулж болохгүй билээ.

2018 онд Орос, Хятадын худалдааны эргэлт 30 хувийн өсөлт үзүүлж, анх удаа 100 тэрбум ам. долларын босгыг давж, 107.06 тэрбум ам. долларт хүрснийг Хятадын Худалдааны яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Гао Фен (Gao Feng) болон Гаалийн Ерөнхий газар албан ёсоор зарлаж байв. ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В. Путин 2021 оны зургаадугаар сарын эхээр Санкт-Петербургийн Олон улсын эдийн засгийн 24 дүгээр форумд оролцох үеэр олон улсын хэвлэлийн агентлагийн төлөөлөгчидтэй видео уулзалт хийх үеэрээ цар тахал дэгдсэн хэдий ч Орос, Хятад худалдааны эргэлтийн хэмжээг 100 тэрбум ам.долларын түвшинд барьж чадсан хэмээн В.Путин мэдэгдэж байсан юм.

Орос Украинд бүрэн хэмжээний цэрэг дайны ажиллагаа эхлүүлсэн 2022 оны эцэст хоёр улсын худалдааны эргэлт 32 хувиар өсөж, 190 тэрбум ам. долларт хүрч, түүхэн дээд амжилт үзүүлснийг Хятадын Гаалийн Ерөнхий газраас мэдээлж байсан бол Хятад-Оросын худалдаа 2025 оны эцэст 228.1 тэрбум ам.долларт хүрч, 2024 оны дээд үзүүлэлт болох 245 тэрбум ам.доллартой харьцуулахад 6.9 хувиар буурсан үзүүлэлт бөгөөд сүүлийн 5 жилд анх удаа худалдааны эргэлт багассан тохиолдол болов. Хэдийгээр бууралттай гарсан ч хоёр улсын худалдаа ийнхүү 3 жил дараалан 200 тэрбум ам.долларын босгыг даваад байна.

Хятад улсын 2025 оны гадаад худалдааны нийт эргэлт түүхэн дээд хэмжээнд буюу 6.36 их наяд ам.долларт хүрч, Оростой хийсэн худалдаа (227.9 - 240 тэрбум ам.доллар) Хятадын нийт худалдааны дөнгөж 3.5 - 3.8 орчим хувийг эзэлж байна.

Тэгвэл Хятад, Америкийн хооронд худалдааны дайн, тарифын маргаан үргэлжилж, АНУ руу гаргах экспорт 20 хувиар буурсан ч АНУ Хятадын худалдааны асар том зах зээл хэвээр байгаа бөгөөд худалдааны нийт эргэлт 574.66 тэрбум ам.доллар буюу 4.01 их наяд юаниар хэмжигдэж, АНУ Хятадын гадаад худалдаанд 8.8 хувийг эзэлж байна. Энэ нь Оростой харьцуулахад АНУ-тай хийсэн худалдаа нь Хятад-Оросын худалдаанаас 2.4 дахин их байгааг Global Times тэмдэглэсэн байна.

ЕХ нь Хятадын гадаад худалдааны хамгийн том түншүүдийн нэг хэвээр байгаа бөгөөд худалдааны нийт эргэлт 849.8 тэрбум ам.доллар буюу 5.93 их наяд юаниар хэмжигдэж, Хятадын гадаад худалдаанд 13 хувийг эзэлж байна. Энэ нь Оростой харьцуулахад ЕХ-той хийсэн худалдаа нь Хятад-Оросын худалдааны эргэлтээс даруй 3.5 дахин их байгааг Global Times мөн харьцуулан тэмдэглэсэн байна.

Анхаарах ноцтой асуудал нь ОХУ худалдаа-эдийн засаг, валют, санхүү, зээл, төлбөр тооцооны хувьд Хятадаас улам бүр хамааралтай болсоор байгааг мэргэжилтнүүд тэмдэглэсээр байгаа юм.

Хятадын зарим судлаачид олон талт дэлхийн шинэ дэг журам төлөвшиж байна гэхээсээ илүүтэй Хятад төвтэй, АНУ төвтэй олон улсын харилцааны хоёр туйл бүрэлдэж байна гэж бичсэн нь ажиглагддаг. БНХАУ-ын Бээжингийн Ардын их сургуулийн Олон улс судлалын сургуулийн орлогч захирал др.проф. Жинь Цанрун (Jin Canrong (金灿荣) энэ талаар ихээхэн бичиж, ярьдаг. Тэрбээр ойрын ирээдүйд гол зөрчил Хятад, Америкийн дунд өрнөх агаад удахгүй БНХАУ АНУ-ыг гүйцнэ. Хятадын эдийн засаг эрчимтэй хөгжиж байна. Хятадын эргэн тойронд буй Монгол болон Төв Азийн орнууд Хятадыг л түшиглэнэ. Тэдний гол түшиг нь Хятад юм хэмээн мэдэгддэг. Оросын Украинд бүрэн хэмжээний цэрэг дайны ажиллагаа эхлэхээс өмнө хятадын судлаачид ОХУ-ыг их гүрнүүдийн хоорондын харилцааг тэнцвэржүүлэгч гэсэн байр сууринаас бичих хандах төлөв ажиглагдаж байсан. Зарим судлаачид нь ОХУ-ын эдийн засаг бол Хятадын эдийн засгийн 10/1 хувь буюу Гуанжоугийн ДНБ-ээс ч доогуур хэмээн чамласан өнгө аястай бичсэн нь буй. Гэхдээ Хятадын эдийн засгийн удаашрал, ажиллах хүчний хомсдол, хөрөнгийн гадагшлах урсгал, эдийн засаг дахь төрийн оролцоо, улс төрийн системийн өөрчлөлтгүй байдал нь Хятадыг 2030 он, тэр ч байтугай 2050 гэхэд АНУ-ыг гүйцэж түрүүлэх тухай санал дүгнэлтүүдийг эргэж харахад хүргэж байгаа тухай Өрнөдөд бичиж эхлэв.

Тус форум нь Монголын гадаад худалдааны хамгийн том түнш, стратегийн гол хөрш болох БНХАУ-тай эдийн засгийн хамтын ажиллагааг шинэ шатанд гаргах, хоёр улсын хөрөнгө оруулалтын харилцааг бэхжүүлэх томоохон алхам боллоо.

Монгол Улсын засгийн газрыг төлөөлж Эдийн Засаг, Хөгжлийн Яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Идэшийн Батхүү болон Монгол Улсаас Шанхай хотод суугаа Ерөнхий консул Дорждэрэмийн Болд нар, харин парламентын төлөөлөл болж Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Жаргалсайханы Золжаргал, Улсын Их Хурлын гишүүн Чулуунбилэгийн Лодойсамбуу нарын эрхмүүд форумын хүндэт зочид байв.

Дотоодын оролцогчдын хувьд 35 гаруй салбар бүрийн тэргүүлэгч компани болох Хаан Банк, Шунхлай Групп, Монгол Улсын Хөгжлийн Банк, Худалдаа Хөгжлийн Банк, Стэйрвэй ХХК, Хан Алтай Ресурс, Фингейт, Инвескор Капитал, Апекс Капитал, Голомт Капитал, Сэндли ББСБ болон Райд Монголиа зэрэг компаниуд оролцов.

Олон улсын төлөөллүүдийн хувьд БНХАУ-ын томоохон хотууд, Хонг Конг, Сингапур, Өмнөд Солонгос болон Австрали улс дахь байгууллагуудын төлөөлөл оролцсон бөгөөд БНХАУ-ын 40 гаруй эрчим хүчний компани, 50 гаруй санхүү, хөрөнгө удирдлагын компани, 20 гаруй аж үйлдвэрийн компани, Huawei болон Dahua Technology тэргүүтэй 10 гаруй технологийн компани оролцлоо. Мөн дэлхийн санхүүгийн томоохон компаниуд болох JPMorgan, Goldman Sachs, Deutsche Bank, BNY, Хятадын хөрөнгө оруулалтын корпорац, China Life Insurance, Aberdeen Investment болон S&P Global Ratings нар мөн оролцов.

 

“Монголын Хөрөнгө Оруулалтын Форум: Шанхай 2026” нь дараах хэлэлцүүлгийг онцлон танилцуулав. Үүнд:

• “Ногоон эрчим хүч ба Ухаалаг үйлдвэрлэл” сэдэвт хэлэлцүүлэгт “BloombergNEF”-ийн БНХАУ-г хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Leo Wang модератороор оролцсон бөгөөд Huawei Technologies-ийн Global Smart Microgrid Business хариуцсан ерөнхий менежер Malek Zhang, AIIB (Азийн Дэд Бүтцийн Хөрөнгө Оруулалтын Банк)-ны Төслийн санхүүжилтийн олон улсын захирал James Lok, Envision Energy компанийн Net Zero Industry хариуцсан захирал Hu Yuanwei, Net Zero Energy ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал, Ureca компанийн үүсгэн байгуулагч бөгөөд Гүйцэтгэх захирал Э.Орчлон нар оролцов.
• Мөн Монложистикс Холдинг ХК, Голомт Банк ХК, SOBT Холдинг ХХК, Guotai Junan International болон Эрдэнэс ҮТП ХХК байгууллагууд логистик, банк санхүү, чухал ашигт малтмал, Монголын олон улсын бондын зах зээл болон технологийн салбарууд дахь төслүүд болон хөрөнгө оруулалтын боломжуудыг  танилцуулав.

Форумын гол онцлох үйл явдал нь Huawei Technologies LLC ба Шунхлай ХХК, М Си Эс Интернэйшнл ХХК ба Envision Energy, Стэйрвэй ХХК ба TZME компаниудын хооронд стратегийн хамтын ажиллагааны гэрээнд гарын үсэг зурах ёслол болов.

Энэхүү арга хэмжээг хамтран зохион байгуулсан глобал түнш Huawei, форумын ивээн тэтгэгчид болох Rio Tinto, Envision Energy болон М Си Эс Интернэйшнл, дэмжин ажилласан байгууллага болох Монгол Улсаас Шанхай хотод суугаа Ерөнхий консулын газар мөн төслийн танилцуулга хийсэн илтгэгчид, түншүүддээ талархал илэрхийлье.

 

CMM нь "Монголын Хөрөнгө Оруулалтын Форум: Шанхай"-г цаашид жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулах бөгөөд дотоодын компаниудыг олон улсын компаниудтай холбох, урт хугацааны түншлэл бий болгох үйл ажиллагааг үргэлжлүүлэн дэмжсээр байх болно.

“CMM – Capital Markets Mongolia”-н тухай:

“CMM – Capital Markets Mongolia” нь хөрөнгийн зах зээлийн судалгаа, шинжилгээ, мэргэжлийн зөвлөх үйлчилгээ болон хөрөнгө оруулалтын зуучлалын үйлчилгээг үзүүлэхэд чиглэсэн судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний компани юм. CMM нь хөрөнгө оруулагчид, компаниуд, зуучлагч болон зохицуулагч байгууллагууд, хэвлэл мэдээлэл, олон нийт зэрэг оролцогч талуудыг холбосон цогц платформын үүрэг гүйцэтгэж, зах зээлийн үр ашигтай байдлыг нэмэгдүүлэх, ил тод байдал, хөрөнгө оруулагчдын итгэл болон тогтвортой өсөлтийг дэмжин ажилладаг.

