2020/07/12
Америк доллар
МОНГОЛ БАНК:
2,832.22₮
B30
УЛААНБААТАР
27°
|
12°
B30
УЛААНБААТАР
28°
|
14°
B30
УЛААНБААТАР
29°
|
16°
04:00
S29
05:00
S29
06:00
S30
11°
07:00
S30
13°
08:00
S30
15°
09:00
S32
17°
10:00
S32
19°
11:00
S32
21°
12:00
S32
22°
13:00
S32
22°
14:00
S32
23°
15:00
S32
24°

"Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр 10 хар нүглийг тэвчиж, 10 цагаан буяныг туурвих учиртай"

Г.Өлзийхутаг, iKon.mn
2020 оны 6 сарын 3
iKon.MN
Зураг
Гэрэл зургийг Mpa.mn

Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр буюу Билгийн тооллоын зуны тэргүүн сарын 15-н энэ жил зургаадугаар сарын 5-нд тохионо. Хуулийн дагуу бүх нийтээрээ амарна.

Үүнтэй холбоотойгоор МБШТ Гандантэгчэнлин хийдийн Тэргүүн их хамба лам, гавж Д.Чойжамц мэдээлэл өгч байна.

ШУУД ҮЗЭХ:

https://www.facebook.com/iKonNews/videos/2680085448892877/

 

Бурхан багшийн Их дүйчин өдрийг тэмдэглэн өнгөрүүлэх болсон түүх

Бурхан багшийн их дүйчин өдрийг Азийн бурхны шашинтай орнууд 2,000 жилийн тэртээгээс тэмдэглэн иржээ. 

Харин бурхны шашин Азид 20 дугаар зууны эхэн үеэс оршин тогтнож ирсэн түүхтэй.

Тодруулбал, 19 зуунд улс, орнууд нэгнээ колоничилдог байдал үгүй болж, тус тусынхаа тусгаар тогтнолын байдлаа олж авсан.

Тухайн үед Азийн орнуудын улс төрийн нөхцөл байдал нь харилцан адилгүй, ихэнх улсад хатуу дэглэмт нийгэм зонхилдог байсан учраас бурхан багшийн тухай ойлголт тийм ч тод байгаагүй аж.

Харин 20 дугаар зууны үеэс хүмүүс бурхны шашны талаар илүү мэддэг болж, улмаар 21 дүгээр зуунд Бурхан багшийн ариун сургааль, энэрэл нигүүлсэл, энх тайванч байдал болоод шашин шүтэх эрх чөлөөг дэлхий ойлгож эхэлжээ.

1999 онд НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейгаас Бурхан багшийн Их дүйчин өдрийг олон улсын хэмжээнд тэмдэглэн өнгөрүүлж байхаар шийдвэрлэсэн байдаг.

Харин манай улсын хувьд, 300-400 жилийн тэртээгээс энэ өдрийг тэмдэглэж иржээ.

Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр гурван том тэмдэглэлт явдал давхацдаг

Бурхан багшийн их дүйчин өдөр Бурхан багшийн амьдралын гурван том тэмдэглэлт явдал давхацдаг.

Тодруулбал:

  1. Бурхан багш эхийн хэвлийд оршсон,
  2. Номоо номлож хутгийг олсон,
  3. Нирваан дүрийг үзүүлсэн гэх гурван том цаг хугацаа нэг өдөр давхацдаг учраас Их дүйчин хэмээн нэрлэдэг. 

Энэ өдөр буян хурааж, сайн үйл хийхэд буян арвиждаг гэж үздэг учраас хүн бүр сэтгэлээ ариун байлгаж, буян хураах үйлд оролцдог байна.

Бурхан багш энэрэл хайр, нигүүлсэл түгээн дэлгэрүүлж, ертөнцийн бодит оршин тогтнолыг одоогийн шинжлэх ухаан байгаагүй үед тайлбарлан номложээ.
Тухайн өдөр ямар үйлийг цээрлэж, ямар үйл хийх хэрэгтэй вэ?

Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр 10 хар нүглийг тэвчиж, 10 цагаан буяныг туурвих учиртай.

Бие, хэл, сэтгэл гурвын буруу явдлаас болж л жаргалтай амьдралынхаа төлөв түвшин байдлыг алддаг.

10 хар нүгэл дотор, уур омог, хүсэл тачаал тэргүүтэй маш олон үйл багтдаг бөгөөд тухайн өдөр хэрүүл тэмцэл хийх, хулгай хийх, амьтны амь таслах, өс хонзон санах, бусдыг доромжлон гүтгэх, өгөөгүйг авах зэрэг үйлийг цээрлэдэг. 

Өгөөгүйг авах нүгэлд, засаг төр, албан байгууллагаас хээл, хахууль авч байгаа үйлдэл тооцогдоно гэдгийг Тэргүүн хамба Д.Чойжамц онцолж байв.

Мөн тэрбээр "Хэлээр хийдэг нүгэл болох хов жив, хараал, хэрүүл, бусдыг гомдоох, дээрэлхэж доромжилсон хэрцгий үгсийг тус өдөр тэвчиж, аль болох хүнд сайн сайхан үгийг хэлж байх учиртай.

Одоо сонгууль ойртож байгаа учир хар Пи-Ар тэргүүтэй муу, муухай үг хэл, үйлийг маш ихээр тэвчих ёстойг сануулах нь зүйтэй.

Учир нь хүмүүс нэгнийгээ олны өмнө тэгж харлуулж, гүтгэн, гутаан доромжлох нь хэзээ ч сэтгэлээс нь арилахгүй өс хонзон тогтоож байдаг. Тэр өс хонзон нь цааш үргэлжилж, Монголыг нийгмээр нь эвдэх ч аюултай.

Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр ядаж дээрх үйлүүдийг тэвчиж, бусад үед ч уг өдрөөр жишээлж сайхан амьдарцгаая гэсэн гэгээлэг бодлыг л тээх хэрэгтэй" хэмээн захисан юм.

Сахил сахих нь бие, хэл, сэтгэлийн муу үйлийг номхотгох нэг арга

Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр муу үйлийг хийхгүйн тулд нэг өдрийн сахил сахидаг.

Ингэхдээ, өглөөнөөс эхлээд орой болтол 10 хар нүглийг хийхгүй хэмээн сэтгэлдээ амлан цагаан хоол идэх, мацаг барих зэрэг олон аргаар сахиж болдог аж.

Сахил сахих нь бидний амьдралыг доройтуулах бие, хэл, сэтгэлийн муу үйлийг номхотгож, буяны зүгт хандуулах аргын нэг хэлбэр.

Мөн энэ нь бурхан багшийн үйл намтрыг өөрийн бие дээр хэрэгжүүлж, бусдад хөнөөлгүй байхад суралцаж буй үйл хэрэг хэмээн ойлгож болох юм.

Сахил сахихын цаана төгс гэгээрэлд хүрч, бурхны хутагийг ч олж болох гүн гүнгий утга оршин байдаг тухай ч Тэргүүн хамба Д.Чойжамц тайлбарлаж байлаа.

Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр бие, хэл, сэтгэлээ шинжих боломжийг олгодог

Сэтгэл гэдэг зүйл дээр л хүмүүний аливаа үйл хэрэг тогтож байдаг.

Тэр дундаа бусдыг хорлох гэсэн хомхой санаа, буруу үзэл нь сэтгэлээс гарч буй нүгэл бөгөөд хомхой сэтгэл үүсэн бий болж, хүчээ авснаар л бие, хэлийг хөдөлгөж, болохгүй бүх муу муухайг хийн, гэгээлгийг унтраахад хүргэдэг аж.

Харин Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр ийм муу үйлийг тэвчиж, сайн үйл хийх явдал нь өөрийгөө бусармаг зүйлд холилдсон эсэх, бузар нүгэл үйлдэж байгаа эсэхээ ажиглах боломж олгож байна.

