2020/08/08
Америк доллар
МОНГОЛ БАНК:
2,846.32₮
B30
УЛААНБААТАР
22°
|
12°
B30
УЛААНБААТАР
18°
|
12°
B30
УЛААНБААТАР
21°
|
11°
07:00
S32
11°
08:00
S32
11°
09:00
S32
13°
10:00
S32
15°
11:00
S32
17°
12:00
S32
18°
13:00
S32
18°
14:00
S32
19°
15:00
S32
19°
16:00
S30
19°
17:00
S30
19°
18:00
S30
18°
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2020/04/23 -нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.

Монголын нийгмийн үе хоорондын ялгааг тодорхойлох анхны судалгаагаар ДӨРВӨН үеийн ялгаатай байдлыг харуулжээ

Т.Саран, iKon.mn
2020 оны 4 сарын 23
iKon.MN

Сүүлийн жилүүдэд дэлхий дахинд нийгмийн үе, үе хоорондын ялгаа нь зөвхөн нийгмийн салбарын бус бүх шинжлэх ухаанд хамаарахуйц өргөн цар хүрээг хамарсан судлагдахуун болоод байна.

Гэвч Монгол Улсын хувьд Монголын нийгмийн үеийг тодорхойлсон албан ёсны судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажлууд одоог хүртэл хийгдээгүй байна.

Тэгвэл нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд Судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний SICA болон Санхүүгийн Зах Зээлийн Холбоо хамтран Монголд анх удаа МОНГОЛЫН НИЙГМИЙН ҮЕИЙГ ТОДОРХОЙЛОХ СУДАЛГАА-г хийж гүйцэтгэжээ.

 
Зүүн гар талаас Ж.Эрдэнэбилэг, Ө.Ганзориг нар

Энэ талаар Монголын Санхүүгийн Зах Зээлийн Холбооны ерөнхийлөгч Ө.Ганзориг, SICA компанийн гүйцэтгэх захирал Ж.Эрдэнэбилэг нар танилцуулсныг дараах байдлаар бэлтгэн хүргэж байна.

Тус судалгааны үр дүнд үндэслэн Монгол Улсын нийгмийн үеийг дараах байдлаар ангилжээ. 

Үүнд:

  • Социалист үеийнхэн  (1964 оныг хүртэл)
  • Завсрын үеийнхэн (1965-1982 оны хооронд)
  • Шилжилтийн үеийнхэн (1983-1994 оны хооронд)
  • Шинэ үеийнхэн (1995 оноос хойш)
 1. СОЦИАЛИСТ ҮЕИЙНХЭН /1964 оныг хүртэл/

Социалист үеийнхэнд 1964 оноос өмнө төрсөн 56-аас дээш насныхан (2020 оны байдлаар) багтана. Социалист үеийнхэн бол хуучинсаг үзэлтэй, капиталист-ардчилсан нийгэмд амьдарч байгаа боловч үзэл бодлын хувьд хэвшмэл социалист хэв маягтай. Зан чанарын хувьд шударга ёсны мэдрэмж өндөртэй. Төр, нам, институцэд итгэх итгэл өндөртэй. Улс орны ирээдүй сайн сайхан болно гэсэн итгэлтэй. 

2. ЗАВСРЫН ҮЕИЙНХЭН /1965-1982 оны хооронд/

Завсрын үеийнхэнд 1965-1982 онд төрсөн 38-55 насныхан (2020 оны байдлаар) багтана. Завсрын үеийнхэнд Социалист үеийнхэн маш хүчтэй нөлөөлөл үзүүлсэн учраас үзэл бодлын хувьд либерал чиг баримжаа сул. Гэвч капитализмийн үр шимийг хамгийн ихээр хүртэж яваа, хэрэглээ өндөртэй үе юм. Энэ үеийнхэнд глобал үзэл бодлууд хараахан төлөвшиж амжаагүй.  

