Д.Амарбаясгалан: МАН-ын хагарал Г.Занданшатар, Я.Содбаатар, Б.Батцэцэг, Ж.Энхбаяр, Б.Энхбаяр нар хов зөөснөөс болсон

Б.Энхбаяр гишүүний ярьсан зүйлд хариулт, тайлбар болох энэхүү асуулт, хариултыг үеэр Д.Амарбаясгалан "МАН-ын хагарлын шалтгаан Г.Занданшатар, Я.Содбаатар, Б.Батцэцэг, Ж.Энхбаяр, Б.Энхбаяр нар хов зөөснөөс болсон. Энэ хүмүүс төрийн өндөрлөгүүдийн хооронд хов зөөдөг. Энэ ховноос нь болж Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдын хооронд харилцаа хүйтэрч байсан. Гэхдээ олон жил улс төрд хамт явсан хүмүүс нэгэндээ хатуу хөтүү үг хэлэх тохиолдол бий. Уг үзэл санаа нь ойрхон байдаг хүмүүс хэчнээн хов живээс болж муудалцсан ч эргээд уулзах нүүртэй байдаг гэдгийг тэдгээр хүмүүс ойлгоогүй.

Өчигдөр АТГ-т намайг дэмжих магадлалтай Бага хурлын гишүүдийн 20, 20-иор нь байцаагч тус бүрд хуваарилсан. Тэдний түүхийг судлуулахаар. АТГ Засгийн газрын харьяаны байгууллага. Нөгөөдөр Бага хурал дээр намайг илт дэмждэг хүмүүс байхгүй байвал АТГ-ын дарамтад ороод ирээгүй байна гэдэг дүгнэлтийг хийнэ. Хэн, хэн ямар асуудлаас болж дарамтлуулсан бэ гэдгийг зарлах болно. Өмнөх Бага хурал дээр гишүүдэд хөндлөнгийн дарамт үзүүлж, зурсан, дугуйлснаа харуулахыг шаардаж байж санал өгүүлсэн. Энэ Бага хурал дээр тийм юм болохыг хэрхэвч зөвшөөрөхгүй.

Одоогоор Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах эсвэл ард нийтийн санал асуулга явуулах гэдэг асуудал яригдсан зүйл байхгүй. УИХ, Ерөнхийлөгчийн түвшинд байхгүй. Засгийн газрын дотор ямар яриа байгааг би мэдэхгүй.

Зарим нэг хуульчдад зарим нэг заль байдаг. Б.Энхбаяр өчигдөр “болзошгүй”, “магадгүй”, “би хардаж байна” гэдэг үг хэрэглэж байсан. Түүнээс биш Амарбаясгалан “Админерал”-тай холбоотой гэж хэлээгүй. “Амарбаясгалан хүн амины хэрэг хийсэн байж болзошгүй” гэхчлэн аймшигтай зүйл ярьсан.

Намын дарга болоод юу хийх вэ гэж байна. Би МАН-ыг нээлттэй нам болох гэж олон жил зүтгэсэн. Би хувийн эрх ашиг гэдэг зүйлийг огт бодоогүй. Намын цаашлаад улс эх орны эрх ашгийг бодсон. Жишээ нь, 2016 онд намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга болоод намын Удирдах зөвлөл дээр дэд сайд болох сонирхолтой хүмүүсийг бүртгэж байгаад дотоод өрсөлдөөн зохион байгуулж байсан.
2020, 2024 оны сонгуулиуд дээр намын гишүүдээ аль тойрогт нэр дэвших хүсэлтэй байгааг нь бүртгэж аваад хамтдаа өөрсдөөр нь социологийн судалгаа хийлгэж, нэр дэвшүүлсэн. Би хөгшин залуу, эрэгтэй эмэгтэй гэж ялгалгүй хүлээн авч уулздаг байсан. Тийм учраас МАН-ын жирийн гишүүд надад талтай байдаг юм. Сая намайг намын даргад дэвшүүлэхгүйн тулд Ц.Чулуунзагдыг барьж хорьсон. Намайг айна гэж бодсон. Би нэг хүний асуудлаас болж хойш суудаг улстөрч биш. Надад илүү том зорилго байгаа. Тиймээс ч намайг намын шийдвэр гаргах түвшний голлох лидерүүд дэмжиж байгаа. 

“Ерөнхийлөгч намын харьяаллаасаа татгалзсан байх ёстой. Гэтэл Ерөнхийлөгч одоо МАН-ын үйл ажиллагаанд оролцоод байна уу” гэдэг асуултад “Та нар өөрсдөө дүгнэлт хийх зүйлийг хэлье. 2008 онд Үйлдвэрчний эвлэлийн ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан С.Ганбаатарыг өнөөдөр буюу 17 жилийн дараа хэрэг үүсгээд яллах гээд дайр байна. Хоёрдугаарт, 2013 онд Хуул зүйн сайдаар ажиллаж байсан Х.Тэмүүжин гишүүнд асуудал үүсгээд найз, бие төлөөлөгч, зөвлөхийг нь барьж хорилоо гэж байна. Мөн надтай холбоотой асуудалд 2004 онд танилцсан Эрдэнэжаргалыг холбогдуулж шалгаж байна. Аль хэдийнээ болсон зүйлийг яг одоогийн нөхцөлд шалгаж байна гэдэг бол яавч хууль засаглаж байгаа хэлбэр биш" гэлээ. 

