Уншиж байна ...
ХУУЧИРСАН МЭДЭЭ: 2021/11/05-НД НИЙТЛЭГДСЭН

АН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар Лувсаннямын Гантөмөрийг томиллоо

ikon.mn
2021 оны 11 сарын 5
Сурталчилгаа
Зураг зураг
эрэмбэлэх:   шинэ нь эхэнд хуучин нь эхэнд

20:31 2021/11/05

Ардчилсан намын ҮБХ хуралдаж, намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар Лувсаннямын Гантөмөрийг томиллоо.

20:29 2021/11/05

Ардчилсан намын ээлжит бус ИХ Хуралд хэлсэн Одонгийн Цогтгэрэлийн үг:

I

Ардчилсан намын их хурлын хүндэт төлөөлөгчид өө, гишүүд, дэмжигчид, журмын нөхөд өө,

Ардчилсан Монгол улсын иргэд ээ, та бүхэндээ өвлийн эхэн сарын шинийн нэгэн Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсэн өдрийн мэндийг хүргэе. Энэхүү бэлэгдэлт өдөр бид удаан хугацаанд хуримтлагдсан амаргүй нөхцөл байдалдаа дүгнэлт хийж нэг талдаа гарахаар, асуудлууддаа шийдэл олж амжилт ялалт өөд ахин тэмүүлэхээр Онц Их хурлаа зарлан хуралдуулж байна.

Өнөөдрийн энэ хурал бол баярын хурал биш ээ. Цаасан дээр нэр нь, шүүх дээр бүртгэл нь байгаа ч иргэдийн итгэлээс, гишүүдийн бахархлаас өдрөөс өдөрт үргэн алга болсоор байгаа дотоод асуудлынхаа шалтгааныг олох ёстой хурал. Эвсэж, хамтраад ч болтугай эрх барьдаг байсан удаатай ч дөнгөж бүлэгтэй болсондоо баярладаг, бүр зарим сонгуульд тавхан хувийн дэмжлэг авсан төдийхөн болсон нөхцөл байдалдаа дүгнэлт хийх хурал.

Гэхдээ бас өнөөдрийн энэ хурал бол гомдол, гутралын их хурал биш. Ардчилсан нам маань ахин сэргэх болов уу гэх айдсаа, арай ч бүхэн шалдаа ирчхээгүй гэсэн эргэлзээгээ тайлах хурал. Яавал бүтэн ялж, бүрэн засаглаж, гишүүддээ итгэлийг, иргэддээ эрхийг нь, эдийн засгийн баталгааг нь өгөх вэ? гэдэгтээ хариулт өгөх ёстой хурал.

Та бидний тархи оюунаа, хүч хөдөлмөрөө зориулсан Ардчилсан нам маань олон мянган гишүүд биднээсээ аврал эрж байна. Тал талаас нь дэмнэж, дэмжих ёстой гишүүд, дэмжигчдийн маань итгэл унтарч байна. Халаглам, харуусам, халшрам үйл явдлууд өрнөж байна.

Ялагдлын шалтгаан, асуудлын уг гарвалыг олж, засах гэж биш нэгнээ буруутан болгож цовдлох гэж тачаадсан ах нарын хүсэл, тэмцлийн хөлд Ардчилсан нам нэрвэгдлээ. Яг л идэр залуу Тэмүүжин Хамаг Монголыг нэгтгэхээс өмнөх үе шиг, хамгаа алдан уруудан доройтсон бага хаадын үе шиг эрх баригчидтай биш журмын нөхөд, намын гишүүдтэйгээ тэмцдэг, алдаа, асуудлыг нь 10 дахин дэвэргэж байлддаг болсоор удлаа.

Тэмцэл, талцалд ялагч тал гэж үгүй. Гагц ганц ялалт бий нь эвлэрэл. Ардчилсан намын хувьд дан ганц эвлэрэл байгаад ч төр болтол бүтэцжсэн эрх баригчдыг ялж, засгийн эрхийг авах боломжгүй. Эвлэрэл дээр нэмэх нь шинэчлэл хэрэгтэй. Ийм учраас асуудал үүсгэж буй талуудын алинтай ч амин хувийн эрх ашиг, аль эсвэл үл ойлголцол байхгүй учраас эвлэрэл, нэгдлийн гүүр больё гэж, эргэн сэргэх шинэчлэлийн элч болъё гэж амаргүй энэ асуудлын голоор орж Ардчилсан намын даргын сунгаанд би нэрээ дэвшүүлсэн.