Хэвлэл, мэдээлэлтэй холбогдох:

info@capitalmarkets.mn

Вэб хуудас:

https://capitalmarkets.mn/

Энэхүү найрамдлын цэцэрлэгт хүрээлэнг өнгөрсөн жилийн есдүгээр сард Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн дотор албан ёсоор нээж байсан билээ. 

"Монгол Улсын тэрбум мод үндэсний хөдөлгөөнд хувь нэмрээ оруулж, цөлжилттэй тэмцэх хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх хүрээнд ийнхүү мод тарих арга хэмжээг зохион байгуулж байгаа" талаар БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Шэнь Миньжуань яриандаа дурдаж байлаа. 

Тэрбээр "Бидний байгаа энэ газар өнгөрсөн намар ашиглалтад орсон Монгол-Хятадын Найрамдлын цэцэрлэг юм.

Өнөөдөр бид энд мод тарьж, Монгол-Хятадын найрамдлын бүтээн байгуулалтыг дэмжихийн зэрэгцээ Монгол Улсын тэрбум мод үндэсний хөдөлгөөнд хувь нэмрээ оруулж байна. Нэн ялангуяа цөлжилттэй тэмцэх хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх талаар хоёр улсын төрийн тэргүүн нарын хооронд хүрсэн нийтлэг ойлголтыг хэрэгжүүлж буй хэрэг юм.

Ногоон хөгжил бол Хятадын онцлогтой орчин үеийн бүтээн байгуулалтын чухал хөдөлгөгч хүч бөгөөд мөн Монгол Улсын Засгийн газраас дэвшүүлсэн “Дөрвөн чөлөөлөлт”-ийн нэг билээ. Ногоон хөгжил нь Хятадын 15 дахь таван жилийн төлөвлөгөө болон Монгол Улсын шинээр баталсан ирэх таван жилийн төлөвлөгөөний хамтын өнгө төрх болж хоёр улсын хөгжлийг илүү тогтворжуулж, хоёр орны ард иргэдэд улам их үр өгөөжийг авчрах учиртай" хэмээн хэллээ. 

Элчин сайд Шэнь Миньжуань "Бидний хамтын хүчин чармайлтаар энэхүү найрамдлын цэцэрлэгт хүрээлэн илүү үзэсгэлэнтэй болж Монгол-Хятадын найрамдалт харилцаа ард олны сэтгэл гүнзгий шингэж хоёр улсын харилцааны ирээдүй улам сайхан болно гэдэгт итгэлтэй байна" гэдгийг яриандаа тодотгов. 

Өнөөдрийн байдлаар Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 30 төрөл зүйлийн 181,000 модыг цэцэрлэгжүүлэлтийн хэлбэрээр тарьжээ. 

Энэ талаар "Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн" ОНӨТҮГ-ын дарга Ү.Оюунзул хэлэхдээ "Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн 2010 онд байгуулагдсанаас хойш өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд 30 төрөл зүйлийн 181,000 модыг цэцэрлэгжүүлэлтийн хэлбэрээр тарьсан байна. Ургалт маш өндөр буюу 98.7 хувьтай тоологдсон.

Тэрбум мод үндэсний хөдөлгөөн 2021 онд эхэлснээс хойш Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 80,000 гаруй модыг тарьжээ. Мөн ойжуулалтын хэлбэрээр 50,000 гаруй мод тарьсан байгаа.

Мэргэжлийн түвшинд мод тарих, тариад орхих бус арчилж хамгаалж ургуулах нь бидний үйл ажиллагааны гол зорилго юм. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн газар доор нийслэлийн иргэдийн ундны усны эх үүсвэр байдаг. Энэ усыг хамгаалж, нөхөн сэргээхийн тулд мод тарих нь чухал" хэмээв. 

Үргэлжлүүлэн "Өнөөдрийн арга хэмжээ 2023 оноос эхлэлтэй. Монгол-Хятадын нийгэмлэгээс Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд мод тарьж, ногоон байгууламж бүтээж өгье, иргэдэд зориулсан тохижилт хийе гэсэн саналыг тавьсан.

Ийнхүү хоёр талаасаа ярилцаж өнөөдрийн бүтээн байгуулалтын ажлыг хийсэн байдаг. 

Мод тарих ажил жилийн хавар, намрын улиралд хийгдэж байна. Монгол-Хятадын нийгэмлэг бол маш хариуцлагатай хамтрагчдын маань нэг. Бүтээн байгуулалтын ажил батлагдсан зураг, гэрээнийхээ дагуу чанартай хийгдэж байгаа.

Одоо бидний зүгээс энэ талбайгаа арчилж хамгаалах, иргэдэд нээлттэй байлгахад анхаарч ажиллана. Нөгөө талаас иргэд маань ариг гамтай хандах ёстой. 

Мод тарина гэдэг яг л хүүхэд өсгөхтэй адил. Жилийн дөрвөн улиралд 365 хоног арчилгаа хамгаалал шаарддаг. Мөн хортон шавжаас хамгаалж ургамал хамгааллын мэргэжилтэн ажиллана.

Тарьсан модны үндэс нь газрын хөрснөөс усаа авдаг болтол буюу гурваас дээш жил тогтмол услах ёстой. Хүмүүс модны суулгац суулгаж байгаагаа мод тарьж байна гэж яриад байдаг. Энэ бол зөвхөн суулгацыг хөрсөнд суулгаж байгаа үйл явц. Мод тарих ажлыг 100 хувь гэж үзвэл нэгхэн хувь нь юм аа" гэв. 

Монгол-Хятадын Найрамдлын нийгэмлэгийн дэд ерөнхийлөгч, УИХ-ын гишүүн Д.Энхтуяа "Энэхүү үйл ажиллагаагаар Монгол-Хятадын найрамдалд үнэтэй хувь нэмэр оруулж байна. 

Аливаа бүтээн байгуулалтыг хийнэ гэдэг бол сайхан үйл юм. Үүний зэрэгцээ тэрхүү бүтээн байгуулалтыг цаашид арчилж авч явна гэдэг бол маш чухал. Тийм учраас бид ч гэсэн бүтээн байгуулалтын нэг хэсэг болсон хүмүүсийн хувьд цэцэрлэгт хүрээлэнгээ арчилж авч явахын төлөө зүтгэнэ" хэмээн хэллээ. 

ФОТО: 

ТЭСО группийн “ТЭСО дэйри” ХХК нь 4–5 үе шаттай судалгаа, туршилтын үндсэн дээр Францын уламжлал, дэлхийн инновац, монгол цагаан идээний соёлыг хослуулсан тус бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх боломжийг бүрдүүлсэн юм. Энэхүү үйлдвэрлэл нь импортыг орлохын зэрэгцээ дотоодын үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, хэрэглэгчдэд олон улсын стандартад нийцсэн бүтээгдэхүүнийг хүргэж буйгаараа онцлогтой. Мөн тус үйлдвэр нь эрчим хүчний хэмнэлттэй, дэвшилтэт тоног төхөөрөмж ашиглаж байгаагаараа байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах, тогтвортой үйлдвэрлэлийг дэмжих бодит жишээ болж буй юм.

ХААН Банкны Гүйцэтгэх захирал Р.Мөнхтуяа “Тогтвортой хөгжилд чиглэсэн санхүүжилт нь зөвхөн бизнесийн өсөлтийг дэмжихээс гадна байгаль орчин, нийгэм, эдийн засагт урт хугацааны эерэг нөлөө бий болгох ач холбогдолтой. ХААН Банк ногоон эдийн засгийг дэмжих хүрээнд инновацид суурилсан, үр ашигтай үйлдвэрлэлийн төслүүдийг цаашид ч тууштай санхүүжүүлнэ” хэмээн тус брэндийн албан ёсны нээлтийн арга хэмжээний үеэр онцолсон.

ХААН Банк “ТЭСО групп”-тэй 2003 оноос хамтран ажиллаж, өнөөдрийг хүртэл барилга, хүнсний салбарын олон томоохон төслийг хэрэгжүүлж ирсэн. Хамгийн сүүлд 2025 онд ашиглалтад орсон “ТЭСО Фүүдс парк” цогцолборын бүтээн байгуулалт болон энэхүү шинэ үйлдвэрлэлийн төсөлд ХААН Банкнаас нийт 65.2 тэрбум төгрөгийн ногоон зээл, эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилт олгон дэмжиж ажилласан нь үндэсний үйлдвэрлэл, тогтвортой хөгжлийг бодитоор дэмжсэн урт хугацааны хамтын ажиллагааны тод илэрхийлэл болж байна.

Хамтын өсөлт төгөлдөр – ХААН Банк

Тэрбээр "Гаднаас такси оруулж ирэх төсөлтэй танилцаагүй байна.

Такси үйлчилгээ нь UBCab зэрэг хувийн хэвшлийн хийж чадах ажил. Мөн иргэд хувиараа таксинд явж орлогоо олдог салбар байдаг. Үүнд төр оролцож, зохион байгуулалт хийх онцын шаардлагагүй гэж хувь хүний зүгээс үзэж байгаа" гэв.

2025 оны арванхоёрдугаар сард Улаанбаатар хотын такси үйлчилгээг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр сайжруулах тухай тогтоолын төслийг НИТХ-аар хэлэлцэхээр болж иргэд эсэргүүцсэн билээ.

Сануулахад уг төсөлд Улаанбаатар хотын албан ёсны такси үйлчилгээнд төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр цахилгаан хөдөлгүүртэй/PHEV/ 2,000 автомашиныг таван жилийн хугацаанд авч, нэгдсэн удирдлагын системд холбож үйлчилгээнд явуулна.

Эдгээрийг авахдаа анхны хөрөнгө оруулалт 77 тэрбум төгрөгийн 74% буюу 57 тэрбумыг хувийн хэвшлээс гаргах бол үлдсэн 26%-ийг Нийслэлийн Нийтийн Тээврийг Хөгжүүлэх Сангаас хүүгүй, зургаан жилийн хугацаанд эргэн төлөхөөр тооцоолсон гэж тусгасан байв.

Зөөврийн цахилгаан хураагууруудын хувьд аялал зугаалга, кемпинг, оффис, гэрийн нөөц тэжээл, онцгой нөхцөл байдлын хэрэглээнд зориулсан бүтээгдэхүүнүүдээрээ хэрэглэгчдийн итгэлийг хүлээсэн тус брэнд нь өндөр хүчин чадал, хурдан цэнэглэлт, ухаалаг удирдлагыг нэг дор шингээдгээрээ онцлог.

2026 оны 5 сараас PC mall цахим технологи цахилгаан барааны их дэлгүүр нь ECOFLOW брэндийг Монголдоо албан ёсны эрхтэйгээр худалдаалах эрхтэй болсон ба одоогоор шинэ үеийн DELTA 3 2000 Air болон DELTA 3 Classic загваруудыг салбаруудаа худалдаалж байна.

