2025 он нь Монголын үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд эдийн засгийн сэргэлт, санхүүжилтийн хязгаарлалт, эрэлтийн хуримтлал зэрэг эсрэг тэсрэг хүчин зүйлс зэрэгцэн нөлөөлсөн онцлог жил байлаа. Зах зээл бүхэлдээ зогссонгүй, харин бүтцийн өөрчлөлтөд орж, илүү сонголттой, болгоомжтой худалдан авалт давамгайлсан жил болсон юм.
Хэрэглэгчдийн хамгийн их асуудаг үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ өссөн үү, буурсан уу? Цаашдаа илүү их өсөх үү, буурах уу ? Хэзээ байр авбал хамгийн боломжит хугацаа вэ? зэрэг асуултад хариулт авахыг хүсвэл энэхүү мэдээллийг дуустал нь уншаарай.
2025 онд Монгол Улсын эдийн засаг ойролцоогоор 5–6 хувийн өсөлттэй байж, уул уурхайн салбар, тэр дундаа Оюутолгойн гүний уурхайн олборлолт, экспортын орлогын сэргэлт эдийн засгийн өсөлтийг дэмжлээ. Үүний зэрэгцээ гадаад валютын улсын нөөц түүхэн өндөр түвшинд хүрч, төгрөгийн ханш харьцангуй тогтвортой байв.
Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт 2025 оны эхний 11 сард 6.4 хувиар өссөний 3.2 нэгж хувийг хөдөө аж ахуйн салбар, 1.2 нэгж хувийг уул уурхай, олборлолтын салбар, 1.2 нэгж хувийг үйлдвэрлэл, барилгын салбар, 1.0 нэгж хувийг үйлчилгээний салбар, -0.1 нэгж хувийг бүтээгдэхүүний цэвэр татвар бүрдүүлсэн байна.
2024 онд эдийн засгийн өсөлтөд үйлдвэрлэл, барилгын салбар 0.4 нэгж хувийн нөлөөтэй байсан бол 2025 онд 1.2 нэгж хувь болж өссөн байна.
Хамгийн олон айлын орон сууц ашиглалтад орсон 5 аймаг:
Орхон (1,429), Дархан-Уул (1,317), Дорноговь (650), Өмнөговь (648), Өвөрхангай (456)
Хамгийн цөөн айлын орон сууц ашиглалтад орсон 5 аймаг:
Говьсүмбэр (46), Сэлэнгэ (65), Хэнтий (121), Завхан (128), Сүхбаатар (137)
Байр авахыг хүссэн хүн олон, шинэ байр баригдаж зах зээлд нийлүүлэгдсээр, мөнгө эдийн засаг тодорхой хэмжээнд эргэлдэж байсан хэдий ч 2025 онд хүмүүсийн гар дээр бэлэн мөнгө ховор байв. Ялангуяа залуу гэр бүлүүдийн хувьд байртай болох гэдэг мөрөөдөл байсаар л байна.
Экспорт нэмэгдсэн, улсын валютын нөөц өссөн, томоохон төслүүд урагшилсан хэдий ч айл өрхийн амьдралд үүний үр дүн сайн мэдрэгдсэнгүй жил болж өнгөрлөө гэж хэлж болно.
Байрны 1 м кв -ын үнэ мэдээж аль байршилд байгаа, ямар төслийн байр гэдгээс хамааран ялгаатай байгаа ч анхдагч зах зээлийн дундаж үнэ ~4.3 сая төгрөг/м², Хоёрдогч зах зээлийн дундаж үнэ ~4.1 сая төгрөг/м² орчимд хэлбэлзсэн байна.
Өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн огцом өсөлт саарсан, гэхдээ барилгын өртөг, газрын хомсдол, төвлөрөл зэргээс шалтгаалан үнэ бодитоор буурахгүй хэвээрээ л байсаар байна. Өөрөөр хэлбэл, 2025 он нь “үнийн хөөс тэлсэн жил” бус, харин үнэ тогтворжиж, худалдан авагч илүү сонголт хийдэг үе болсон юм.
Улсын бүртгэлийн тоо баримтаас харвал Улсын хэмжээнд 2025 онд нийт 131,730 үл хөдлөх эргэлтэд орсон нь өмнөх жилээс өсөлтгүй (0%) байна.
Энэ нь худалдааны зах зээл өсөлтгүй, худалдан авагч нар чадамж багатай байгаагийн илрэл юм.