Иймдээ ч өнөөг хүртэл эв, эвлэрлийн талд хүлээцтэй явсаар ирснийг маань та бүхэн мэднэ. Ойлголцол, зөвшилцлийн олон удаагийн оролдлогын дүнд 9 сарын 27-ны өдөр Ардчилсан намын анхны дарга нар болох Э.Бат-Үүл, Б.Батбаяр болон М.Тулгат бидний зүгээс энэ их хурлыг 11 сарын 5-нд гэж зарлаж, бэлтгэл ажлууд эхэлсэн. Нөхөн сонгуульд нэр дэвшихдээ би ялахгүй байх. Гэхдээ намаа бүтэн болгох үйлсийн төлөө энэ сонгуулийг зориулмаар байна гэж байсан, тэр үгээ үйлдэл болгож энд зогсож байгаа Ардчиллын буурал баатартаа талархал илэрхийлэн энэ танхимд хүрэлцэн ирсэн та бүхнийг алга нижгэнүүлэн ташаасай гэж чин сэтгэлээсээ хүсэж байна.

Итгэл хамгийн сүүлд бөхдөг гэдэг шиг 40 хоногийн өмнөх ойлголцол, эвлэрэл, ялалтын төлөөх тэмүүллээ хүндэтгээд С.Эрдэнэ, М.Тулгат тэргүүтэй нөхдөө инээгээд энэ танхимд ороод ирнэ ээ гэсэн итгэл одоо ч надад байна. Оройтсон ч гэсэн хамаагүй олон дээрээ, намын журмын нөхөд дээрээ ирж асуудлаа, шийдлээ цугтаа ярилцацгаая, эрхэм нөхөд өө. Халуун бүлээрээ, олуулаа асуудлаа ярилцацгаая. Бүртгэл, шүүхийн нэхэж буй бичиг баримтыг бүрдүүлээд, алдсан орон зай, боломжоо хурдан нөхөцгөөе. Эргэлзээ, айдсаа энэ танхимд тайлж хаяцгааж, итгэл зоригоор зэвсэглэцгээе, журмын нөхдөө.

II

Ардчилсан нам унаж, бутрах нь эрх баригчдад л ашигтайгаас бус иргэдэд халтай, эдийн засагт хортой, эрх чөлөөнд аюултай байдгийг өнгөрсөн хугацаанд бид хангалттай харлаа. Улсын хил ч хаалттай, иргэдийн хэлэх үг ч хаалттай, бизнесүүдийн хийх ажлууд, боломжууд ч мөн хаалттай хий эргэсэн өдөр хоногууд өнөө ч үргэлжилж байна. 200 километр зам барих гэж хэдэн жил зүдэрсэн ч, гуравхан жилийн дотор 10 их наядын алдагдалтай төсөв батлан өр тавьж өдөр хоногийг өнгөрөөж буй эрх баригчдыг харсаар иргэдийн төрдөө, засагтаа итгэх итгэл ч улам уруудлаа. Өнгөрсөн 5 жилд та бид ордон тойруулж олон барилга барьсан ч орон нутагт орлого очдоггүйг хангалттай харлаа. Төсвийн зарлага, алдагдал гэрлийн хурдаар өссөн ч иргэдийн ажлын байр өсдөггүйг ч бас үзлээ. Хоосон лоозон, хуурмаг хэлбэр, хэтийдсэн уран сайхан, хэтрүүлэгт пиар л хийснээс ямар ч асуудлыг шийдсэнгүй, ямар ч ахиц дэвшил гарсангүй он жилүүд өнгөрч байна. Яг одооноос бид нэгдэж, шинэчлэгдэж, ирэх сонгуулиар ялж, иргэддээ эрхийг нь, эдийн засгийн баталгааг нь эргүүлэн авчирч өгөхгүй бол аргалж ажилладаг, айдсаар удирддаг, асуудлаас зугтдаг эрх баригчид энэ улсыг сүйрэл, мөхлийн эргүүлэгт оруулан живүүлэх нь ээ.