Хөнгөн атлаа хүчирхэг — EcoFlow DELTA 3 2000 Air

EcoFlow DELTA 3 2000 Air нь 1920Wh багтаамжтай мөртлөө ердөө 17.8 кг жинтэйгээрээ ангилалдаа хамгийн авсаархан, зөөвөрлөхөд хялбар бүтээгдэхүүнүүдийн нэг юм. EcoFlow-ийн өндөр нягтаршилтай батарейн технологийн ачаар 2000Wh ангиллын төхөөрөмжөөс 43% хүртэл жижиг хэмжээтэй болсон нь аялал, автомашин, кемпингийн хэрэглээнд онцгой давуу тал болдог.

 

Мөн:

• 1000W тогтмол гаралт
• X-Boost технологиор 1500W хүртэлх төхөөрөмж ажиллуулах боломж
• 2 цагийн дотор бүрэн цэнэглэх хурдан цэнэглэлт
• Solar, AC, автомашин зэрэг олон төрлийн цэнэглэлт
• LiFePO₄ батерей ашигласнаар илүү урт хугацаанд аюулгүй ажиллах боломжтой.

зэрэг нь энэхүү бүтээгдэхүүнийг зөвхөн аялалд бус, гэрийн нөөц цахилгаан болгон ашиглах боломжтой болгож байна.

EcoFlow-ийн аюулгүй байдлын инженерчлэл ч мөн онцгой. 6000V lightning surge хамгаалалт, халалт болон хэт ачааллын хамгаалалт, чийг болон доргилтод тэсвэртэй бүтэц нь хэрэглэгчдэд илүү найдвартай хэрэглээг санал болгодог.

Өдөр тутмын хэрэглээнд төгс сонголт — EcoFlow DELTA 3 Classic

EcoFlow DELTA 3 Classic нь илүү практик, өндөр гаралт шаарддаг хэрэглэгчдэд зориулсан загвар юм. 1024Wh багтаамжтай бөгөөд 1800W тасралтгүй гаралттай, жин нь ердөө 12кг учир аялал зугаалгад төгс тохирно.

 

Энэхүү загварын онцлог:

• 0–80% хүртэл 45 минутанд хурдан цэнэглэнэ
• 10ms UPS функцтэй тул тог тасрах үед төхөөрөмж автоматаар шилжин ажиллана
• Storm Guard технологиор цаг агаарын эрсдэлийг урьдчилан мэдэрч автоматаар цэнэглэх боломжтой
• 3600W surge output бүхий өндөр эхлэх чадал

гэдгээрээ гэр, оффисын нөөц тэжээл болгон ашиглахад ч төгс тохирно.

EcoFlow-ийн DELTA 3 цуврал нь зөвхөн зөөврийн power station биш, харин ухаалаг эрчим хүчний экосистем гэдгийг эдгээр шийдлүүд тод харуулж байна.

Мөн аялал зугаалгын үеэр бидний хамгийн өргөн хэрэглэдэг бүтээгдэхүүнүүдийг хэр удаан цэнэглэх боломжтой гэдгийг харцгаая.

 

Энэхүү 2 загвар нь PC mall -н бүх салбар дэлгүүрээр худалдаалагдаж байгаа бөгөөд хэрэглэгч та бүхнийг дэлгүүрт хүрэлцэн ирж өөрийн биеэр туршиж үзэхийг хүсэж байна.

Мөн тус бүтээгдэхүүнүүдийг төлбөрийн уян хатан нөхцөл болох Storepay, Pocket ашиглан хуваан төлөх болон Хэрэглээний лизингээр дамжуулан УРЬДЧИЛГААГҮЙ лизингээр шийдүүлэн авах боломжтой.

 

Онлайн лизингийн хүсэлт илгээх: https://bit.ly/HLeasing

Онлайн дэлгүүр үзэх: https://pc-mall.mn/t/computer/Portablepowerstation

Худалдааны зөвлөхтэй холбогдох: 7575-3535, 8072-0600, 8007-6831, 6006-9697, 8616-9669, 8511-3837, 9441-9467, 9923-7220, 8580-7917, 9902-4535, 9596-9198, 9494-0506, 9904-0093, 9904-2026, 9493-5299, 8999-6663

Энэхүү хэлцэл нь Богд Банкны хувьд олон улсын хөрөнгийн зах зээлд бие даан санхүүжилт татах чадамжаа баталгаажуулсан томоохон алхам болж байгаа бөгөөд банкны урт хугацааны хөгжлийн стратеги, санхүүгийн тогтвортой байдал, засаглал болон бизнесийн өсөлтийн чадавхыг олон улсын хөрөнгө оруулагчид өндрөөр үнэлсний илэрхийлэл болж байна.

Бондын санхүүжилт татан төвлөрүүлснээр банк дараах стратегийн ач холбогдол бүхий үр дүнд хүрч байна. Үүнд:

• Олон улсын хөрөнгө оруулагчдын баазыг өргөжүүлэх;
• Гадаад эх үүсвэрийн бүтцийг төрөлжүүлж, урт хугацааны тогтвортой санхүүжилтийн суурийг бэхжүүлэх;
• Банкны хөрвөх чадвар болон валютын эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх;
• Санхүүжилтийн дундаж өртгийг бууруулах нөхцөлийг бүрдүүлэх;
• Олон улсын зах зээл дэх үнэ тогтоолт, хоёрдогч зах зээлийн арилжааны идэвх, ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх;
• Монгол Улсын хувийн хэвшлийн санхүүгийн байгууллагуудын олон улсын зах зээл дэх нэр хүнд, оролцоог нэмэгдүүлэх зэрэг болно.

Түүнчлэн татан төвлөрүүлсэн эх үүсвэрийг банкны үндсэн үйл ажиллагааг өргөжүүлэх, тэр дундаа жижиг, дунд бизнес эрхлэгчид, экспорт, худалдаа, үйлдвэрлэл болон хувийн хэвшлийн өсөн нэмэгдэж буй хэрэгцээнд чиглэсэн санхүүжилтийг нэмэгдүүлэхэд үе шаттайгаар зарцуулахаар төлөвлөж байна.

Богд Банк ХК нь харилцагч төвтэй үйлчилгээ, дижитал шилжилт, тогтвортой өсөлтөд чиглэсэн стратегиа тууштай хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд энэхүү олон улсын бондын арилжаа нь тус банкны цаашдын өсөлт, олон улсын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг бэхжүүлэх чухал суурь болж байна.

Тус бондын арилжааны ерөнхий зохион байгуулагч, андеррайтераар дэлхийн санхүүгийн зах зээлд тэргүүлэгч хөрөнгө оруулалтын банк J.P.Morgan ажилласан бол стратегийн түншлэл болон бүтэцлэлийн  зөвлөхөөр Frontier Strategies ажиллаж, хэлцлийг олон улсын стандарт, шаардлагын дагуу амжилттай хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүллээ.

Богд Банк ХК нь цаашид олон улсын зах зээл дэх хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж, Монгол Улсын санхүүгийн салбарын хөгжил, эдийн засгийн тогтвортой өсөлтөд хувь нэмэр оруулах зорилтын хүрээнд үйл ажиллагаагаа тууштай үргэлжлүүлэх болно.

BOGD BANK JSC SUCCESSFULLY RAISES U.S. DOLLAR BOND FINANCING IN THE INTERNATIONAL CAPITAL MARKETS

Bogd Bank JSC has successfully accessed the international capital markets by issuing a USD 75 million bond with a 3-year tenor and a fixed annual coupon rate of 9.50%. The bond was listed on the Vienna Stock Exchange in Austria and attracted strong interest from international institutional investors, allowing the transaction to be fully subscribed.

This transaction marks a significant milestone for Bogd Bank, demonstrating its capability to independently access international funding markets. It also reflects the confidence of global investors in the Bank’s long-term growth strategy, financial stability, corporate governance, and business expansion potential.

Through this bond issuance, the Bank has achieved several strategically important objectives, including:

• Expanding its international investor base;
• Diversifying external funding sources and strengthening its long-term stable funding structure;
• Enhancing the Bank’s liquidity position and foreign currency funding base;
• Creating conditions to optimize and reduce the average cost of funding;
• Improving international market pricing visibility, secondary market trading activity, and transparency;
• Enhancing the reputation and participation of Mongolian private sector financial institutions in the international capital markets.

In addition, the proceeds raised from the bond issuance will be utilized to support the Bank’s core business expansion, particularly by increasing financing to small and medium-sized enterprises (SMEs), as well as supporting the growing needs of the export, trade, manufacturing, and private sectors.

Bogd Bank JSC continues to consistently implement its customer-centric strategy focused on digital transformation and sustainable growth. This successful international bond issuance establishes an important foundation for the Bank’s future growth, international partnerships, and stronger investor confidence.

J.P. Morgan acted as the Sole Global Coordinator and Underwriter for the transaction, while Frontier Strategies served as the strategic partnership and structuring advisor, supporting the successful execution of the transaction in accordance with international standards and best practices.

Bogd Bank JSC will continue to expand its international market engagement and remain committed to contributing to the development of Mongolia’s financial sector and sustainable economic growth.

Жил бүрийн хүүхдийн баярыг тохиолдуулдаг тус барилдааны бүртгэлийг Монголын Хүүхдийн Ордны 105 тоотод энэ сарын 29-нөөс 31-нийг дуустал зохион байгуулах аж.

Тэмцээнд

•  5–6 нас 2020 /оноос хойш төрсөн/
•  7–8 нас 2018 /оноос хойш төрсөн/
• 9–10 нас 2016 /оноос хойш төрсөн/
• 11–12 нас 2014 /оноос хойш төрсөн/
• 13–14 нас 2012 /оноос хойш төрсөн/
• 15–16 нас 2010 /оноос хойш төрсөн/ өсвөрийн хүүхдүүд оролцох боломжтой.

“TDB банк 35 нас хүрлээ” гэх хуурамч холбоос ашиглан иргэдийг залилах үйлдэл бүртгэгдэж байна.

Иймд иргэд та бүхэн танихгүй этгээдээс ирсэн холбоос, линк дээр дарахгүй байхыг анхааруулж байна. Мөн ийм төрлийн хуурамч холбоосууд нь ихэвчлэн tinyurl, bit.ly зэрэг богиносгосон линк агуулсан байдаг тул сайтар нягталж, хувийн мэдээллээ алдах эрсдэлээс сэргийлнэ үү.

Тодруулбал 2021 оны Монгол Улсын шүүхийн тухай хуульд “Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүх санал болгосноос хойш Ерөнхийлөгч 14 хоногийн дотор зургаан жилийн хугацаагаар, зөвхөн нэг удаа томилно.” гэж заасан.

Гэтэл Үндсэн хуулийн цэцэд нэгэн иргэн уг заалтын "зөвхөн нэг удаа" гэдэг хэсэг Үндсэн хууль зөрчиж байна хэмээн гомдол гаргажээ. Уг гомдлыг Үндсэн хуулийн цэц их суудлын хуралдаанаар хэлэлцэн, хүлээн авч уг заалтыг хүчингүй болгосон эцсийн шийдвэр гаргаж байгаа юм.

Ингэснээр Улсын Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг зургаан жилийн хугацаатай дахин томилох эрх зүйн орчныг Үндсэн хуулийн цэц нээж өгсөн үйл явдал боллоо хэмээн ойлгож болно. 