Ялангуяа орон сууцны зах зээлийн худалдаа сүүлийн 5 жилийн түүхэнд хоёр дахь удаагаа бууралттай гарсан нь хэрэглэгчид байрны үнийн өсөлтийг дааж чадахгүй, орон сууц худалдан авах чадвар сул байгааг харуулсаар байна.
Харин эсрэгээрээ түрээсийн зах зээл маш өндөр өсөлттэй байсан билээ. Зах зээлийн эрэлтийг дагаад түрээсийн үнэ дунджаар 15,6% өсөлттэйгөөр оныг үдэв.
2025 онд шинээр олгосон газар өмчлөх эрхийн тоо 12,791 болсон нь 2024 оноос 18.9 хувиар буурсан үзүүлэлт болж байна. Харин шинээр олгосон газар эзэмших эрхийн тоо 39,778 болж, 2024 оноос 33.9 хувиар буурсан аж. Шинэ газар олголтын мэдээллийг нэгтгээд харвал 2024 онд 75,932 байсан бол 2025 онд 52,596 болж 30,8 хувиар буурсныг Улсын Бүртгэлийн Ерөнхий Газраас мэдээлэв.
Эрэлт
Монгол Улс хүн амын “цонх үе”-д байсаар байгаа бөгөөд Нийт хүн амын ~68–70% нь ажиллах насныхан, Жил бүр 20–30 мянга орчим шинэ өрх бий болж байна.
Гэвч 2025 онд, Ипотекийн зээлийн шинэ олголт жилд ~8–12 мянган өрхөөр хязгаарлагдмал хэвээрээ л байгаа ба өөрөөр хэлбэл орон сууцны эрэлтийн ердөө 30% орчим нь санхүүжилтээр хангагдаж байгаа юм.
Зах зээлийн хуулиараа эрэлт нийлүүлэлтийн тэнцвэрт үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ тогтдог бөгөөд нийлүүлэлтийн хувьд III улирлын байдлаар Улаанбаатар хотод Нийт 35,000 мянга орчим айлын орон сууц ашиглалтад орсон хэдий ч энэ нь эрэлтийнхээ ердөө 50 с 60% ийг л хангах хэмжээний тоо юм.
2030 он хүртэл 91 мянга орчим айлын орон сууц шинээр ашиглалтад орох хүлээлттэй байна. Гэсэн ч төслүүдийн санхүүжилт, хот төлөвлөлт, бодлогын уялдаа зэргээс шалтгаалан нийлүүлэлт эрэлтийн хурдтай бүрэн нийцэж чадахгүй хэвээр байгааг судалгаа харуулсаар байгаа билээ. Цаашдаа улам бүр нэмэгдсээр буй орон сууцны эрэлтийг хангах, хүмүүсийн амьдралын чанарыг сайжруулахын тулд ипотекийн зээлийг зорилтот хэрэглэгчдэд нэмэгдүүлэх , орон сууцаар хангах, санхүүжилтийн олон боломжийг эрж хайх нь чухал байна.
2025 онд үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд мэргэжлийн зуучлалын үүрэг нэмэгдсэн жил боллоо. Үнийн огцом өсөлт намжиж, худалдан авагчид илүү болгоомжтой болсоор байна.
Үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээл бол эдийн засгийн хамгийн том, хамгийн их үнэ цэн бүхий зах зээлүүдийн нэг.
2025 онд худалдан авагчид илүү болгоомжтой болж, үнийн огцом өсөлт саарсан нөхцөлд мэргэжлийн зуучлагчийн үүрэг илүү тодорсон жил байлаа гэж хэлж болно.
Учир нь үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд мэдээллийн тэгш бус байдал (information asymmetry) түгээмэл байдаг:
Зуучлагчид зах зээлийн бодит мэдээлэл, жишиг үнийн судалгаа, гэрээний зөвлөгөө, эрх зүйн эрсдэлийн үнэлгээг ил тод болгосноор худалдан авагч, худалдагчийн хооронд итгэлцлийн гүүр болж ажилладаг.