Өчигдрийн маргаан, өнгөрсөн гомдлоо хойш тавьж ирэх цагийн тухай, их ялалтын тухай ярьцгаах цаг иржээ. Удахгүй ирэх 2024 оны сонгуульд улс даяар цэнхэртэн, бүтэн ялж, бүрэн засаглахад юу хэрэгтэй байгаа вэ? гэдгээс урагш нь угтуулан бодоцгооё. Энэ хэвээр эвгүй явсаар байвал бид ялах уу? Үгүй. Урьдын адил уламжлалт аргаар өрсөлдөөнд орвол энэ удаа ялах уу? Үгүй. Яг л өмнөх шигээ дарга, төв төвтэй ажилласаар байвал ялах уу? Үгүй. Эрх баригчдын тааллаар нэр дэвшигчид нь тодордог байвал бид ялах уу? Үгүй.

Эвлэрэл ямар логикоор, шинэчлэл ямар замаар явах ёстой вэ? Өнгөрсөн 8 удаагийн сонгуулийн циклд үнэмлэхүй ялалт байгуулж, дангаар засаглаж засгийн эрхийг барьж чадаагүйн шалтгаанууд юу вэ? гэдэгтээ үнэн, бодитой дүгнэлт хийж, өөрчлөлт шинэчлэлтийнхээ өнгийг тодорхойлох цаг иржээ.

Бидний үнэт зүйл, үзэл баримтлал хэлбэрэлтгүй тодорхой. Гэвч бид ардчилал, хүний эрх, тэгш боломжийн тухай алс холын юм шигээр, хүрэхэд хэцүү барууны ойлголт мэтээр ярьсаар ирлээ. Хувийн өмч, жижиг цомхон төрийн тухай ч хүршгүй хол, гаднын зүйл мэтээр өгүүлсээр ирсэн. Үр дүнд нь ардчилагчид гэж ахуйгаас хол, амьдралаас ангид зүйл ярьдаг цэцэрхэгчид мэт ойлгогдож үлдсэн. Өнөөдөр бидний өмнө үзэл санаа, үйл хэргээ яаж энгийншүүлж ойлгуулах вэ? Энгийн нэгэн иргэн танд өгөөжтэй юм гэдгээ, эрх мэдлийг, эрх чөлөөг иргэн танд нь өгөх гэж байгаа юм гэдгээ яаж гарт нь бариулж нүдэнд нь харуулж, олонхын талд гарч зогсох вэ? гэдэг асуултад хариулах цаг болжээ.

Ардчилсан нам анхны чиг баримжаа руугаа эргэн уламжлал шинэчлэлийн уулзварт үндэсний ардчилсан үзэл рүү гээ эргэн нэг алхаж, уламжлал соёл, түүх үнэт зүйл, ондоошил ялгарлынхаа онцлог дээр очин байршвал ямар вэ?

Бид баруун төвийн үзэлтэй баялаг бүтээгчдийг дэмжинэ гэхээр цөөхөн хэдэн хүн, бизнес компанийг хамгаалах мэтээр иргэд, сонгогчид ойлгодог дутагдал бий. Хөдөлмөр эрхэлж буй хэн бүхэн баялаг бүтээгч хэмээн томьёолж, хөдөлмөрөөрөө халамж гэлтгүйгээр сайхан амьдарч болдог нийгмийг бүтээхийг чигээ болгож, иргэд сонгогчдын олонхын талд очиж зогсвол яах вэ?

Халамжийг тайрч, тасдаж багасгахад биш бүтээмжийг дэмжиж, эдийн засгийг төрөлжүүлж, экспорт руу хараалах замаар нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 10,000 долларт хүргэж зах зээлийн механизмаар дундаж цалинг 1,000 долларт хүргэх шийдлийг төрд бизнес бүрийг нийгэмчилж, ашигтай унацтай бүхэн рүү улайран дайрч буй эсрэг эрх баригчдын эсрэг гаргаж иргэд, сонгогчдын сонгогчдын өмнө аваачиж тавибал ямар вэ?  