Цэцийн шийдвэр:

1. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 2016 оны 12 дугаар сарын 02-ны өдрийн дунд суудлын хуралдаанаар Монгол Улсын Их Хурлаас 2012 оны гуравдугаар сарын 7-ны өдөр баталсан Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 15.3 дахь хэсэгт “Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүх санал болгосноор шүүгчдийнх нь дотроос Ерөнхийлөгч зургаан жилийн хугацаагаар нэг удаа томилно." гэж заасны "нэг удаа" гэсэн хэсэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Тавин нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн "Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүхийн санал болгосноор гишүүдийнх нь дотроос зургаан жилийн хугацаагаар Ерөнхийлөгч томилно." гэсэн заалтыг зөрсөн гэж үзсэн.

Үндсэн хуулийн цэцийн 2016 оны 12 дугаар дүгнэлтийг УИХ 2016 оны арванхоёрдугаар сарын 9-ны өдрийн 77 дугаар тогтоолоор хүлээн зөвшөөрч, Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 15.3 дахь хэсгийн “нэг удаа томилно." гэж заасныг 2016 оны арванхоёрдугаар сарын 15-ний өдрийн Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн нэгдүгээр зүйлээр хассан байна.

УИХ нь Үндсэн хуулийн цэцийн 2016 оны 12 дугаар дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрснөөр уг дүгнэлт Үндсэн хуулийн цэцийн эцсийн шийдвэр болсон байна. 

2. Монгол Улсын Их Хурлаас 2021 оны нэгдүгээр сарын 15-ны өдөр баталсан Монгол Улсын шүүхийн тухай хуулийн 36 дугаар зүйлийн 36.7 дахь хэсэгт “Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүх санал болгосноос хойш Ерөнхийлөгч 14 хоногийн дотор зургаан жилийн хугацаагаар, зөвхөн нэг удаа томилно.” гэсэн заалтын “… зөвхөн нэг удаа …” гэсэн хэсэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 2016 оны 12 дугаар сарын 02-ны өдрийн 12 дугаар дүгнэлтээр хүчингүй болсон Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 15.3 дахь хэсэгт “Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүх санал болгосноор шүүгчдийнх нь дотроос Ерөнхийлөгч зургаан жилийн хугацаагаар нэг удаа томилно." гэж заасны "нэг удаа томилно." гэсэн хэсэгтэй эрх зүйн үр дагавар, агуулгын хувьд адил байна.

3. Хүчингүй болсон дээрх хуулийн заалтыг УИХ агуулгаар нь дахин сэргээсэн нь Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэр эцсийн байх зарчмыг алдагдуулсан байна.

 

Гэрэл зургийг MPA агентлагийн онцгой зөвшөөрөлтэйгөөр ашиглав

2026 оны 05-р сарын 28-наас 2026 оны 06-р сарын 01-нийг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөв:

Хур тунадас: 

• 28-нд зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар,
• 29-нд Монгол-Алтай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар,
• 30-нд баруун, төв, зүүн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр бороо,
• 31-нд нутгийн хойд хэсгээр бороо, уулархаг нутгаар нойтон цас, цас орно.

Салхи:

• 29-нд Алтайн уулархаг уулархаг нутгаар,
• 30, 31-нд нутгийн зарим газраар түр зуур секундэд 16-18 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Агаарын температур: 

• 28, 29-нд ихэнх нутгаар дулаарч, Дархадын хотгор, Хүрэнбэлчир орчмоор шөнөдөө -4...+1 градус, өдөртөө +12...+17 градус дулаан,
• Монгол-Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Идэр, Тэс, Тэрэлж голын хөндийгөөр шөнөдөө 0...+5 градус, өдөртөө +16...+21 градус,
• говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр шөнөдөө +12...+17 градус, өдөртөө +28...+33 градус,
• бусад нутгаар шөнөдөө +5...+10 градус, өдөртөө +22...+27 градус дулаан байна.
• 31-нд нутгийн хойд хагаст эрс сэрүүснэ. 

Тэмцээнд шар тивийн 27 орноос тамирчид оролцох юм.

Тус тэмцээний шагналын сан өнгөрсөн жилийнхтэй харьцуулахад $20,000 нэмэгдсэн юм. Нийт $100,000 шагналын сантай тус тэмцээнд түрүүлсэн шатарчин $15,000 авахаас гадна Дэлхийн цомд өрсөлдөх "тийзээ" гардана.

 

Энэ удаагийн тэмцээний нээлттэй ангилалд 147 шатарчин ухаанаа уралдуулах бол эмэгтэйчүүдийн ангилалд 101 тамирчин өрсөлдөнө.

Юнител группийн гүйцэтгэх захирал Д.Жамъяншаравтай хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.

 

ХАРИЛЦАА ХОЛБООГ "ТАНСАГ ХЭРЭГЛЭЭ"-НЭЭС ХҮН БҮРИЙН ӨДӨР ТУТМЫН ХЭРЭГЦЭЭ БОЛГОСОН НЬ

- Юнител групп 20 жилийн ойгоо угтаж брэндийн өнгө төрхөө шинэчлэх шийдвэр гаргалаа. Энэ өөрчлөлт зөвхөн "лого"-ны асуудал биш байх, тийм үү? Технологийн томоохон компанийн дараагийн алхам, стратеги юу байх бол?

Тийм ээ. Бидний хувьд энэ бол зөвхөн дүр төрхийн шинэчлэл биш, ирэх жилүүдэд ямар компани байх вэ гэдгээ илэрхийлж буй томоохон алхам. Сүүлийн жилүүдэд хамт олноороо ирээдүйн чиглэл, үнэт зүйл, зах зээлд ямар байр суурьтай байх талаар нэлээд ярилцсан. Технологийн салбар маш хурдтай өөрчлөгдөж байгаа учраас илүү зоригтой, илүү хурдтай, илүү онцлог брэнд байх шаардлага бий болсон. Шинэ брэндийн өнгө төрх маань ч энэ өөрчлөлтийг илэрхийлж байгаа.

Цаашид бид үндсэн телко бизнесээ улам бэхжүүлэхийн зэрэгцээ Юнивишн, LookTV зэрэг контент болон платформын үйлчилгээгээ өргөжүүлнэ. Мөн байгууллагуудад зориулсан дижитал шилжилтийн шийдэлд түлхүү анхаарч байгаа. Энэ хүрээнд Nexmind компанийг байгуулж, Монголын зах зээлд илүү тохирсон технологийн шийдлүүд дээр ажиллаж эхэлсэн.

Нөгөө талдаа Toki зэрэг платформ дээр суурилсан дижитал хэрэглээний экосистемээ илүү тэлэх зорилготой. Бидний харж байгаагаар дижитал шийдэл болон лайфстайл чиглэлүүд ойрын жилүүдийн хамгийн том боломж, бас хамгийн том сорилт байх болно. Тиймээс олон улсын шилдэг туршлага, технологийг Монголын онцлогт нийцүүлэн нутагшуулахыг зорьж байна.

-  Юнител зах зээлд анх гарч ирэхэд өрсөлдөгчид хэдийнээ байр сууриа олчихсон байсан шүү дээ. Тухайн үеийн зах зээлийн орчин ямар байв, та бүхэн хэрэглэгчдэд юугаараа анх хүрч чадсан бэ?

Анх мобайл үйлчилгээ нэвтэрч байх үе, 1996 оны үед Монголын дундаж цалин 15,000-аас 20,000 төгрөг байхад үүрэн холбооны нэг минутын яриа 390 төгрөг байлаа. Өнөөдрийн өнцгөөс харвал боломжийн үнэ мэт боловч тухайн үеийн худалдан авах чадвартай харьцуулбал маш өндөр дүн, 3 литр бензин авах хэмжээний мөнгө байхгүй юу. Гар утас гэдэг маш өндөр өртөгтэй "тансаг хэрэглээ" байсан үе л дээ.

Тийм байхаас ч аргагүй. Харилцаа холбооны салбар өөрөө анхны суурь хөрөнгө оруулалт асар их шаарддаг, түүнийгээ нөхөх хугацаа нь маш урт байдаг онцлогтой. Хэдийгээр 2006 он гэхэд ярианы тариф 220 төгрөг болж бага зэрэг хямдарсан байсан ч хэрэглэгчдэд хүнд туссаар байсан. Үүнээс болоод хэдийн 10 жил болсон ч нийт хэрэглэгчдийн тоо 550 мянга, хүмүүсийн холбоо барих эрэлт хэрэгцээ хязгаарлагдмал байлаа.

Яг энэ үед тухайн үеийн удирдлагууд бизнесээс илүү "Харилцааг хүн бүрд нээлттэй, хүртээмжтэй болгоё" гэсэн шийдвэрт хүрч ярианы тарифыг 3 дахин бууруулж 70 төгрөг болгосон. Мөн тухайн үед сүлжээ дотроо хямд, сүлжээнээс гадуур илүү үнэтэй байсан ялгаатай тарифыг халж, сүлжээ харгалзахгүй ижил үнээр яриулах асар зоримог шийдвэр гаргасан юм.

"Харилцаа холбоог хүн бүрийн гарт, хүн бүрийн амьдралд ойртуулах нь бидний зорилго байсан. Үнийг бууруулах нь бизнесийн хувьд эрсдэлтэй байж болох ч, нийгмийн хувьд үнэ цэнтэй хөрөнгө оруулалт байсан юм."

Энэ нь бизнесийн хувьд маш том эрсдэлтэй алхам байсан ч үнийг бууруулснаар харилцааг хүн бүрийн өдөр тутмын хэрэглээ болгож, нийт хэрэглэгчийн тоо ердөө жил гарны дотор 1.2 саяд хүртэл үсрэлт хийсэн. Өнөөдөр Монгол Улсын хүн ам 3.5 сая хэдий ч нийт гар утас хэрэглэгчийн тоо 4 саяд хүрч, харилцаа холбоо амьдралын салшгүй хэрэглээ болжээ. Энэхүү үйлчилгээг ард иргэдийн амьдралд ойртуулж, хүн бүрд хүртээмжтэй болгоход Юнителийн тухайн үеийн шийдвэр маш том нөлөө үзүүлсэн гэж бид үздэг.

50 мянган км үргэлжлэх шилэн кабель: Дэлхийг бүтэн тойрох хэмжээний дэд бүтэц

-  Харилцаа холбоо бол асар их хөрөнгө оруулалт шаарддаг, түүнийгээ нөхөх хугацаа нь урт байдаг салбар. Нэг талдаа урт хугацааны хөрөнгө оруулалт шаардлагатай, нөгөө талдаа компани оршин тогтнож, үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулахын тулд ашиг хийх ёстой байдаг.  Хэрхэн тэнцвэржүүлж үйл ажиллагаагаа явуулдаг юм бэ?

