СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Ойн хачиг тавдугаар сараас идэвхэждэг тул 6-7 дугаар сард өвчлөл хамгийн өндөр
Аялал зугаалгаар явах нь ихсэж буй энэ үед Халдварт Өвчин Судлалын Үндэсний Төв(ХӨСҮТ)-өөс хачигт халдвараас сэргийлэхийг зөвлөлөө.
Манай улсад хачгаар дамждаг гурван төрлийн халдвар бүртгэгддэг байна.
Тодруулбал
- халдвар агуулсан малын хачигт хазуулахад хачигт риккетсиоз гэдэг нянгаар үүсгэгддэг өвчин,
- халдвар агуулсан ойн хачигт хазуулахад хачигт боррелиоз гэдэг нянгаар үүсгэгддэг өвчин,
- хачигт энцефалит гэдэг вирусээр үүсгэгддэг өвчин тусна.
Хачгаар дамжих халдваруудаар хэн өвчилдөг вэ?
Хачигт боррелиоз
- Бүх нас, хүйсийн хүмүүс өвчилдөг.
- Нийт өвчлөгсдийн 7.6%-ийг малчид эзэлдэг.
Хачигт энцефалит
- Нийт өвчлөгсдийн 73,6%-ийг 20–54 насны иргэд,
- 67.9%-ийг эрэгтэйчүүд,
- 9.8%-ийг малчид эзэлдэг.
- Өвчилсөн нийт хүмүүсийн 2% нас бардаг.
Дээрх хоёр халдвар нь манай орны Сэлэнгэ, Булган, Хэнтий, Хөвсгөл, Архангай аймгийн зарим сумдын ойн бүсэд байгалийн голомттой байдаг. Иймээс мал хариулах, самар жимс , халиар, эмийн ургамал түүх, ажил эрхлэх үедээ голомтот ойд иргэд хачигт хазуулж, халдварт өртөх нь бий.
Ойн хачиг нь тавдугаар сарын сүүлчээс идэвхэждэг тул 6-7 дугаар сард өвчлөл хамгийн өндөр байдаг.
Хачгаар дамжих халдваруудын үед ямар шинж тэмдгүүд илэрдэг вэ?
Хачигт боррелиоз
- Голдуу хэвлий, суга, цавь, нурууны зөөлөн арьстай хэсэгт хачиг хазна, шигдэнэ, шарх үүсгэж, үрэвсүүлнэ.
- Хачиг шигдсэнээс хойш 3-аас дээш хоногийн дараагаас халуурна.
- Толгой өвдөнө, ядарч, сульдана.
- Гол шинж нь өвчлөгсдийн 20–30%-д хачиг хазсан хэсэгт нүүмэл улайлт гарна.
- Цочмог үед эмчилгээ хийлгэхгүй бол архагшина.
- Үе мөчний архаг үрэвсэл илэрнэ, яг хэврэгшинэ.
- Саа, саажилт, тэнэгрэл илэрдэг.
Хачигт энцефалит
Хачигт энцефалитын цочмог хэлбэрийн үед:
- Хачигт хазуулснаас хойш нэгээс дээш хоногийн дараагаас өндөр халуурна, толгой маш хүчтэй өвдөнө, бөөлжинө, цочромтгой болж, гэрлээс гялбана.
- Нүдэнд хий юм харагдана, дэмийрнэ эсвэл унтаарна, унаж татна.
- Нүүр эсвэл мөчдийн булчингаар өвдөнө, саажиж, нэг тал нь суларч мэдээгүй болно.
- Зарим тохиолдолд “арьсан дээр шоргоолж гүйж буй мэт” мэдрэмж төрнө.
- Гол шинж нь хүзүү, мөр, далны булчингууд саажна.
- Хөл, гарын талласан, хос эсвэл 4 мөчний саа илэрч, мэдээгүй болно, архагшина.
- Тэнэгэрнэ, хөдөлмөрийн чадвар 100% алдагдана.
Хачгаар дамжих халдвараас хэрхэн сэргийлэх вэ?
- Ойд орох бол ханцуй, өмдний шуумагт хачиг үргээгч цацах
- Хувцсанд хачиг орвол авч хаях ЭСВЭЛ 10 минут халуунаар үйлчлүүлэх
- Биед шигдсэн хачгийг эмнэлэгт хандаж зөв авхуулах
- Ямаа, үхрийн түүхий сүү, мах , цус хэрэглэхгүй байх
- Тод өнгийн хувцас өмсөж, хачиг наалдсан бол авч хаях
- Хаврын улиралд толгойн үсэнд хачиг орсон эсэхийг өдөр тутамд шалгах
- Хачигт хазуулсан бол эмнэлэгт яаралтай хандах
- Хачигт энцефалитын байгалийн голомтот ойн бүсэд амьдардаг, тогтмол зорчдог, ажил эрхэлдэг бол вакцин тариулах
Эх сурвалж: ХӨСҮТ
Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд (Телевиз, Радио, Social болон Вэб хуудаснууд) манай мэдээллийг аливаа хэлбэрээр бүрэн ба хэсэгчлэн авч ашиглах хориотой ба зөвхөн зөвшилцсөн тохиолдолд эх сурвалжийг (ikon.mn) дурдах замаар ашиглах ёстойг анхаарна уу!