Санхүүгийн зохицуулах хорооны тусгай зөвшөөрөлтэй зуучлалын компаниудын үйл ажиллагаа сүүлийн 5 жилд илүү стандартжиж, илүү хяналттай болсон нь зах зээлийн ил тод байдлыг нэмэгдүүлж байна. Ингэснээр хэрэглэгчид илүү сайн мэдээлэлтэй, илүү сайн сонголт хийх боломжийг бүрдүүлж байгаа юм. Хэрэв та үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах талаар сонирхож байгаа бол Санхүүгийн Зохицуулах Хорооноос тусгай зөвшөөрлөө авсан мэргэжлийн компаниар үйлчлүүлэхийг зөвлөж байна.
Эдгээр зуучлалын компаниуд дотроос хамгийн өргөн хүрээгээр үйл ажиллагаагаа явуулж буй RE/MAX т одоогийн байдлаар 1600 орчим агентууд ажиллаж байгаа нь зуучлалын нийт салбарын 80 орчим хувийг бүрдүүлж байна.
Ипотекийн зээл нь Монгол Улсад орон сууцтай болох боломжийг өргөжүүлэх, барилгын салбарын тогтвортой эргэлтийг хангах, улмаар эдийн засгийн дотоод өсөлтийг дэмжих стратегийн ач холбогдолтой бодлого байсаар ирсэн билээ. Энэ нь зөвхөн нэг өрхийг байртай болгохоос гадна барилга, санхүү, дагалдах олон салбарт ажлын байр, татвар, эргэлт бий болгодог эдийн засгийн чухал хөшүүрэг юм.
2025 онд Зээлийн санхүүжилтийн хэмжээ өмнөх жилээс 11% буурсан.
Ипотекийн зээл авсан зээлдэгчийн тоо өмнөх жилээс 18% буурсан үзүүлэлттэй байна.
Цаашлаад Улаанбаатар хотыг маань утаанаас салгахад чухал нөлөөтэй.
Монгол Улсад ипотекийн зээлийн тогтолцоо 2013 оноос эхлэн төрийн бодлогын түвшинд хэрэгжиж эхэлсэн билээ. Анх Монголбанк, Засгийн газар, арилжааны банкууд хамтран хөнгөлөлттэй хүүтэй, урт хугацааны зээлээр иргэдийг орон сууцтай болгох зорилго тавьсан нь зах зээлд томоохон өөрчлөлт авчрах эхлэл болсон юм.
2024–2025 оны байдлаар:
Эдгээр тоо нь ипотекийн зээл Монголын нийгэмд хамгийн өргөн хүрээг хамарсан санхүүгийн бодлогын нэг байсныг харуулсаар байна.
📉 Гэсэн ч өнөөдөр: Ипотекийн зээлийн тэлэлт удаашрав
Гэвч харамсалтай нь Сүүлийн жилүүдэд ипотекийн зээлийн шинэ олголт саарсаар байна. Одоогийн байдлаар:
Өөрөөр хэлбэл:
Ипотекийн зээлийн бодит олголт нь зах зээлийн ердөө 30–40 хувийн эрэлтийг л хангаж байна. Энэнээс шалтгаалан зөвхөн эдийн засгийн эргэлт удаашрахаас гадна айл өрхүүдийн амьдралын чанар алдагдах, ялангуяа залуу үеийнхэн, залуу гэр бүлүүд төлөвлөлтөө хийхэд хүндрэлтэй байдлыг бий болгосоор байгаа нь харамсалтай.
Гэвч цаашдаа энэ зах зээлд илүү боломжууд бий болох нь гарцаагүй.
|
Үзүүлэлт |
Тоо |
|
Жилд шинээр бий болж буй залуу өрх |
~20,000–30,000 |
|
Жилд олгогдож буй ипотекийн зээл |
~8,000–12,000 |
|
Хангалтын түвшин |
~30–40 % |
|
Хангагдаагүй эрэлт |
~10,000–20,000 өрх |
Энэ зөрүү нь байртай болох боломжтой байсан олон залуу гэр бүл зах зээлээс шахагдаж, өндөр үнэтэй түрээсийн зах зээлд үлдэх, эсвэл орон сууц худалдан авах шийдвэрээ хойшлуулахад хүрч байгааг харуулж байна.
Ипотекийн зээлийн удаашралын үндсэн шалтгаан нь урт хугацааны, хямд эх үүсвэрийн хомсдол юм. Одоогийн бүтэц дараах байдалтай байна:
Цаашдаа Монгол улс маань илүү их мөнгөтэй болох шаардлага чухал байна даа.