Бидний шийдвэрүүд үргэлж санхүүгийн ашгаас илүүтэй, хэрэглэгчдийн хэрэглээний ирээдүйн өөрчлөлт рүү чиглэсэн байдаг. Үүний тод жишээ нь 2011 онд өндөр хурдны интернэт болон IPTV үйлчилгээг нэвтрүүлж байхад олох орлоготойгоо харьцуулахад маш их хөрөнгө оруулалт, зардал гарч, хөрөнгө оруулалтаа нөхөх хугацаа 10 жилээс дээш байсан. Энэ технологи хэзээ нэгэн цагт монголд орж ирэх нь тодорхой, харин аль болох эрт оруулж байж хэрэглэгчийнхээ хэрэглээг хангах, улмаар зах зээлээ тэлж,  хөгжүүлэх нь зөв гэж шийдэн эхлүүлсэн байдаг юм. Тухайн үед айл өрх бүрд хүрсэн дэд бүтэц байхгүй,  муу байсан тул бид өндөр хурдны шилэн кабелийн сүлжээ байгуулж эхэлсэн нь өнөөдөр нийт урт нь 50 мянган км буюу дэлхийг экватороор нь бүтэн тойрох хэмжээнд хүрчээ.

Хүмүүсийн тэр анзаарахаа больсон, 'агаар' мэт санагдах энэхүү сүлжээ, интернэтийн ард ажилтнуудын маань тасралтгүй хөдөлмөрөөр бүтсэн асар том дэд бүтэц ажиллаж байдаг. Бид өнөөдрийг хүртэл энэ дэд бүтцийг байгуулахад 560 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтыг хийгээд байна.

Мөн 2015, 2016 онуудын эдийн засгийн хямралын үед бизнесүүд хөрөнгө оруулалтаа хумьж, зардлаа хэмнэж байх тэр үед бид эсрэгээрээ 80 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтаар орон даяар 4G сүлжээг нэвтрүүлж байсан. Одоо ч хэрэглэгчдийн хэрэглээний өсөлтийг дааж ажиллахын тул жил бүр 4G, 5G сүлжээгээ тэлсээр, өргөтгөсөөр байгаа. Манай салбар ер нь тасралтгүй хөрөнгө оруулалт шаарддаг, компаниуд нь хөрөнгө оруулалтаа хийж байж оршин тогтнодог онцлогтой.

Зарим хүмүүс “танайх аль хэдийнээ орон даяар том сүлжээ байгуулчихсан, одоо бараг агаар зараад маш их ашиг олдог” гэх маягийн зүйлс асуудаг. Мэдэхгүй хүнд гаднаас харахад амархан санагддаг юм шиг байгаа юм. Өнөөдрийн байдлаар манай групп 560 сая гаруй ам доллар хөрөнгө оруулалтыг энэ салбарт оруулж, үе үеийн, мянга мянган ажилтнуудын нөр их хөдөлмөрөөр бий болж, амжилттай явж байгаа юм.

Өмнө нь 200 ажлЫн байранд гүйцэтгэдэг байсан механик ажлыг AI agent-ууд гүйцэтгэж байна

- Дэлхийг бүтэн тойрох хэмжээний шилэн кабель, орон даяарх 4G сүлжээ гээд энэ бүх дэд бүтцийг удирдах, арчлах, хүрэлцэж ажиллахад асар их хүн хүч, үйл ажиллагааны зардал шаардлагатай байж таарна. Юнител групп энэ нүсэр бүтцийг хэрхэн ухаалгаар удирдаж байна вэ? Эцсийн дүндээ хэрэглэгчдэд очих үйлчилгээний найдвартай байдал үүнтэй яаж уялдаж байгаа вэ?

Харилцаа холбооны салбарт секунд, минут тутамд сүлжээ тасралтгүй ажиллах нь бидний хамгийн эхний үүрэг.

Монгол орны нүүдэлчин зан заншил, өргөн уудам газар нутагт тархан суурьшдаг энэ нөхцөлд сүлжээ гэдэг бол ерөөсөө л гэр бүлийн холбоо, амин судас нь шүү дээ. Тэр холбоог таслахгүйн тулд манай инженерүүд цаг уурын хүндрэлтэй нөхцөлд, заримдаа тээврийн хэрэгсэл ч явах боломжгүй хүнд замаар станц руу явах тохиолдол бий. Энэ нь манай ажилтнуудын аюулгүй байдал, эрүүл мэндэд ч тодорхой хэмжээний ачаалал, эрсдэл авчирдаг.

Тийм учраас бид хэрэглэгчдээ ч найдвартай үйлчилгээгээр хангах, ажилтнуудынхаа ч хөдөлмөрийг хөнгөвчлөх зорилгоор дотооддоо хиймэл оюун ухаан, ухаалаг автоматжуулалтын системүүдийг нэвтрүүлэн ажиллаж байна. Орон даяар байгаа мянга мянган станцын бэлэн байдлыг секунд тутамд автоматаар хянадаг олон улсын AUTIN систем дээр манай инженерүүд ажиллаж, яг манай улсын цаг уур, газар нутгийн онцлогт тохирсон 200 гаруй ухаалаг сайжруулалт, нэмэлт автоматжуулалтыг бие даан хөгжүүлсэн. Одоо хаа нэгтээ доголдол гарахад энэ систем алдааг хүнээс хэд дахин хурдан илрүүлж, системийн түвшинд өөрөө автоматаар засаж байна. Бүр алдаа гарахаас нь өмнө урьдчилан таамаглаж, ачааллыг хуваарилах түвшинд хүрсэн.

Дээрх шиг Юнителийн дотоод системд яг ийм 7 өөр төрлийн AI agent (Хиймэл оюунт туслах) бодитоор ажиллаж, 200 орчим ажилтны хийх ажлыг хийж, үйл ажиллагааг хөнгөвчилж, хурдасгаж байна.

- AI agent ажиллаж байгаа гэдэг нь үнэхээр сонирхолтой сонсогдож байна. Юнител шиг технологийн томоохон тоглогчийн хувьд хиймэл оюуныг яг ямар түвшинд, ямар логикоор үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлж байгаа вэ?

AI бол одоогийн төдийгүй ирээдүйн хамгийн халуун сэдэв, бидний тойрч гарах аргагүй том давлагаа мөн үү гэвэл яалт ч байхгүй мөн.  Гэхдээ AI ярихаас өмнө суурийг нь ойлгох нь чухал. Хиймэл оюун чинь өгөгдөл дээр л ажилладаг шүү дээ. Бид энэ сууриа бүр 2014 оноос, салбартаа анхдагч болж Data Warehouse төслөөр эхлүүлсэн юм. Тэр үед хэрэглэгчийн датагаа нэгтгэж, Машин сургалт (Machine Learning) ашиглан хэрэглэгч бүрийн хэрэглээний онцлогт тохирсон багцыг систем өөрөө автоматаар санал болгодог шийдлүүдийг нэвтрүүлсэн байна. Харин одоо өгөгдлийн хэмжээ асар нүсэр болсон учраас бид технологийн дараагийн шат болох Data Lakehouse руу шилжиж байна. Дэлхийн технологийн гигантуудын ашиглаж буй энэ моделийг манай инженерүүд  хөгжүүлж, дээр нь AI модель, эйжентүүдийг маш хурдтай сургах хөрсийг бэлдэж байгаа юм.

Өнөөдөр бид Хиймэл оюуныг дотооддоо хоёр үндсэн чиглэлд нэвтрүүлээд байна.

Бид AI-г ажилтныг орлуулах бус, харин илүү үнэ цэнтэй зүйлд цагаа зарцуулах, бүтээмжийг нэмэх хурдасгуур болгон ашиглаж байна.

Эхнийх нь, бизнесийн процессын автоматжуулалт.  Жишээ нь, манай Дуудлагын төв дээр асар их ачаалал ирдэг тул тэнд дуу хоолой таних AI ашиглан автоматжуулж, хэрэглэгчийн яриаг Монгол хэлний амьд ярианы онцлогоор нь маш сайн таниад шууд текст рүү хөрвүүлчихдэг. Тэгээд зогсохгүй тухайн хэрэглэгч ууртай байна уу, сэтгэл ханамж нь ямар байна гэдгийг бодит хугацаанд анализ хийж, яриа дуусангуут бүх тэмдэглэлийг нь системд бүртгээд операторын өмнө бэлдчихдэг. Оператор дуудлага бүрийн дараа тэмдэглэл хөтөлж цаг алдах шаардлагагүй цаг хугацааг хэмнэж байгаа юм.

Дараагийн чиглэл нь, ажилтнуудын өдөр тутмын бүтээмж. Бид зөвхөн системүүдээ ухаалаг болгоод зогсохгүй, ажилтан бүрээ өдөр тутмын ажилдаа AI хэрэгслүүдийг чөлөөтэй ашиглах соёлд сургаж байна. Энэ жил 80 гаруй ажилтныг гадаадад сургалтад суулгаж, AI хэрэгслүүдийг өдөр тутмын ажилдаа хэрхэн ашиглах, бүтээмж өсгөх чиглэлээр мэргэшүүлж эхлээд байна. Өөрөөр хэлбэл ажилтнууд маань технологитой хоршиж ажилласнаар бүтээмжээ нэмэгдүүлэх нэг түлхэц болж байна.

 

Ажилтнуудын цалин 240% өссөн нь бүтээмжийн өсөлттэй холбоотой

- Ажилтнуудын бүтээмж гэснээс сүүлийн 3 жилд инфляцын түвшин 25-30 хувь нэмэгдсэн байхад Юнителийн ажилчдын дундаж цалин 240 хувиар өссөн байна шүү дээ. Энэ бол зөвхөн инфляцыг нөхөх төдий биш, түүнээс хэд дахин давсан бодит өсөлт байна?

2020-оод оны эхээр хөдөлмөрийн зах зээл дээр "чадвартай ажиллах хүч олдохгүй байна, бэлтгэгдсэн боловсон хүчин гадагшаа явж байна" гэсэн том сорилт салбар бүрд тулгарсан, манай компани ч үүнийг тойрч гараагүй. Сайн залуусыг сургаж бэлтгэчхээд л илүү сайн цалин, амьдралын чанар хайж Австрали руу эсвэл өөр улс руу маш их алдаж эхэлсэн үе л дээ.

Тиймээс 2022 онд удирдлагын багаараа ярилцаж байгаад маш тодорхой шийдэлд хүрсэн. "Бид энэ авьяаслаг хүмүүсээ авч үлдэхийн тулд олон улсын түвшинд өрсөлдөхүйц цалин, боломжийг олгодог болох ёстой" гэж. Мэдээж тэр их зардлыг шууд хоёр дахин огцом нэмэх санхүүгийн боломж хаана ч байхгүй учраас бид цалингийн бодлогоо ерөөсөө л "Ажлын бүтээмжид суурилсан цалин хөлс" рүү шилжүүлсэн хэрэг.

Судалгаагаар ажилтан компаниас ердөө гурван зүйл хүлээдэг нь тогтоогдсон юм. Нэгдүгээрт цалин хөлс, хоёрдугаарт бидний компанийн соёл гэж ярьдаг ажлаа явуулахад таатай эрүүл орчин нөхцөл болон арга барил, гуравдугаарт хийж буй ажлаасаа бодит үнэ цэн мэдрэх явдал.