Энэ тэмүүлэлт зорилго, тэмцэлт хөтөлбөрөө хэрэгжүүлж, эдийн засгаа эрчимжүүлэхгүй бол үүрд түүхий эдийн ханган нийлүүлэгч, эдийн засгийн хараат улс хэвээр байх нь ээ. 

III

Бид дарга дагаж нам нүүдэг биш намын байр руу цүнхээ барьж ирсэн дарга, цүнхээ барьж гардаг байх нь юу юунаас илүү чухлыг ойлгоцгоолоо. Иймээс Чингисийн талбайг тольдсон анхны бууриндаа ахин өөрийн гэсэн байрны асуудлыг хойшлуулалгүйгээр шийднэ.

Боловсролтой, туршлагатай, авьяас чадвартай олон гишүүд Ардчилсан намд бий. Тэдний чадамж, потенциалыг Монголын төр битгий хэл нам маань ч ашиглаж чадахгүй явсаар байна. АН-ын гишүүдээр тогтохгүй иргэдийнхээ, эрдэмтдийнхээ, хөдөө аж ахуйн түүхий эдийнхээ гээд хөгжилд хүргэх олон нөөц, боломжуудыг ашиглаж чадахгүй явсаар л байна. Энэ бүх боломж, нөөцүүдийг илрүүлэн, эргэлтэд оруулах менежментийг намын бодлогод ч, төрийн бодлогод ч тусган хэрэгжүүлнэ.

Дарга тодорч, бусад нь бүдгэрдэг лидер төвтэй үйл ажиллагаа АН-д гэлтгүй Монголын улс төрд нэвт шингэсэн. Ялагч бүгдийг авдаг биш оролцогч бүхэн хождог орчин цагийн өрсөлдөөний дүрмийг хаа хаанаа хэрэгжүүлэх цаг ирсэн. Өрсөлдөөн, мэтгэлцээнийг эрүүл үзэгдэл гэж ойлгож, өнөөг хүртэлх үл ойлголцол, талцал бидэнд дотоод эрчим, энерги, эвлэрлийг хожмын нэгдэлд авчирч, олуулаа хожно гэдэгт итгэж байна.

Эвийн төлөө, эвлэрэл, нэгдэл нягтралын төлөө энэ хүртэл тэсэхдээ тэсэж, тэвчихдээ тэвчиж хүлээцтэй хандсаар ирсэн шигээ талцал тэмцэл, хуваагдал, тусгаарлалтыг хэзээ ч дэмжихгүй гэдгээ дахин хэлье. Ардчилсан намын туурганд багтаж байсан бүхэн, ардчилалд хайртай хэн бүхэн Ардчилсан нам гэх нэгэн малгайн доор зангидагдаж байж ахин бид сэргэн бадарна гэдэгт итгэсээр байх болно.

Өнөөдрөөс эхлэн Ардчилсан намын хагарал, тэмцлийн хаалгыг хамтдаа хаацгааж ялгаварлал хөөлтгүй, дарга тойрсон үйл ажиллагаагүй, мөнгө татвараар эрэмбэлсэн тогтолцоогүй шинэ Ардчилсан намын үүд хаалгыг өргөн нээцгээе.

Гишүүд нь оролцдог, оролцохынхоо хэрээр ойлголцдог, намаа-ирээдүйгээ мэддэг, хамтын удирдлагатай, ирэх цаг рүү, залуус руу хандсан үйл ажиллагаатай, тогтсон соёлтой, институт болох Ардчилсан намын шинэчлэлийг цугтаа эхлүүлцгээе. Ардчилсан намын орон зайг өгүүлэн суугаа ард иргэдийнхээ итгэлийг ахин бадрааж, Ардчилсан намынхны шийдэл, шинэчлэлээр дутаж буй Монгол төрийнхөө, Монголчуудынхаа асуудлуудыг нимгэлцгээе. 

