Япон чанар: Олон жил давтагдсан маркетингийн үр дүн үү?

Монголд нэг хэвшмэл ойлголт бий. Хүмүүс машин авахдаа “япон уу?” гэж л асуудаг. Бусад бүтээгдэхүүн сонгохдоо ч ялгаагүй “япон бол найдвартай” гэдэг итгэл аль хэдийн тогтсон.

Гэхдээ энэ үнэхээр бодит чанар уу? Эсвэл зүгээр л олон жил давтагдсан маркетингийн үр дүн үү?

Итгэл хаанаас эхэлсэн бэ?

1990-ээд оноос Монголд орж ирсэн хуучин япон машинууд найдвартай, эвдрэл багатай гэдгээрээ ялгарч эхэлсэн.

Toyota, Honda зэрэг брэндүүд “удаан эдэлгээтэй, асуудал багатай” гэсэн ойлголтыг бий болгосон. Энэ бол санамсаргүй үр дүн биш.

Япон үйлдвэрлэлийн үндэс нь нэг зарчим дээр тогтдог: “Алдааг зөвшөөрөхгүй, харин урьдчилан сэргийлэх систем.”

Япон чанар = систем

Япончууд чанарыг бүтээгдэхүүн дээр бус, үйлдвэрлэлийн процесс дээр бий болгодог.

• Алдаа гаргасан тохиолдолд зогсоож, шалтгааныг үндсээр нь арилгадаг
• Ажилтан бүр чанарын хариуцлагын нэг хэсэг
• “Зүгээр боллоо” гэдэг ойлголт байдаггүй — үргэлж сайжруулах боломж эрэлхийлдэг

Энэхүү философийг Kaizen (тасралтгүй сайжруулалт) гэж нэрлэдэг.

Мөн Monozukuri буюу “сэтгэл шингээж бүтээх” үзэл нь бүтээгдэхүүн бүрийн чанарт шууд нөлөөлдөг. Тиймээс япон чанар бол зүгээр нэг маркетингийн үг биш, системийн үр дүн юм.

Яагаад бид япон бүтээгдэхүүнд татагддаг вэ?

Япон барааг сонгох сэтгэлзүйн шалтгаан ч бас тодорхой.

• Итгэл: Нэг удаа авбал удаан хэрэглэнэ
• Тогтвортой байдал: Сюрприз бага, гэнэтийн доголдол ховор
• Энгийн хэрэглээ: Илүү ойлгомжтой, минимал дизайн

Жишээ нь Shiseido, SK-II зэрэг гоо сайхны брэндүүд “аажмаар боловч найдвартай үр дүн” гэдгээрээ ялгардаг. Харин Daiso зэрэг сүлжээ дэлгүүрүүд хямд үнэтэй ч стандарт чанараа хадгалж чаддаг.

Өөрөөр хэлбэл япон бүтээгдэхүүн: “wow” биш — харин “always works”.

Соёл нь чанарыг тодорхойлдог

Япон чанарын цаана нэг чухал үнэт зүйл бий — хариуцлага.

• Хийсэн зүйлдээ эзэн байх
• Хэрэглэгчийг нэг удаагийн худалдан авагч биш, урт хугацааны итгэл гэж харах
• Нэр хүндийг ашиг биш, үнэ цэн гэж үзэх

Иймээс япон брэндүүд ихэвчлэн:

• чанарыг бууруулахгүй
• богино хугацааны өсөлтөөс илүү урт хугацааны тогтвортой байдлыг эрхэмлэдэг.

Япон чанар зөвхөн машин, технологиор хязгаарлагдахгүй. Хоолны салбарт ч мөн адил өөр өөрийн нарийн технологитой.

Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй Pepper Lunch бол үүний тод жишээ.

Энгийн мэт боловч:

• халуун төмөр тавган дээр шинэхэн орц
• хэрэглэгч өөрөө хоолоо дуусгах туршлага
• стандартчилсан амт, чанар

Энэ бол зүгээр нэг түргэн хоол биш, харин хяналттай, системтэй туршлага юм.

Тэгэхээр: маркетинг уу, бодит үнэн үү?

Хариулт нь нэг л өгүүлбэрт багтана.

Япон чанар бол маркетинг биш, бүтээгдэхүүн ч биш “систем + соёл + сахилга бат”.

Монголд япон бараанд итгэх итгэл бол зүгээр нэг тренд биш. Энэ бол олон жилийн турш батлагдсан туршлага.

Тиймээс дараагийн удаа та япон бүтээгдэхүүн сонгохдоо “сайн брэнд байна” гэж бодохын оронд, “би баталгаатай системийг сонгож байна” гэж ойлгож болно.

Япон чанарыг Монголд хэрхэн бодитоор хэрэгжүүлэх вэ?

Монголын бизнес, байгууллагуудын үйл ажиллагаанд хэрхэн нутагшуулах вэ?

Монголд бид ихэвчлэн:

• бүтээгдэхүүнд төвлөрдөг
• маркетингийг чухалчилдаг гэхдээ систем, процесс, соёлыг үл тоодог.

Япон чанарыг Монголд нутагшуулахын тулд дараах 4 түвшинд өөрчлөлт хийх шаардлагатай.

1. Систем бий болгох — “Хүнээс биш, процессоос хамааралтай болох”

Монгол бизнесүүдийн хамгийн том сул тал бол: чанар хүнээс хамаардаг

Харин япон загвар бол: чанар системээс хамаардаг

Хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ?

• Бүх процессыг стандартчилах (SOP – Standard Operating Procedure)
• Ажилтны алдааг засах биш, алдаа гарахгүй систем бий болгох
• “Хэн хийсэн бэ?” биш → “Яагаад процесс алдав?” гэж асуух

Жишээ:

• Ресторан: Тогоочоос хамааралтай биш, жор + процесс + температур стандарттай. Эцэст нь тогоочгүй байсан ч хэн бүхэн хийж чадахаар болох юм.
• Үйлчилгээ: харилцагчтай харилцах үг, шатлалтай үйлчилгээ

2. Kaizen хэрэгжүүлэх — “Жижиг сайжруулалтыг өдөр бүр хийх”

Kaizen бол япон чанарын гол зүрх.

Монголд ихэнх компани:

• нэг том өөрчлөлт хийдэг
• дараа нь зогсдог

Харин япон арга: өдөр бүр 1% сайжруулалт

Хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ?

• Ажилтнуудаас санал авах систем бий болгох
• Сар бүр жижиг сайжруулалтууд нэвтрүүлэх
• KPI-г зөвхөн үр дүн биш, сайжруулалт дээр хэмжих

Жишээ:

• Дэлгүүр: кассын дарааллыг 10% багасгах
• Оффис: нэг процессийг 5% хурдан болгох

3. Хариуцлагын соёл — “Хүн бүр чанарын эзэн”

Японд ажилтан бүр: чанарын хамгаалагч

Монголд: чанар = менежерийн хариуцлага гэж ойлгодог

Хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ?

• Ажилтан бүрт хариуцлагын тодорхой KPI өгөх
• “алдаа” биш, “сайжруулах боломж” гэж харах соёл бий болгох
• Чанарын зөрчил гаргавал шийтгэх биш → root cause анализ хийх

Нөлөө:

• Ажилтны оролцоо өснө
• Хариуцлага тарамдах биш → төвлөрнө

Эцэст нь хэрэв та бизнес эрхлэгч бол өөрөөсөө “Бид системтэй бизнес үү, эсвэл хүний чадвараас хамаарсан бизнес үү? гэдгийг асуугаад үзээрэй.