Гэтэл компани томрох тусам процесс нүсэр болж, ажлын давхардал ихэсдэг. Энэ нь дундаа сул цаг, үл ойлголцол үүсгэж, ажилтны фокусыг сарниулан сэтгэл ханамжгүй байдалд хүргэдэг гол хүчин зүйл байхгүй юу. Тиймээс бид бизнес процессоо дахин загварчлан (business process re-engineering) гар ажиллагаа шаардсан механик дамжлагуудыг системтэйгээр автоматжуулж, шаардлагагүй шат дамжлагуудыг цөөлж, үйл ажиллагааг оновчилсон.

Үүний бодит өгөөж нь сүүлийн 3 жилд нэг ажилтны бодит бүтээмж нийт 75 хувиар өсөж, компаниас гарах ажилчдын урсгал даруй 2 дахин буурлаа. Хамгийн гол нь удирдлагуудын зүгээс зөвхөн чиглүүлж, харин бодит үр дүнг ажилтнууд маань өөрсдөө бүтээсэн юм.

Дижитал шилжилтийн эхний алхам бол датагаа цэгцлэх

- Удирдлага нь зөв чиглүүлж, ажилтнууд нь өөрсдөө бүтээмжийн үсрэлтээ хийж, түүнийгээ дагаад цалингаа өсгөж авсан кэйс үнэхээр бахархмаар юм. Өнөөдөр зөвхөн танайх гэлтгүй бусад салбарынхан ч бүтээмжээ өсгөж, зардлаа танахаар дижитал шилжилт, AI руу идэвхтэй зорьж байна. Олон бизнес эрхлэгчид та бүхнийг энэ шилжилтийг хэрхэн үр дүнтэй хийснийг сонирхож байгаа нь мэдээж. Бизнесийн орчинд энэ шилжилтийг илүү хурдан, үр дүнтэй хийхэд юуг анхаарах хэрэгтэй вэ?

Өнгөрсөн 20 жилийн алдаа оноо, амжилт сургамж маань бидний хувьд үнэтэй хөрөнгө юм. Хэрэв энэ туршлага маань бусад байгууллагын дижитал шилжилтийг оновчтой хийх, түүнийг дагаад  амжилтын замыг нь дөтлөхөд тусалж чадвал бид өөрсдийн зорилгоо биелүүлсэнд тооцно. Бидний хамтын ажиллагааны үүд хаалга бизнес эрхлэгчдэд үргэлж нээлттэй."

Дижитал шилжилт нь зөвхөн зардал хэмнэх бус, бизнест маш том орлогын боломжуудыг нээдэг. Гэвч энэ үйл явц нь бизнесээ ойлгохоос эхэлнэ. Үүний тулд эхлээд датагаа цуглуулж, түүнийгээ цэгцтэй хадгалах хэрэгтэй. Мөн дижитал хэрэглээ нэмэгдэхийн хэрээр кибер аюулгүй байдал (Cyber Security) нэн тэргүүний асуудал болж байна. Үүнээс гадна их өгөгдөл (Big Data) дээр ажиллах ажилчдын ур чадвар, технологийн хэрэглээг шат дараатай хөгжүүлэх шаардлагатай.

Судалгаагаар нийт байгууллагуудын 90 орчим хувь нь дижитал шилжилтийнхээ дөнгөж эхний шатанд яваа нь харагдсан. Тиймээс бид өөрсдийн 20 жилийн турш алдаж, онож хуримтлуулсан ноу-хаугаа бусад байгууллагатай хуваалцахыг зорьж байна. Энэ хүрээнд бид 1,000 орчим ам.метр талбай бүхий Customer partnership incubation (CPI)-ийг тохижуулж, өөрсдийн бодит туршлага дээр суурилсан мастер классуудыг боловсруулан харилцагч байгууллагуудтайгаа  хуваалцаж байгаа. Жил гарангын хугацаанд 600 гаруй байгууллагын 3’000 гаран удирдах ажилтнууд хамрагдаад байна.

Туршлага гэснээс дэлхийн харилцаа холбооны салбарын хамгийн том арга хэмжээ болох GSMA Mobile World Congress-т манай компанийн дотооддоо AI ашиглаж үр дүнтэй хийсэн шийдлийн талаар гаднын операторуудад туршлага болгон сүүлийн 2 жил дараалан танилцуулсан байдаг. Энэ нь Монголын бизнесүүд технологийн хувьд заавал “дагаж хөгждөг” биш, зарим чиглэл дээр бид өөрсдөө туршлага экспортолж, дэлхийн тоглогчидтой мөр зэрэгцэн ярилцах хэмжээнд ирчихсэн байгаагийн нотолгоо болов уу.

Экосистемийн үнэ цэн нь хэрэглэгчийн амьдралыг хялбар болгоход оршдог

- Таны ярианд "Дижитал экосистем" гэдэг үг олон дурдагдаж байна. Энэ ойлголтыг хэрэглэгчид илүү энгийнээр хэрхэн ойлгох вэ?

Манай компанийн хувьд өндөр хурдны суурин интернэт, үүрэн холбооны 4G/5G сүлжээ, ухаалаг гар утасны өндөр нэвтрэлт зэрэг техникийн болон хэрэглэгчдийн хүчтэй бааз суурийг нэгэнт бүрдүүлчихсэн. Бидний хувьд энэ боломж дээрээ тулгуурлаад “хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралд яг ямар хүндрэлүүд байна, бид хэрхэн шийдэл олж чадах вэ?” гэдэг дээр төвлөрч байна.

Тэрний хамгийн том жишээ бол Toki - дижитал экосистем.

Жишээ нь, та аппликэйшнээр зүгээр нэг хүсэлт явуулаад орхидог, тэр нь шийдэгдсэн эсэх нь мэдэгдэхгүй үлддэг бол энэ экосистем биш. Харин та гар утаснаасаа хүсэлтээ илгээхэд цаана нь тухайн газар нь шийдвэрлээд, эргээд таны утсанд "шийдэгдлээ" гэсэн хариу мэдээлэл (Feedback) ирдэг, эхнээс нь дуусах хүртэлх бүрэн процесс (End-to-End process) нэг дор хангагдахыг хэлнэ. Хэрэглэгчийн нүдэнд Toki ганц аппликэйшн харагдаж байгаа ч түүний цаана E-Commerce (Цахим худалдаа), хүргэлт, төлбөр тооцоо, цахим мөнгө, хэрэглэгчийг танин баталгаажуулалт гээд асар олон том системүүд ажиллаж байдаг.

Хамгийн гол нь, үүнийг зөвхөн Юнител дангаараа хийгээгүй. Бусад салбарын олон  компаниуд, старт-апууд бидэнтэй хамтраад өөрсдийн үйлчилгээгээ хэрэглэгчдэд чөлөөтэй хүргэх Нээлттэй Платформ (Platform)-ыг нь бүрдүүлж өгсөн бөгөөд энэхүү экосистемийг томруулан, хамтдаа урагшилж байна.

- Юнител групп 20 жилийн хугацаанд тарифаас эхлээд дижитал экосистем хүртэлх том өөрчлөлт, шинэчлэлүүдийг хийж иржээ. Энэ бүхний эцэст Монголын нийгэм, эдийн засагт үзүүлсэн гол нөлөө тань юу вэ?

Бидний үзүүлсэн нөлөөг гурван үндсэн чиглэлээр тодорхойлж болно.

Нэгд, боловсролын тэгш байдлыг хангаж, дижитал хуваагдлыг бууруулсан. Бид өндөр хурдны шилэн кабель татаж, орон даяар 4G сүлжээ байгуулснаар хөдөө орон нутаг, хотын хэрэглэгчдийн дундах мэдээлэл авах, сурч боловсрох боломжийн ялгааг арилгасан.

Хоёрт, Бизнесийн дижитал орчныг шинэ шатанд гаргасан гэж хэлж болно. Манай сүлжээ, интернэт дээр түшиглэн Монголын бизнесийн орчин цахим хэлбэрт эрчимтэй шилжсэн.

Гуравт: Төрийн үйлчилгээг цахимжуулахад том нөлөө үзүүлсэн. Иргэдийн өдөр тутмын хэрэглээ болсон E-Mongolia платформ болон төрийн байгууллагууд хоорондоо дижиталаар холбогдож, үйл ажиллагаагаа сайжруулахад манай салбарын, тэр дундаа Юнителийн бүтээн байгуулсан орон даяарх дэд бүтэц хамгийн том тулгуур суурь нь болж өгсөн.

 

- Тэгвэл дараагийн 20 жил буюу 2046 он хүртэлх ирээдүйг та хэрхэн харж байна вэ?

Технологийн хурд урьд өмнөхөөс хэд дахин хурдассан. Энэ урсгалд улс орон ч, компаниуд ч бэлтгэлтэй байх ёстой. Ирээдүйг нэг үгээр хэлбэл "гэрэлтэй", гэхдээ маш "өрсөлдөөнтэй" байна.

Бидний дараагийн 20 жилийн стратеги бол найдвартай сүлжээгээр хангаад зогсохгүй, тэр суурин дээр "Монгол хиймэл оюун ухаан"-ыг бүтээх дэд бүтцийг босгох явдал юм.

Бид олон улсын Tier 3 стандартын Дата төвийг ирэх онд ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна. Ингэснээр Монголын байгууллагууд өндөр зардал гаргалгүйгээр эх орондоо AI моделиудаа угсарч, сургах боломжтой болно.

Тиймээс бид олон улсын Tier 3 стандартын шинэ Дата төвийн төслөө эхлүүлээд байна. Энэ нь эргээд Монголын бусад том байгууллага, компаниуд гадагшаа хандах шаардлагагүйгээр, эх орондоо AI моделиудаа уншуулж, сайжруулах боломжийг бүрдүүлж өгөх юм.

Миний хувьд ирэх 20 жилд Монголын технологийн компаниуд гадаадын зах зээлд бүтээгдэхүүнээ гаргаж, эх орондоо валютын орлого оруулж ирэх цаг болсон гэдэгт бат итгэдэг. Бид зөвхөн хэрэглэгч байхаа больж, "Технологийн экспортлогч" болох боломжтой. Хамтдаа нэгдэж, нэг зорилготой урагшилбал бид ирэх 20 жилд дэлхийн тавцанд тоглогч нь байж чадна гэдэгт итгэлтэй байна.

"Чингис хаан үндэсний баялгийн сан" компани өнгөрсөн хугацаанд энэ дотроо үндэсний баялгийн сангийн эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх, стратегийн ордын эзэмшигчидтэй Засгийн газар хэлэлцээ хийх ажилд мэргэжлийн туслалцаа үзүүлж ажилласан байна. 

Мөн Үндэсний баялгийн санг олон улсын баялгийн сангийн холбоонд бүртгэлтэй, мэргэжлийн хөрөнгийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх зам руу нь оруулах суурь судалгаануудыг хийж ажиллажээ. Түүнчлэн дэлхийн 20 гаруй Баялгийн сангийн туршлагыг нутагшуулж байгаа аж.  