Тухайн өдөр нүглийг тэвчиж буйгийн хамгийн гол нь утга нь, гагцхүү бусад өдрүүдийг ч энэ өдрөөр жишин ямагт ч муу, муухай үйлээс өөрийгөө сахин хамгаалж явах учиртайг сануулахад оршино.
Аливаа баяр, ёслолын утга учирт нь нийцүүлж тэмдэглэх учиртай

МБШТ Гандантэгчэнлин хийдийн тэргүүн их хамба лам, гавж Д.Чойжамц Бурхан багшийн Их дүйчин өдрөөр жишин Монголын бүх баяруудыг зорилгод нь нийцүүлэх тэмдэглэхийг уриалсан юм.

Энэ тухай тэр хэлэхдээ "Бид эмэгтэйчүүдийн баяр, наадам, цагаан сар гэх мэт олон баярын утгыг алдагдуулж байна.

Тухайлбал, монгол түмний “Эмэгтэйчүүдийн баяр” гэж нэрийддэг Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийн гол утга нь хуучны нийгэмд тэдний алдагдсан олон эрх, эрх чөлөөг сануулахад оршдог.

Өөрөөр хэлбэл, эмэгтэйчүүдийг эр хүнээс ялгаагүй тэгш эрхтэй хүн гэдгийг л ойлгуулах гэсэн тэмдэглэлт өдөр.

Бурхан багшийн сургаалд ч эмэгтэй хүний бие, хэл, сэтгэл гурвын хувьсан өөрчлөгдөх шинж чанар нь эр хүнийхтэй яг л ижилхэн учир төгс гэгээрэлд хүрч болдог гэж үздэг.

Тийм ч учраас Ногоон дарь эх, Цагаан дарь эхээс эхлээд эмэгтэй бурхдууд олон байдаг.

Харин “Эрчүүдийн баяр” гэж нэрийддэг баяраар бид эх оронч хүмүүжилтэй танилцах, түүнийг ойлгох ёстой.

Гэвч эдгээр баяруудад эсрэгээрээ идээ ундаа, сархад ихээр хүртэж, уг баярынхаа утга учир, зорилгоос нь хөндийрүүлж буй нь харамсалтай.

Ер нь аливаа баярыг утга учирт нь нийцүүлж тэмдэглэх учиртай.

Утга нь алдагдсан баяр олширсон учраас л хүмүүст баяр, тэмдэглэлт өдөрт дургүйцэх шинж чанар ажиглагдаж байна.

Цагаан сар, Наадам ч гэсэн уламжлалт зан заншил, соёлоо хүүхдэдээ таниулах зорилготой баяр болохоос зугаацаж, идэж уухад зориулагдаагүй.

Тиймээс ч сүм, хийдүүд Бурхан багшийн дүйчин өдрийг зориулалтын дагуу тэмдэглэх уриатай юм.

Иймд иргэддээ ч Бурхан багшийн Их дүйчин өдрийг ямба ёсоор нь буюу нүглийг тэвчиж, буян хурааж тэмдэглээрэй гэж уриалж байна" гэв.

"Бид энэ цар тахлаас их сургамж авч байна"

Уг нь Бурхан багшийн Их дүйчин өдөр төв гудамж дагуу жагсаж, бясалгал хийх болоод энх тайван шударга ёсны төлөө үгээ хэлэх, нигүүлсэл энэрэл хайрыг түгээсэн лекцүүдийг унших зэргээр олон зүйлийг төлөвлөсөн байжээ.

Харин цар тахлын улмаас тэдгээр олныг хамарсан үйлс хумигдаж байна. 

Гэхдээ бид энэ цар тахлаас их сургамж авч байгааг Д.Чойжамцгуай онцлон хэллээ.

Энэ тухай "Энэ цар тахал бидэнд өөрсдийгөө дүгнэх нэг боломж олголоо гэж бодож байна. Монголчуудын хувьд, энэ хөр хорио, өндөржүүлсэн байдал гайхалтай эмх цэгтэйгээр үргэлжилж байна.