Хөдөлмөрөө, хүчээ, хөлсөө, оюунаа зориулсан Ардчилсан намаа өөрийнхөө биеийн тал мэт нандигнаж, хайрлан хамгаалах, буцаан өсгөн торниулах чухал үүрэг та бид бүгдэд ногдож байна. Энэ өв хөрөнгө, үнэт зүйлээ нандигнан хайрлаж, чамбайлан хамгаалцгааж, нэрийг нь сэвтээлгүй, гэрийг нь гандаалгүй чадахын хэрээрээ өндөрт өргөн явахаа журмын нөхөд та бүхнийхээ өмнө амлаж байна.

Ирэх сонгуульд анх удаа Ардчилсан нам бүтэн ялж, бүрэн засаглах том зорилгыг тээж, хариуцлага, ачааны хүндийг залуус бид үүрсэн шиг үүрье. Ах нар минь, гишүүд, дэмжигчид та нар минь ташуур, түшиг болон дэмнэж, дэмжиж өгөөрэй.

Бүгдээрээ нийлээд ч ялж чаддаггүйгээ, салж, сарнихаараа ямар дэмжлэг авдгаа бид дэндүү сайн мэднэ. Иймээс урилгатай, мандаттай ч өнөөдөр энэ танхимд хүрэлцэн ирэхийг хүсээгүй журмын нөхдөө нэгдэн нийлж АН-ын түүхэн дэх анхны бүтэн ялалтыг цугтаа бүтээцгээе гэж уриалъя.  Туурга салсан нөхдөө, ардчилалд хайртай, эрх чөлөөг эрхэмлэгч, даварсан данхар төрийг эсэргүүцэгч хэн бүхний өмнө ч Ардчилсан намын үүд хаалга үргэлж нээлттэйг сануулъя.

Тал нутагтаа ташуураа даллан морио хурдлуулж дэлхийн дайдыг эзэлж явсан Чингисийн хойч үес бид тархи, оюунаа дайчлан, эдийн засгаа тэлэн иргэддээ эрхийг нь эргүүлэн өгч, бизнесүүддээ гээгдсэн боломжуудыг ахин авчирч дэлхийд хүрч өрсөлдөх цаг ирлээ. Энэ өөрчлөлтийн эхэнд Ардчиллын дайчид та бид явах ёстой, ирэх сонгуулиудад Ардчилсан нам бүрэн ялах ёстой. Бид бүрэн ялж байж, Монголын Ардчилал бүтэн болно.

Бүтэн Ардчилал-Бүрэн Ялалтын төлөө Монголын Ардчилал Бадартугай.

           

20:20 2021/11/05

Ардчилсан нам Их хурлаараа УИХ-ын гишүүн Одонгийн Цогтгэрэлийг намын даргаар батламжилсан тогтоолыг төслийг баталлаа.

Тиймээс Ардчилсан намын дарга О.Цогтгэрэл Онц Их хурлын тэргүүлэгчдэд хандан намын Үндэсний бодлогын хороог хуралдуулах санал гаргалаа. Энэ дагуу ҮБХ одоо хуралдах гэж байна.

19:59 2021/11/05

Ардчилсан намын даргаар О.Цогтгэрэлийг ёсчлон баталлаа

 

Ардчилсан намын Онц Их хурал амжилттай болж өндөрлөлөө.

Ардчилсан намын Онц Их хуралд 21 аймаг, есөн дүүрэг, дөрвөн салбар байгууллагын нийт 55 төлөөлөгч санал бодлоо илэрхийлж үг хэллээ. Тэд үндсэн хоёр санал гаргав. Үүнд,

  • Нэгд Дээд шүүхэд маргаан дагуулаад байгаа асуудлыг Онц Их хурлаар шийдвэрлэж цэг тавих
  • Хоёрт, Үндсэн дүрэмд өөрчлөлт оруулж намаас гишүүн хөөдгийг болиулах, намаас нэр дэвших хүн “тооноор орж” ирдэг биш анхан, дунд шатнаас сонгогдсон хүнээ нэр дэвшүүлдэг болох гэсэн агуулга бүхий байлаа.