 

Гэрэл зургийг MPA агентлагийн онцгой зөвшөөрөлтэйгөөр ашиглав

Иймд Эрдэнэс Монгол" нэгдлийг "Чингис хаан үндэсний баялгийн сан" компанитай нэгтгэж "Чингис хаан үндэсний баялгийн сан" корпорац болгож, илүү далайцтай хөрөнгийн урсгалыг бий болгох, үндэсний баялгийн санг зүй зохистой, ил тод нээлттэй засаглалтай хэрхэн арвижуулж үнэ цэнийг нь өсгөн, иргэдэд хэрхэн хүртээх чиглэлээр хамтарч ажиллахаар болжээ. 

 "Эрдэнэс Монгол" ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Даваадалайгийн мэдээлснээр одоогийн байдлаар: 

• "Ирээдүйн өв сан"-д $1.6 тэрбум 
• "Хуримтлалын сан"-д ₮1.6 их наядын хуримтлал байгаа юм байна.  E-Mongolia дахь дансаа нээж харвал хүн болгонд ₮500 мянгын хуримтлал бий болсон байгаа ба оны эцэст ₮1 сая болгохоор ажиллаж байна гэв. 

Цаашдаа энэ мөнгийг яаж өсгөж, хөрөнгийг арвижуулах, хөрөнгө оруулалтыг татах чиглэлд томоохон бодлогын шинэчлэлийг л хийж байгаа юм гэдгийг онцлов. 

Олон нийтийн зүгээс голын тохижилтын ажил удаашралтай, үерийн хамгаалалтын ханан дотор иргэдийг амралт чөлөө цагаа өнгөрүүлэх ногоон байгууламж хийх нь зөв шийдэл мөн үү хэмээн шүүмжилж байгаа юм.

Тохижилтын ажлыг гүйцэтгэж байгаа "Сила констракшн групп" компанийн ерөнхий менежер н.Халиун "Сэлбэ голын дагуух ногоон байгууламжийн ажил 14 хоногийн өмнө эхэлсэн. Үрсэлгээ болон газар шорооны ажил олон наст үр суулгах, тор тавьж зүлгийг хамгаалж ургуулах зэрэг ажлыг гүйцэтгэж байна. Голын дагуу суулгасан үрсэлгээ соёолоод 7 хонож байна. Үрсэлгээ хийснээс хойш 21 хоногийн дараа зүлэг бүрэн ургаж дуусна. Усалгаа, арчилгаа, хөрсний цэвэрлэгээ хийх, нялх хөрсийг олны хөлд гишгэгдэхээс хамгаалж, зүлэг суулгасан хэсэгт нохойгоо салхилуулахгүй байхыг иргэдэд зөвлөе.

Нийт 8,378 м.кв орчим талбайг тохижуулах төлөвлөгөөтэй. Одоогийн байдлаар үүнээс 3,000 гаруй м.кв талбай буюу Натурын гүүрнээс урагш талбайн тохижилтыг хийж байна" гэж ярилаа.

Улаанбаатар Хотын Захирагчийн Ажлын Албаны(УБЗАА) Хотын инженерийн дэд бүтцийн газрын дарга, ерөнхий инженер Л.Алтангэрэл "2023 оны долоодугаар сарын 3-4-нд Улаанбаатар хотод үер бууж, Сэлбэ гол орчмын 80 гаруй орон сууцны зоорийн давхар усанд автсан. Үерийн улмаас 40 орчим тэрбум төгрөгийн шууд бус хохирол гарсан байдаг.

Сэлбэ голын урсгал эхэн хэсэгтээ 160-200 метрийн өргөнтэй байдаг бол хот орчимд 40-50 метрийн өргөнтэй болсон учир түшиц ханыг барихаас өөр аргагүй байсан. Ингээд үерийн эрсдэлээс сэргийлж 2023 онд голын эрэг дагуух S'Outlet дэлгүүрийн барилгыг буулган 2024 оны зургаадугаар сараас тооцоо, судалгаанд үндэслэн 1.4 километрийн урттай түшиц ханыг барьж, дуусгасан. Одоо Сэлбэ голын түшиц хана болон гадна тохижилтын ажлын нийт явц 75 хувьтай үргэлжилж байна" хэмээн мэдээллээ.

Тус компани нь 2025 оны 5 дугаар сараас эхлэн HACCP тогтолцоог нэвтрүүлэх, баталгаажуулах ажлыг хоёр үе шаттайгаар хэрэгжүүлсэн бөгөөд энэ хугацаанд үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа, чанарын хяналт, эрүүл ахуйн орчин, ажилтнуудын мэдлэг чадварыг сайжруулах чиглэлээр олон талт ажлуудыг зохион байгуулсан байна.

Баталгаажуулалтын ажлын хүрээнд нийт 280 гаруй баримт бичгийг шинэчлэн сайжруулж, үйлдвэрийн урсгал, цэвэрлэгээ, ариутгал, эрүүл ахуйн нөхцөл, ажлын байрны зохион байгуулалтад бодит сайжруулалтуудыг хийжээ. Мөн ажилтнууд хүнсний аюулгүй байдлын мэдлэг, дадал, чадамжаа нэмэгдүүлж, өдөр тутмын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанд стандартыг мөрдөн ажиллах соёлыг төлөвшүүлсэн нь онцлох үр дүн боллоо.

 

HACCP тогтолцоог амжилттай нэвтрүүлснээр Дүүрэн Фүүд ХХК хэрэглэгчдэдээ илүү баталгаатай, найдвартай, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан бүтээгдэхүүн хүргэх боломжоо нэмэгдүүлж байна. Түүнчлэн энэхүү баталгаажуулалт нь хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг дээшлүүлэх, хууль эрх зүйн шаардлагын нийцлийг хангах, цаашлаад бүтээгдэхүүнээ олон улсын зах зээлд экспортлох боломжийг бүрдүүлэх чухал алхам болж байна.

Компанийн зүгээс энэхүү амжилтыг зөвхөн нэгж алба хэлтсийн бус, нийт хамт олны хамтын ажиллагаа, хичээл зүтгэл, тасралтгүй сайжруулалтын үр дүн гэдгийг онцолж байна.

Дүүрэн Фүүд ХХК цаашид ч хүнсний аюулгүй байдал, чанар, хэрэглэгчийн итгэлийг эрхэмлэн, олон улсын стандартад нийцсэн жишиг үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх зорилгоо үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна.

Тавдугаар сарын 29-нд буюу энэ Баасан гарагт Макаогийн ''Галакси Арена"-д болох тэмцээнээр манай улсын хоёр тулаанч өрсөлдөх юм.

Өмнөх улирлын шигшээд шалгарсан Б.Намсрай БНХАУ-ын тамирчин Иен Шуайтай тулна. Б.Намсрайгийн тулаан тодорхой шалтгааны улмаас нэг бус удаа хойшилсон билээ. Тэр Австралийн Аарон Таутай тулалдах хуваарьтай байсан ч өрсөлдөгч нь жиндээ орж чадаагүй. Тиймээс түүнд хагас шигшээд ялагдсан Иен Шуайд дахин боломж олгосон байна.

Харин MGL1 холбооны аварга Б.Отгонбаатар ''Road to UFC"-гийн эхний шатанд Японы тамирчин Такаяа Сүзүкитай өрсөлдөх аж.

Завгүй аав, ээжүүддээ зориулан баярын бялуунуудынхаа урьдчилсан онлайн захиалгыг авч эхэлсэн бөгөөд та www.jurur.mn сайтаар зочлон өөрийн хүссэн бялуугаа сонгож, өөрт ойр салбар болон хүргэлтийн нөхцөлөөр хялбархан захиалах боломжтой.

 

2025 онд шинэ үйлдвэрээ ашиглалтад оруулж, үйлдвэрлэлийн хүчин чадлаа нэмэгдүүлсэн “Жүр Үр” компани нь орчин үеийн дэвшилтэт технологийг Монгол үндэсний онцлогтой хослуулан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, хэрэглэгчдэдээ хүргэсээр байна.

Жил бүр Хүүхдийн баярыг угтан хүүхэд багачуудын хүсэл сонирхолд нийцсэн бүтээгдэхүүнээрээ бэлэг барьдаг тус брэнд энэ жил хүүхдүүдийн хамгийн их үзэх дуртай “Ноён Талх” контенттой албан ёсоор хамтран ажиллаж, баярын өдрүүдэд зориулсан сюрпризуудыг бэлтгээд байна.

Түүнчлэн 6-р сарын 1-ний өдөр брэнд бялуу худалдан авсан хэрэглэгч бүрт “Жүр Үр” брэндийн нэрийн жүүсийг бэлэглэх болно.

“Жүр Үр” брэнд нь хүүхэд бүрийн инээмсэглэл, гэр бүл бүрийн аз жаргалтай мөчийг хамтдаа бүтээлцэхийг зорин ажилладаг бөгөөд энэ Хүүхдийн баяраар баяр хөөр, дурсамж дүүрэн мөчүүдийг гэр бүлээрээ хамтдаа бүтээхийг уриалж байна.

Энэ талаар "Эрдэнэс Монгол" ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Даваадалай дараах мэдээллийг өглөө. 

Уг компаниудыг татан буулгаснаар 260 орчим орон тоог оновчтой болгох, захиргааны зардлыг 10 хувиар, түрээсийн зардлыг 30 хувиар бууруулах ба нийт ₮67 тэрбумын хэмнэлт хийх тооцоо гарчээ. 

Цаашид төрийн өмчит компаниуд өндөр шилэн барилгад өндөр түрээс төлдгийг болиулж, төрийн өмчит сул орон байр, хөрөнгүүдээ ашиглах зэргээр түрээсийн зардлыг бууруулах аж. 

Мөн "Эрдэнэс Монгол" нэгдэл нь хуулиараа хуримтлалын санд орлого төвлөрүүлэгч, стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдийн толгой компани, байгалийн баялгаас орж ирж байгаа орлогыг өсгөж үржүүлэх чиг үүрэгтэй компани. 

Иймд дээрх хуульд заасан чиглэл рүү бүрэн үйл ажиллагаагаа төвлөрүүлж, хөрөнгийн удирдлага, гадаад дотоодоос хөрөнгө оруулалт татах, IPO гаргах чиглэл рүү өөрчлөн зохион байгуулах шийдвэр гарсан байна. 

Зургаадугаар сарын 15-наас "Эрдэнэс Монгол" компанийн нэрийг өөрчлөн "Чингис хаан үндэсний баялгийн сан корпорац" болгон олон улсын зах зээлд гарах томоохон нэгдэл болгож өөрчилж байгаа аж. 

 

Одоогийн орчин

Баруун 4 зам нь Улаанбаатар хотын хамгийн өндөр урсгалтай төв хэсгүүдийн нэг.

Өдөр тутмын хүн, тээврийн урсгал, үйлчилгээ болон бизнесийн төвлөрөл нэмэгдэхийн хэрээр илүү цэгцтэй, орчин үеийн бизнесийн орчны эрэлт хэрэгцээ мөн өсөж эхэлжээ.

Энэ нь зөвхөн шинэ барилга, төслүүдийн тухай биш. Харин хотын энэ хэсгийг дараагийн шатанд гаргах орчны өөрчлөлт аажмаар мэдрэгдэж эхэлж байна.

Өөрчлөлтүүд

Баруун 4 зам орчимд сүүлийн жилүүдэд хэд хэдэн шинэ төсөл, өөрчлөлтүүд бодитоор хэрэгжиж эхлээд байна.