Бид нүүдэлчин ард түмэн ч гэлээ эрт үеэсээ ямар нэг аюулын чимээ сонсоод нэгдэн нягтарч, хамтын хүчээр хамгаалж ирсэн түүх бий.

Хэдхэн сарын өмнө нь төр, засгаас аймшигт тахал гарахаас сэргийлж өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжиж, хорио тогтооход ч бид бүгд шийдвэрээ дуу нэгтэйгээр дагаж, хамгаалж чадсан.

Үүний ч үндсэн дээр аюулт өвчний халдвар дотоодод тархаагүй нь маш талархууштай явдал болж байна.

Энэ нь монголчуудын маань шашин, төрөө хүндэтгэдэг шинж чанар нь хэвээр байгаа юм байна гэсэн бодол төрүүлж байна.

Зарим улс, оронд үүний улмаас маш их хэрүүл тэмцэл болж байхад монголчууд тэгээгүй нь эв нэгдлийг харуулсан явдал боллоо" хэмээн өгүүлэв.

"Хөл хорио эцэг, эхчүүдэд хүүхдээ хэрхэн хүмүүжиж байгааг харах боломж олголоо"

Түүнээс гадна "Хөл хорио тогтоож хүмүүсийг гэртээ байхыг зөвлөж байгаа явдал нь гэр бүлүүдэд биеэ ойлгож, таних маш том боломж олгож байгаа гэж харж байна.

Одоо үед эхнэр, нөхрүүд өглөө бүр хоёр талд ажилласаар байгаад орой л нэг юм хоолныхоо ширээний ард уулзчихаад унтаад өгдөг байдал нь амьдралын нэгэн хэвшил болсон байна. 

Харин цар тахлын үеийн тусгаарлалт, хөл хорио нь гэр бүлүүдийг биесээ илүү таньж мэдэхийн зэрэгцээ үр хүүхдээ хэрхэн хүмүүжиж байгааг харах боломжийг бүрдүүллээ.

Зарим хүн магадгүй гэр бүлдээ илүү хайрлаж, үр хүүхдэдээ хэрэг болгож цаг гаргаж, анхаарал тавих хэрэгтэй гэх ч ойлголтыг авсан болов уу.

Ингэснээр гэр бүл нэгдэж, ирээдүйн амьдрал нь илүү гэгээлэг, цэгцтэй болж болно" гэсэн юм.

"Бурхан багшийн Их дүйчин өдрийг онлайнаар тэмдэглэн өнгөрүүлнэ"

Бид энэ цар тахлыг энэ хэвээрээ заавал даван туулах хэрэгтэй.

Тиймээс энэ тахлыг үед ч бид олон нийтийн сүлжээ, хэвлэл мэдээллийн байгууллагатай хамтарч алсаас тэмдэглэх төлөвлөгөөтэй байна. Ингэж тэмдэглэхэд ч ямар нэг саад бэрхшээл алга байгааг Тэргүүн хамба дурдаж байв.

Тэрбээр "Энэ цар тахал, өвчний үед шинжлэх ухаан, техникийн хөгжил бидэнд үнэхээр гайхамшгийг авчирсан гэдгийг бид бүхэн өнөөдөр илүү тодоор харж, ойлгож байгаа билээ.

Хэдэн мянган километрийн цаана байгаа хүүхдүүдтэй тэгж холбогдож болж байхад Монголынхоо гуравхан сая хүнтэйгээ олон нийтийн сүлжээгээр дамжуулан хэлэх үгээ хэлж сайхан тэмдэглэж болно гэсэн сэтгэгдэлтэй байгаа" хэмээв.

Тус өдөрт зориулж Гандантэгчэнлин хийдээс Богд уулын сав газрыг цэвэрлэх, мод тарих, ядарч зүдэрсэн арддаа туслах зэрэг олон ажлыг хийсэн. Цаашид ч нэлээд ажил хийхээр төлөвлөж буй аж.
x