Тиймээс Их хурлын тэргүүлэгчид долоон тогтоолын төсөл гаргаж төлөөлөгчдийн саналаар тогтоолын төсөл дэмжигдэв. Ийнхүү Чингис хааны мэндэлсэн өдөр зохион байгуулсан Ардчилсан намын Онц Их хурал маш үр дүнтэй боллоо хэмээн дүгнэв. Түүнчлэн Ардчилсан намын даргын цахим сонгуулийг хүчингүйд тооцож, УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэлийг Ардчилсан намын даргаар ёсчлон баталлаа.

19:04 2021/11/05

Онц Их хурлын төлөөлөгчид О.Цогтгэрэлийг АН-ын даргаар батламжлах санал гаргав

Ардчилсан намын Онц Их хурлыг дэмжиж УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн 13 гишүүн, Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж, Ерөнхий сайд асан Р.Амаржаргал, Н.Алтанхуяг нар хүрэлцэн ирж, гишүүд төлөөлөгчдөдөө хандан үг хэлж, урам зориг нэмлээ.

Хурлын төлөөлөгчид хуралдааны тэргүүлэгч, даргалагч нарт хандан хурал үр дүнтэй болох ёстой гэдэг шаардлагыг тавив. Тиймээс намын дүрмийн дагуу цаасан сонгуулиар олонхын санал авсан О.Цогтгэрэлийг намын даргаар хурлын төлөөлөгчид батламжлах ёстой гэсэн саналыг аймаг, дүүргээ төлөөлөн үг хэлж байгаа хүмүүс илэрхийлж байна. Тухайлбал, Баян-Өлгий аймгаас ирсэн төлөөлөгч

“Олон жил хүсэн хүлээсэн цаг ирсэнд баяртай байна. Орон нутгийн гишүүд итгэлээ алдаад байсан. Итгэлийг сэргээсэн сайхан үйл ажиллагаа боллоо. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан хүмүүс маань эвлэлдэн нэгдэхгүй бол ялалт, амжилт гэж байхгүйг тодорхой хэллээ. Орон нутагт нам хагараагүй Баян-Өлгийд гэхэд ганцхан Ардчилсан нам байгаа. Хагарал хаана байна гэвэл удирдлагуудад л байна”.  Баянхонгор аймгийн төлөөлөгч Д.Амаржаргал “Монгол орны өнцөг булан бүрээс цуглан ирсэн журмын нөхдөдөө Монгол бахархлын өдрийн мэнд хүргэе. Баянхонгорт нам нэг байгаа. Толгойд байгаа хэдхэн ах нар намыг хувааж байна. Энэ танхимд цугласан гишүүд намын цөм байна. Эндээс асуудлаа шийдээд гарцгаая. Бидний ард намаа нэгтгээд ирээрэй гэж явуулсан мянга мянган гишүүн хүлээж байгаа.  Буцаж очоод хэлэх үггүй байх вий, хурал үр дүнгүй болох вий гэж би санаа зовж байна. Тиймээс О.Цогтгэрэлийг батламжлах хэрэгтэй байна” гэх зэргээр санал хэлж байна.

18:40 2021/11/05

С.Одонтуяа: Эмэгтэйчүүдийнхээ төлөө намын удирдлагууд минь нэгдээч

 

Ардчилсан намын Онц Их хурал үргэлжилж байна. 

УИХ-ын гишүүн, Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Одонтуяа төлөөлөгчдөд хандан үг хэллээ.

Тэрээр “Өнөөдөр аргагүй монгол бахархлын өдөр байна. Өнцөг булан бүрээс хуран цугласан гишүүдээ харах сайхан байна. Намын бүх арга хэмжээ, ухуулгын ажилд манай эмэгтэйчүүд 30 жилийн турш гутлын улаа эргэтэл явсан. Ялбал баярлаж, ялагдахад эмэгтэйчүүд хамгийн ихээр гунигладаг. Тиймээс энд цугласан эмэгтэйчүүд маань эрчүүдээ нэгдэж, нийлэхийг уриалж, алга ташихыг санал болголоо. Мөн эмэгтэйчүүдийнхээ төлөө намын удирдлагууд минь нэгдээч. Эрчүүдийн дунд өш хонзон байгаа, гэхдээ түүнийгээ одоо тайлах цаг болсон. Бид дайснууд биш, Ардчилсан намынхаа туган дороо нэгдэх ёстой" гэв.