Ерөнхийлөгчийн тухайд энэ удаагийн МАН-ын даргын сонгуульд оролцохгүй гэдгээ мэдэгдсэн. МАН-ын даргаар ажиллаж байсан хүмүүс рүү ярьсан байсан. Над руу ч ярьсан. Хоорондоо эв зүйгээ олж, асуудлаа шийдээд, намаа хагалж бутаргахгүй байх нь зөв шүү гэдэг зүйлийг хэлүүлсэн.

Энэ асуудлаас үүдэлтэйгээр Г.Занданшатар даргатай гурван удаа уулзсан. Хүлээж авах боломжгүй хувилбаруудыг санал болгосон. Жишээ нь, МАН хос даргатай байя гэдэг санал тавьсан. Бид хоёрт зориулж дүрмээ өөрчлөөд, хоёулаа зэрэгцэж суугаад намаа даргална гэдэг онигоотой зүйл байж болохгүй гэдгийг хэлсэн.

-Б.Энхбаяр гишүүн та хоёрын харилцаа юунаас бол ийм хэмжээнд хүрсэн юм бэ, Ерөнхийлөгчтэй ямар харилцаатай байгаа вэ?

-Б.Энхбаяр надтай яагаад муудсаныг би мэдэхгүй. Магадгүй цаанаасаа их том даалгавар авч өөрөө надтай муудсан байх. Түүнээс биш би энэ хүний амьдралд том өөрчлөлтийг нь авчир өгсөн. Төөрөөд явж байхад нь дуудаж ирээд намаас нэр дэвшүүлсэн.

Нүүрсний асуудлыг над руу чиглүүлэх сценарыг гаргасан талаар гэрч байгаа. “Бодь”-той холбоотой олон оффтэйк гэрээний асуудлыг дарах гэж Амарбаясгаланг нүүрсчин болгосон талаар хотын дарга Х.Нямбаатарыг ярих боломжтой гэж бодож байна.

Ерөнхийлөгчтэй хэвийн харилцаатай байгаа. Санал бодол зөрөх зүйл олон бий. Бүх зүйл дохиогоор явахгүй. Гэхдээ өнөөдөр Ерөнхийлөгч намын асуудалд оролцохгүй байгаа.

Намын зодоон ард олны зовлон болоод бүхэл бүтэн намар, өвөлжингийн асуудал болгохыг огт хүсэхгүй байна.

Тавантолгой гэдэг орд газарт сүнс нь хоргодсон улс төрчид их байна. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, УИХ-ын даргаар ажиллаж байсан хүмүүс Тавантолгойг авч чадаагүй юм шиг байгаа юм. Нас нь явж, карьер нь дууссан ч улс төр, Тавантолгойг ярьсаар. Тэд шөнө унтахдаа Тавантолгойг зүүдэлдэг байх. Өглөө босоод тэр хулгайлчхаж, энэ хулгайлчхаж гэж ярьж явдаг. Бас нэг нь танк орж ирнэ гэж худал юм ярьж айлгаж байгаад 17 жил гацаасан.

-Та Л.Оюун-Эрдэнэтэй найз хэвээрээ юу?

-Би хүнээрээ байхыг л хүсдэг. Ядаж л найзалсан найздаа муу хэлүүлэхгүй амьдрах юм сан гэж боддог. Зургаадугаар сард болсон намын Бага хурал дээр “Би Л.Оюун-Эрдэнэтэй өчигдөр хамт байсан, өнөөдөр хамт байгаа, цаашдаа амьдралын найзууд байна” гэж хэлж байсан.

Хэдийгээр амьдралын найзууд ч гэлээ улс төрийн хувьд санал зөрөлдөх зүйл байна. Ерөнхий сайдаар ажиллаж байхад нь шүүмжлэлтэй хандаж байсан зүйлүүд бий. Би 2024 оны нэр дэвших шийдвэр гаргахдаа ялалт байгуулбал Засгийн газарт орж ажиллахгүй гэж шийдэж байсан. Яагаад гэвэл хоёр найз зэрэгцээд суучихаар улс төр яваад, бид хоёрыг муудалцуулах гээд байдаг. Харин бид 126 гишүүнтэй парламентын зөв хэлбэрийг олуулахын тулд намынхаа бүлгийн даргыг авна гэдгээ хэлсэн. Харамсалтай нь Г.Занданшатар дарга тойрогт  очоод уначихсан. Эргэж ирээд “Парламентын эв нэгдлийг олоод, улс төрийн намуудын хооронд зөвшилцөл бий болгоод явах боломж чамд байна” гэж хэлсэн.

Намын дарга Ерөнхий сайд байна. Эсвэл Ерөнхий сайд намын дарга байна гэсэн дүрэм хаана ч байхгүй. Сонгуульд намаа удирдаж ороод ялалт байгуулбал намын даргыг Ерөнхий сайдад нэр дэвшүүлнэ гэдэг л дүрмийн заалт бий. Ингэж хайрцаглахгүйгээр бодох ёстой.