Зах зээл удаашралтай, худалдан авагчдын шийдвэр хойшилж, борлуулалт саарсан үед олон хүн “одоо үл хөдлөх хөрөнгө авах нь зөв үү?” гэж эргэлздэг.
Гэвч бодит байдал дээр ийм үеийг үл хөдлөх хөрөнгийн салбарт “худалдан авагчийн зах зээл” гэж нэрлэдэг бөгөөд худалдан авагч нарт хамгийн таатай үе юм.
Яагаад гэвэл энэ үед:
Өсөлт идэвхтэй үед худалдан авагчид өрсөлдөж, үнэ хурдан өсдөг. Харин удаашралтай үед эсрэгээрээ шийдвэр гаргах давуу тал худалдан авагчийн талд шилждэг.
Ийм үед зах зээл дээр байнга гарч ирж зарагдаад байдаггүй объектууд, яаралтай борлуулах шаардлагатай санал, зах зээлийн дундаж үнээс доогуур хэлэлцэх боломж, санхүүгийн онцгой нөхцөлтэй хэлцлүүд гарч ирдэг.
Эдгээр мэдээлэл нь ихэвчлэн мэргэжлийн зуучлалын компаниудад, агентуудад байдаг. Учир нь тэд өдөр бүр энэ зах зээлд ажиллаж байгаа хүмүүс шүү дээ.
Иймээс “худалдан авагчийн зах зээл”-ийн үед мэргэжлийн зуучлагчтай хамтран ажиллах нь хамгийн зөв стратеги юм. Олон хүн зах зээл ид идэвхтэй байх үед халуун үед үл хөдлөх хөрөнгө авахыг хичээдэг. Гэвч бодит үнэ, бодит боломж ихэнхдээ зах зээл удаашралтай үед гарч ирдэг.
Зах зээлийн мөчлөгийг зөв ойлгож, мэргэжлийн мэдээлэлтэй хамт шийдвэр гаргасан хүн л дараагийн өсөлтийн үед хамгийн ашигтай байр сууринд байдаг гэдгийг дурдъя.
RE/MAX Mongolia компани байгуулагдсанаас хойших 10 жилийн хугацаанд нийт 7.2 их наяд төгрөгийн борлуулалт хийсэн байна. Тэр дундаа 2025 онд 1.8 их наяд төгрөгийн борлуулалт хийж, түүхэн дээд хэмжээндээ хүрлээ. Энэ нь 2024 онтой харьцуулбал борлуулалтын хэмжээ 24.8 хувь өссөн үзүүлэлт юм.
RE/MAX Mongolia компани 2015 онд анх байгуулагдахдаа жилдээ 258 сая төгрөгийн борлуулалттай байсан бол 2020 онд 446 тэрбум төгрөг, 2023 онд 1 их наяд, 2025 онд 1.8 их наяд төгрөгийн борлуулалттай ажилласан нь 10 жилийн хугацаанд х5000 өсөлтийг үзүүлсэн нь Монгол шиг зах зээлтэй оронд томоохон тэлэлт юм.
Өнгөрсөн оны байдлаар RE/MAX Mongolia компанид 1,553 агент идэвхтэй ажиллаж байгаа бөгөөд 2024 оноос даруй 30.5 хувиар өссөн аж.
RE/MAX Mongolia компани байгуулагдсанаас хойших 10 жилийн хугацаанд нийт 7.2 их наяд төгрөгийн борлуулалт хийсэн байна. Тэр дундаа 2025 онд 1.8 их наяд төгрөгийн борлуулалт хийж, түүхэн дээд хэмжээндээ хүрлээ. Энэ нь 2024 онтой харьцуулбал борлуулалтын хэмжээ 24.8 хувь өссөн үзүүлэлт юм.
Түүнчлэн идэвхтэй ажиллаж буй агентын сарын дундаж орлого 4.1 сая төгрөгт хүрсэн нь Монголчуудын дундаж цалингийн хэмжээнээс даруй 25%-р өндөр байгаа юм. Агентуудын RE/MAX Mongolia компанид ажилласан дундаж хугацаа 2.2 жил болжээ.