3. ШИЛЖИЛТИЙН ҮЕИЙНХЭН /1983-1994 оны хооронд/

Шилжилтийн үеийнхэнд 1983-1994 онд төрсөн 26-37 насныхан (2020 оны байдлаар)  багтана. Шилжилтийн үеийнхэн Социалист ба Завсрын үеийнхэнтэй харьцуулахад Шинэ үеийнхэнтэй илүү төстэй бөгөөд нэг бүлэгт хамаарах боломжтой. Үзэл бодлын хувьд ардчилсан, капиталист чиг баримжаа илүү хүчтэй суусан. Шинэ үеийг бодвол илүү прагматик, ирээдүйд итгэх итгэл нь илүү хүчтэй. Шилжилтийн үеийнхний дийлэнх нь Шинэ үетэй адилаар интернет, сошиал медиа орчноос мэдээллээ авч байна. Энэ үеийнхэн бусад үетэй харьцуулахад илүү оппортунист хандлагатай байна. 

4. ШИНЭ ҮЕИЙНХЭН /1995 оноос хойш/

Шинэ үеийнхэн 1995 оноос хойш төрсөн буюу 25-аас доош насныхан (2020 оны байдлаар) юм. Шинэ үеийнхэн бол хувь хүний эрх чөлөөний мэдрэмж өндөртэй, либерал үзэлтэй, төр болон намд итгэдэггүй, институцэд биш өөртөө илүү итгэдэг, бусад үеүдтэй харьцуулахад хамгийн их дижитал, сошиал хэрэглээтэй байна. Тэд бусад үеүдтэй харьцуулахад үзэл бодлын хувьд илүү баруунжсан, глобалчлагдсан байна.

Өнөөдөр Монголын бизнесийн байгууллагууд барууны Baby Boomer, X, Y, Z үеийг шууд хуулбарлан авч, ашиглаж байна. Өөрөөр хэлбэл, биднээс огт өөр замаар явж ирсэн улсын иргэдэд хамаарах үеийг ашиглаж байна гэсэн үг. Жишээ нь: Америк улсын Baby Boomer үеийнхний үзэл бодол, хандлага Социалист нийгмийн үетэй ямар ч холбоо хамааралгүй юм.   

АНУ болон Монголчуудын глобал асуудалд хандах хандлагын ялгаатай байдлыг ижил хүйстний гэрлэлтийг хүлээн зөвшөөрч буй эсэх дээр авч үзлээ. Уг асуултын хүрээнд АНУ-ын Pew Research Center-ийн 2019 онд хийгдсэн судалгааны мэдээллийн санг “Монголын нийгмийн үеийг тодорхойлох” судалгааны дата мэдээлэлтэй харьцуулав.

График 1. Ижил хүйстний гэрлэлтийг зөвшөөрч байгаа байдал, хувиар

АНУ-ын хувьд ижил хүйстний гэрлэлтийг дунджаар 61 хувь хүлээн зөвшөөрч байгаа бол Монголчуудын хувьд дунджаар 22.5 хувь хүлээн зөвшөөрсөн байна. Глобалчлалын асуудал болох ижил хүйстний гэрлэлтийг хуулиар хүлээн зөвшөөрөх байдал Монголчуудын хувьд Америк улсаас эрс ялгаатай байна. Эндээс, Америк улсын тодорхойлж гаргасан Baby boomer, X,Y, Z  үеүдийн нэршлийг Монгол Улсын хувьд ашиглах буй явдал зохимжгүй гэдэг нь харагдаж байна.

Хүснэгт 1, Монголын нийгмийн үеүд, үе хоорондын ялгаатай байдлын хураангуй хүснэгт