16:11 2021/11/05

Ц.Элбэгдорж: Бид хэн нэгнээс тамга тэмдэг гуйж явах ёсгүй. Мананд барьцаалагдсан хэдэн хүний төлөө хэлмэгдэж болохгүй

 

Ардчилсан намын Их хурлын төлөөлөгчдөд хандан хуульч О.Алтангэрэл намын одоо байгаа нөхцөл байдал болон хууль шүүхийн асуудлыг тайлбарлав. Тэрээр бодит байдлыг хэлж, энэхүү Их хурал Ардчилсан намын хувьд хууль зүйн хүрээнд асуудлаа шийдэх сүүлийн гарц, үүнээс өөр гарц байхгүй. Бидэнд өөр хууль зүйн гарц үлдээгүй, зөвхөн улс төрийн тэмцэл  үлдэнэ. Тиймээс журмын нөхдийнхөө төлөө эрслэн тэмцэх цаг болсон гэлээ.

Монгол Улсын 4 дэх Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үүний дараа үг хэлэв. 

Тэрбээр "Ардчилсан аргаар улсыг удирдаж чадахгүй байна. Нам ямар байхаас төр, төр ямар байхаас улс тийм байдаг. Хэрүүл дарах гэж бид энд цуглаад байгаа. Тиймээс газрын хол, өвчин тахлыг үл тоон ардчиллаа хамгаалахаар ирсэн Их хурлын төлөөлөгчдөдөө хандан үг хэлж, урам зориг өгөхөөр өөрийн биеэр ирсэн" гэдгээ хэлэв.

"Энэ өдрийг маш удаан хүлээлээ. Та бүхэнтэйгээ хамт байгаагаа илэрхийлж Монголын газар дээр очиж гарын үсгээ зуръя. Ардчилсан нам хагараагүй, цулаараа байгаа. Алд бие минь алжааваас алжаатугай, ахуй төр минь бүү алдартугай хэмээн энд хүрэлцэн ирсэн та бүхэндээ маш их баярлалаа. Ардчилсан намын дарга хэн байхыг та бүхэн шийддэг болохоос Дээд шүүх, бүртгэлийн байгууллага шийддэггүй юм. Гэхдээ бид бас цаг хугацаа их алдлаа. Гэвч үүнээс өөр ямар баталгаа хаана байна. Бид хэн нэгнээс тамга тэмдэг гуйж явах ёсгүй. Мананд барьцаалагдсан хэдэн хүний төлөө хэлмэгдэж болохгүй" гэлээ.  

15:38 2021/11/05

Э.Бат-Үүл: Ардчилсан намыг дарга биш, манлайлагч удирддаг юм

 

Ардчилсан намын Онц Их хуралд төлөөлөгч Э.Бат-Үүл байр сууриа илэрхийллээ.

Тэрбээр "Өнгөрсөн сонгуулиар би намынхаа залуучуудтай хамтарч ажиллахдаа үнэхээр бахархсан. Тэд бие биеэ нөхөж, багц болж ажиллаж чадаж байсан. Хувьсгалын үеийн залуус ийм байдаг. Бид ардчилсан хувьсгал эхлүүлж байхдаа яг тэдэн шиг ажиллаж, хувьсгал амжилттай болсон. Одоо та нарт жаахан зориг, уур, бухимдал хэрэгтэй.

Өнөөдрийн аюултай тогтолцооноос гарахын тулд манай нам нэгдэхээс өөр ямар ч аргагүй байгаа. М.Тулгат тэргүүтэй залуус энд ирээгүй ч битгий тэдэнд уурлаарай. Тэд нэгдэхгүй гээгүй. Нэгдэх гинжин урвал явж байгаа, цаашид ч үргэлжилнэ. АН анх удаа хагараагүй, хагарч нэгдэж сурсан арвин туршлагатай нам. Хагарч үзсэн нэгдэж чаддаг нам шүү дээ. Бид өнгөрсөн хугацаанд МАН-д нэг ч ялагдаагүй, зөвхөн хагарсан үедээ л ялагдсан байсан. Одоо нэгдэж чадвал дахин 30 жил ялна. Миний насан дээр залуучууддаа өгөх гээд сууж байна. Асуудлыг сэтгэл хөдлөлөөр битгий шийдээрэй. Нөгөө талд байх хүмүүстээ хаалгаа нээлттэй хэлэлцээрт бэлэн байгаарай. Манай нам нэгдэхдээ ямар хэцүү зам туулдгийг би мэдэх учраас дотоод асуудлаас гадна тогтолцооны асуудал болчихлоо. Ардчилсан нам сая яагаад хагарсан гэхээр дарга удирдах гээд байсан. Ардчилсан намыг дарга биш  манлайлагч удирдаж авч явдаг шүү" гэлээ. 
 