Дахин төлөвлөлтийн орон сууцнууд, шинэ худалдаа үйлчилгээ болон ногоон хөгжлийн санаачилгууд нь энэ хэсэгт шинэ үеийн бизнесийн орчин аажмаар бүрэлдэх нөхцөлийг бий болгож байна.

5 жилийн дараах Баруун 4 зам

Баруун 4 зам нь Улаанбаатар хотын төвийн дэд бүтэц, хүн ам, үйлчилгээ болон бизнесийн төвлөрөл аль хэдийн бүрэлдсэн орчин юм.

Эрчим хүч, дулаан, тээвэр, боловсрол, эрүүл мэнд, төрийн болон үйлчилгээний байгууллагууд төвлөрсөн энэ хэсэг нь хотын өдөр тутмын амьдрал тасралтгүй үргэлжилдэг цөөн байршлуудын нэг.

Тиймээс шинэ орон сууц, худалдаа үйлчилгээ, бизнесийн төвлөрсөн орчин, олон улсын болон үндэсний франчайзууд, үйлчилгээний шинэ форматууд энэ хэсэгт аажмаар нэмэгдэж байна.

Хот тэлэхээс гадна одоо байгаа төв орчноо илүү цэгцтэй, үнэ цэнтэй болгох нь чухал болж эхэлсэн энэ үед Баруун 4 зам ч мөн дараагийн шатандаа орлоо.

 

Тун удахгүй болох “Хүүхдийн баяр”-аар бяцхан үрс, дүү нартаа ямар бэлэг бэлэглэхээ сонгож амжаагүй байгаа бол анхаарлаа нааш нь хандуулаарай. Голомт банкнаас хүүхдийн баярт зориулан бүх төрлийн картад үйлчлэх “Happy Children’s Day” урамшууллыг зарлалаа.

Урамшууллын хүрээнд 2025.05.27-2025.06.02-ныг дуустал сонгогдсон ОНЛАЙН худалдааны вэб сайтуудаас Голомт банкны бүх төрлийн картаараа төлбөр тооцоо хийсэн тохиолдолд 30%-ийн буцаан олголт авах боломжтой.

Буцаан олголт үйлчлэх вэб сайт:

• WWW.BRICKHOUSE.MN
• WWW.BABYWORLD.MN
• WWW.BEAUTYSECRETS.MN
• WWW.INTERNOM.MN

Буцаан олголт авахын тулд та гүйлгээ хийхээсээ өмнө SocialPay аппликэйшний “Лояалти” цэс эсвэл Loyalty.golomtbank.com вэб сайтаар нэвтрэн “Хөтөлбөрт элсэх” үйлдлийг хийсэн байх шаардлагатайг битгий мартаарай. Хэрэв “Хөтөлбөрт элсэх” үйлдлийг хийлгүйгээр гүйлгээ хийсэн тохиолдолд буцаан олголт олгох боломжгүйг анхаарна уу.

Дээрх вэб сайтууд нь Улаанбаатар хотын бүсэд хүргэлт хийдэг тул Голомт банкны карт эзэмшигчид бяцхан үрсдээ өгөх бэлгээ сонгож, байгаа газраа хүргүүлэн аваад урамшуулалдаа амжиж хамрагдаарай.

“Happy Children’s Day” урамшууллаар нэг харилцагчид олгох буцаан олголтын дээд хэмжээ 50,000₮ байх бөгөөд буцаан олголт гүйлгээ хийснээс хойш ажлын 3 өдөрт багтан таны картын дансанд орно.

Нэмж дурдахад та хараахан Голомт банкны карт эзэмшигч биш бол SocialPay аппликэйшнээр дамжуулан манай харилцагч болоод Виртуал кредит болон дебит картыг идэвхжүүлэн онлайн худалдан авалт хийх боломжтой.

Голомт банкнаас гаргадаг бүх төрлийн картын нөхцөлтэй танилцахыг хүсвэл ЭНД дарна уу.

Харин бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг Харилцагчийн үйлчилгээний төвийн 1800-1646 дугаараас лавлана уу.

Энхрий үрс, хөөрхөн дүү нартаа Хүүхдийн баярын мэнд дэвшүүлье!

Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан "Хүүхдүүдийг мэдлэгийн хоцрогдлоос чөлөөлөх бодлогыг Засгийн газраас хэрэгжүүлэхээр болсон. Энэ хүрээнд хийгдэх хамгийн том ажил нь

• нэг сурагч-нэг компьютер
• нэг анги-нэг ухаалаг самбар
• нэг хүүхэд-хиймэл оюун ухааны нэг багш
• нэг багш-хиймэл оюуны нэг туслах багш гэсэн бодлого баримтлах юм.

Хүүхэд бүрийг компьютертой болгох ажлыг энэ жилийн есдүгээр сараас эхлүүлнэ. Үүний тулд 2026 оны оны есдүгээр сарын 1-н гэхэд 100,000 хромбүүк, 5,000 ухаалаг самбар, 2027 оны хоёрдугаар сард 100,000 хромбүүк, 5,000 ухаалаг самбар, 2027 оны есдүгээр сарын 1-нээс 2028 оны есдүгээр 1-н хүртэл 100,000 хромбүүк, 5,500 ухаалаг самбар авна. Гэхдээ төсвөөс мөнгө гаргахгүй. 

Хөгжлийн Банкны Санхүүгийн лизинг компани гэж бий. Уг компани "Google"-тэй гэрээ хийн, худалдан авна. Түүнийг нь 3-5 жилд санхүүгийн түрээс хэлбэрээр ашиглана. Нэг жилд төсвөөс том хэмжээний худалдан авалт хийж, ачаалал өгөхгүйгээр төр-хувийн хэвшлийн түншлэлийн шинэ хэлбэр бий болгож байгаа юм.

Ерөнхий утгаараа сурах бичгийн түрээстэй төстэй боловч төлбөрийг нь эцэг эх биш төр төлнө гэсэн үг. Үүнийг дагаад "Google" компанийн хромбүүк үйлдвэр Монголд орж ирнэ" хэмээв.

Өнөөдрийн байдлаар ерөнхий боловсролын сургуулийн нэг компьютерыг дунджаар 11-12 сурагч ашигладаг байна. Шинээр хромбүүкийг сургуулиудад хуваарилснаар хоёр сурагч дундаа нэг компьютер ашиглан суралцах боломжтой болно гэж салбарын сайд нь хэлж байв. Түүнчлэн тэрбээр "2026 оны есдүгээр сарын 1-нээс эхлэн нэг хүүхдэд хиймэл оюуны нэг багш, нэг багшид хиймэл оюуны нэг туслах гэсэн платформыг математик, монгол хэлний хичээл дээр нэвтрүүлнэ.

Гурван хүүхэд тутмын хоёр нь уншсанаа ойлгохгүй байгаа тул монгол хэл, уран зохиол, унших бичиг нь хамгийн чухал хичээл тул ийнхүү анхаарах шаардлагатай байна" гэв.

"Худалдан авалтын тендерийг ил тод зарлана. Ингэхдээ "Google"-ын хромбүүкний үйлдвэрийг Монголд байгуулах нөхцөл тавина. Иймд хромбүүк үйлдвэрлэдэг үйлдвэрлэгч нар оролцох байх. Мөн дотоодын нийлүүлэгч томоохон компьютерын компаниуд оролцох боломжийг олгоно. Дотоодын компаниудыг гадаадын компанитай хамтран нэг консорциум болж ажиллах тендерийн нөхцөлийг оруулна гэж төлөвлөж байгаа" гэв.

Шууд үзэх:

Өчигдөр Ереван хотод АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио, Арменийн гадаад хэргийн сайд Арарат Мирзоян нар бас чухал ашигт малтмалын олборлолт, дамжин өнгөрөх коридорын чиглэлд хамтран ажиллах гэрээнд гарын үсэг зуржээ.

“Энэхүү гэрээ нь түүхэн замыг бодит болгох, энх тайвныг бэхжүүлэх, Армени болон бүс нутагт хөгжил цэцэглэлт авчрах чиглэлд өнөөдрийг хүртэл хийгдсэн хамгийн том алхам юм” гэж Рубио гарын үсэг зурах ажиллагааны үеэр хэлсэн байна.

“Олон улсын энх тайван, хөгжил цэцэглэлтийн төлөөх Трампын зам” буюу TRIPP гэж нэрлэгддэг 43 км урт коридор нь Арменийн өмнөд нутгаар дайран өнгөрч, Азербайжан улсыг өөрийнх нь үндсэн газар нутгаас салангид оршдог Нахчиван муж болон ойрын холбоотон Турк улстай холбох юм.

Европын Холбоо, АНУ-тай ойртохыг эрмэлзсэн ерөнхий сайд Пашиняны бодлого Арменийн уламжлалт түнш Оросын эрх баригчдыг нэлээд бухимдуулж байгаа.

Москва саяхан тус улсыг Өрнөдтэй ойртох бодлогоо үргэлжлүүлсээр байвал нийлүүлдэг байгалийн хийн үнээ өсгөхийг анхааруулсан.

Армени улс ихэнх түүхийнхээ турш эдийн засаг, аюулгүй байдлын асуудал дээр Оростой холбоотон байсан. Гэвч 2023 онд армени үндэстэн олонх болдог Уулын Карабахын бүс нутгийг хөрш Азербайжанд алдсаны дараа Өрнөдийг дагах болсон юм.

Украины эсрэг дайн эхлүүлээд удаагүй байсан Орос улс тухайн үед Азербайжаны түрэмгийллийг эсэргүүцэхэд нь Арменид тусалж чадаагүй.

Уулын Карабах нь албан ёсоор Азербайжаны нутаг дэвсгэрт тооцогддог ч 1990-ээд оны үеэс хойш нутгийн салан тусгаарлагч армени үндэстний зэвсэгт бүлгийн хяналтад оршиж байсан юм. Ереваны эрх баригчид тэднийг дэмждэг байв.

Өнгөрсөн онд АНУ, Армени хоёр анх удаагаа цэргийн хамтарсан сургуулилалт зохион байгуулсан.

“Манай хоёр улсын стратегийн цогц түншлэл урьд өмнөхөөсөө илүү хүчтэй болсныг би энд дахин батлан илэрхийлэхийг хүсэж байна” гэж Мирзоян өчигдрийн арга хэмжээний үеэр хэлжээ.

“Бид өнөөдөр Армени улсад мөнгө олох, хөгжин цэцэглэх, АНУ-д бас ижил боломж олгох хамтын ажиллагааны суурийг тавьж байгаа нь улс орнуудыг хооронд нь холбох хамгийн хүчтэй аргуудын нэг юм” гэж Рубио энэ үеэр хэлсэн байна.

TRIPP нь өнгөрсөн оны наймдугаар сард АНУ-ын зуучлалтайгаар Армени, Азербайжан улсуудын хооронд байгуулагдсан энхийн гэрээний нэг хэсэг бөгөөд уг төслийн 74 хувийг “TRIPP Development Company” нэртэй Америк компани эзэмших юм.

Эх сурвалж: Reuters