Утга

ШИНЭ ҮЕ

ШИЛЖИЛТИЙН

ҮЕ

ЗАВСРЫН ҮЕ

СОЦИАЛИСТ

ҮЕ

Төрсөн он

1995 оноос хойш

1983-1994 оны хооронд

1965-1982 оны хооронд

1964 он хүртэлх

Нас

25-оос доош насныхан

26-37 насныхан

38-55 насныхан

56-аас дээш насныхан

Үзэл суртал

Либералист

Ардчилсан, Капиталист

Социалист

Социалист

Мэдээллийн суваг

Интернэт, найз нөхөд

Интернэт, ТВ, найз нөхөд

Интернэт, ТВ, Сонин, найз нөхөд

Сонин, ТВ, Найз нөхөд

Мэдээлэлд итгэх байдал

Үнэн худал мэдээллийг ялгаж чаддаггүй

Мэдээллийн эх сурвалжаас үл хамааран итгэл үнэмшил нэг төвшинд /сул/

Мэдээллийн эх сурвалжид ихэд анхаарна

Мэдээллийн эх сурвалж үл хамааран итгэнэ

Харилцах суваг

Онлайнаар харилцах

Биечлэн, онлайнаар, утсаар ярих

Биечлэн, утсаар ярих

Биечлэн

МОНГОЛЫН НИЙГМИЙН ҮЕИЙГ ТОДОРХОЙЛОХ СУДАЛГАА-ны зарим онцлох дүнгээс танилцуулж байна. 

Монгол Улсын хувьд 1990 оноос хойш эдийн засаг болон ард иргэдийн амьжиргаа сайжирсан уу?

График 2,  Эдийн засаг болон хувь хүний амьжиргаа сайжирсан эсэх нийт оролцогчоор, хувиар

График 3, Эдийн засаг болон хувь хүний амьжиргаа сайжирсан эсэх үеэр, хувиар

Монгол Улсад 1990 оноос эдийн засаг болон ард иргэдийн амьжиргааг социалист, завсрын үеийнхэн муудсан гэж хариулсан нь нийгмийн шилжилт хөдөлгөөнөөс үүссэн эмх замбараагүй байдал тэдний амьдралд сөрөг байдлаар нөлөөлсөнтэй холбоотой байж болно.

1990 оноос хойш бодитоор хүмүүсийн хэрэглээ өсч, нэг хүнд ногдох машины тоо, дэлгүүрүүдийн барааны төрөл, чанар олширсон боловч эдгээр үеийн хүмүүс худалдан авах чадвар муудсаар ирсэн. Инфляц өндөр, төгрөгийн ханш тогтмол сулардаг, шударга бус баялгийн хуваарилалт явагдсаар байгаа зэргийг харгалзан ийм хариулт өгсөн болов уу.

Манай Улсын боловсролын системийн чанарыг юу гэж дүгнэж байна вэ?

График 4, Боловсролын системийн чанарыг үнэлэх байдал нийт оролцогчоор, хувиар

График 5, Боловсролын системийн чанарыг үнэлэх байдал үеэр, хувиар

Цээжлэлт дээр суурилсан Боловсролын систем үеэ өнгөрөөж байгаа нь төгсөгчид ажлын байран дээр гараад гологдох, цалин хөлс бага байх нөхцөл байдлаар харагддаг.

Иймд Боловсролын системийг нийгмийн бүх үеийнхэн муу гэж дүгнэсэн байна.

Таны бодлоор биеэ үнэлэх нь хувь хүний эрх чөлөөнд хамаарна гэж бодож байна уу?

График 6, Биеэ үнэлэх хувь хүний эрх чөлөөнд хамаарна нийт оролцогчоор, хувиар 

График 7, Биеэ үнэлэх хувь хүний эрх чөлөөнд хамаарна үеэр, хувиар 

Биеэ үнэлэх нь хувь хүний эрх чөлөөнд хамаарахгүй гэж 10 хүн тутмын 5 хүн үзэж байна. Бусад судалгаанаас харахад, Америкчууд либериал философиор биеэ үнэлэхийг хувь хүний эрх чөлөөнд хамаарна гэж үздэг. Харин Монголчуудын хувьд огт өөр хандлагатай байна.

Судалгааны дэлгэрэнгүй тайлантай танилцахыг хүсвэл www.datamon.mn вебсайт-аас үнэгүй татаж аваарай!

 

ikon.mn сайтын Редакцын бодлогын 6.1; 6.2; 6.3 –т дурдсан үндэслэлээр сэтгэгдэл бичих талбарыг хаасан болно.
x