2025 онд нийт борлуулсан орон сууцны 43.9 хувийг Хан-Уул дүүрэгт, 25.5 хувийг Баянзүрх дүүрэгт, 12.1 хувийг Сүхбаатар дүүрэгт, 8.5 хувийг Баянгол дүүрэгт борлуулсан байгаа юм. Харин Сонгинохайрхан дүүрэгт 3.4 хувь, Чингэлтэй дүүрэгт 2.6 хувь, бусад дүүрэгт 4 хувьтай тэнцэх тооны орон сууц борлуулсан байна. Тэдний жил бүрийн борлуулалтын хамгийн их хувийг Хан уул дүүрэг эзэлдэг. Энэ нь энэхүү дүүрэгт сүүлийн жилүүдэд бүтээн байгуулалтууд илүү их хийгдэж байгаатай холбоотой.
Нийслэл Улаанбаатарт хийгдэж буй орон сууцны нийт борлуулалтын 59.5 хувийг 2 өрөө байр, 23.2 хувийг 3 өрөө байр, 11.7 хувийг 1 өрөө байр, 4.5 хувийг 4 өрөө байр, 1.1 хувийг 5 ба түүнээс дээш өрөө байр эзэлж байна.
Үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын салбарын хөгжлийн чиг хандлага нь зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ, технологийн дэвшил, хууль эрх зүйн шинэчлэл, хэрэглэгчийн зан төлөвийн өөрчлөлт гээд олон хүчин зүйлээс хамаардаг.
RE/MAX чууд үйлчлүүлэгчдэдээ зөвхөн Монголын үл хөдлөх хөрөнгүүдээс гадна олон улсын үл хөдлөх хөрөнгүүдэд ч мөн хөрөнгө оруулах , хөрөнгө оруулалтын үр өгөөжийг авах боломжийг бүрдүүлсээр байна.
Тэд Арабын Нэгдсэн Эмират улс, Канад, Америк, Солонгос, Тайланд зэрэг улсуудад нийт 60 орчим тэрбум төгрөгийн борлуулалтыг тус тус хийгээд байгаа бөгөөд олон улсын зах зээлд мэргэшсэн олон мэргэжлийн агентуудтайгаар зах зээлд мэргэжлийн үйлчилгээг үзүүлж хэрэглэгчдэдээ илүү их ойртсоор байна.
Тэд 2026 оныг хэрэглэгч төвтэй ажиллах жил болгон зарлаж, хэрэглэгчдээ датанд суурилсан шийдвэр гаргахад туслахаар хичээнгүйлэн ажилласаар байгаа юм.
Ингээд 2025 оны үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлийг нийтэд нь дүгнэвэл 2025 онд үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ огцом өсөөгүй, мөн бодитоор буураагүй — харин өмнөх жилүүдийн хэт хурдтай өсөлт саарч, үнэ тогтворжсон жил байлаа. Барилгын өртөг, газрын хомсдол, хотын төвлөрөл зэрэг суурь хүчин зүйлс хэвээр байгаа тул богино хугацаанд үнэ огцом буурах нөхцөл харагдахгүй байгаа ч цаашдын үнийн хөдөлгөөн нь ипотекийн санхүүжилтийн хүртээмж, мөнгөний бодлого, эдийн засгийн бодит өсөлтөөс шууд хамаарах төлөвтэй байна.
Харин “ХЭЗЭЭ БАЙР АВАХ НЬ ХАМГИЙН БОЛОМЖИТ ВЭ?” гэсэн асуултад хариулахад — зах зээл удаашралтай, худалдан авагчийн талд давуу нөхцөл бүрдсэн ийм үед сонголт их, хэлэлцэх боломж өндөр, бодит үнээр авах боломж нэмэгддэг тул урт хугацааны зорилготой, санхүүгийн хувьд боломжтой, бэлтгэлтэй худалдан авагчдын хувьд онцлог , давуу талтай үе шат хэмээн үзэж болно.
Хэрэв яг одоо танд санхүүгийн боломж хязгаарлагдмал байгаа бол үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авах боломжит цаг хугацааг хүлээж, мэргэжлийн агентуудаас мэдээлэл авч зах зээлтэй ойрхон байснаар өөрт тохирсон боломжийг авах боломжтой болно.
Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд (Телевиз, Радио, Social болон Вэб хуудаснууд) манай мэдээллийг аливаа хэлбэрээр бүрэн ба хэсэгчлэн авч ашиглах хориотой ба зөвхөн зөвшилцсөн тохиолдолд эх сурвалжийг (ikon.mn) дурдах замаар ашиглах ёстойг анхаарна уу!