14:38 2021/11/05

Ардчилсан намын Онц Их хурал албан ёсоор эхэллээ 

 

Ардчилсан намын Онц Их хурал /2021.11.05/ үдээс өмнө нээлтээ ёслол төгөлдөр эхлүүлж харин албан ёсны хурлын үйл ажиллагааг 14:00 цагаас нээлээ. Ардчилсан намын Онц Их хуралд 21 аймгийн Ардчилсан намын бүх дарга, 330 сумын намын даргаас 300 нь биечлэн ирсэн бөгөөд нийт 1258 төлөөлөгч 95 хувийн ирцтэй оролцож байна.

Хурлын даргалагч болон тэргүүлэгч нараа батламжилж хурлын даргаар Улс төрийн бодлогын зөвлөлийн гишүүн Б.Батсайхан, хурлын тэргүүлэгчдээр УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь, А.Адъяасүрэн болон Б.Нармандах, С.Эрдэнэболд нарыг намын Их хуралд өргөн мэдүүлж, төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүн баталлаа. Энэ удаагийн хуралд нийт 1315 төлөөлөгч оролцож байгаа бөгөөд хамгийн залуу 18, хамгийн ахмад нь 80 настай хүн байгааг хурлын хөтлөгч дурдав. 

11:00 2021/11/05

Ардчилсан намын “ОНЦ ИХ ХУРАЛ” эхэллээ.

Ардчилсан намын Үндэсний бодлогын хорооны 290 гишүүн гарын үсэг зурснаар намын үндсэн дүрмийнхээ хүрээнд Их хурлаа зарлан хуралдуулахаар шийдвэрлэсэн. 

Өмнө нь “Эв нэгдлийн Их хурал” гэж нэрлэж байсан ч намын дотоодод үүсээд буй нөхцөл байдал, үл ойлголцол, дүрмийн бус шийдвэрүүд болон 2020 оны УИХ-ын сонгууль, 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд  удаа дараалан ялагдал хүлээсэн зэрэг нь АН-ын хувьд 30 жилийн түүхэндээ байгаагүй онцгой нөхцөл байдал үүссэн гэж Улс Төрийн Зөвлөл үзсэнээр “Онц Их Хурал” болгон хуралдуулахаар болсон юм.

Уг Их хурлын төлөөлөгчөөр  Ардчилсан намын 200,000 гаруй гишүүд, дэмжигчдийн төлөөлөл 1318 төлөөлөгч Монгол улсын өнцөг булан бүрээс сонгогдсон байна. 21 аймаг, 9 дүүргийн төлөөлөл болсон Их хурлын төлөөлөгчид цуглан хуралдаж намдаа үүссэн зөрчил, хагарлыг эцэслэн цэг тавихаар болоод байгаа нь энэ юм.

Хурлын НЭЭЛТИЙН ШУУД дамжуулалтыг үзэх: https://www.facebook.com/iKonNews

14:38 2021/11/05

Ардчилсан намын Онц Их хурал албан ёсоор эхэллээ 

 

Ардчилсан намын Онц Их хурал /2021.11.05/ үдээс өмнө нээлтээ ёслол төгөлдөр эхлүүлж харин албан ёсны хурлын үйл ажиллагааг 14:00 цагаас нээлээ. Ардчилсан намын Онц Их хуралд 21 аймгийн Ардчилсан намын бүх дарга, 330 сумын намын даргаас 300 нь биечлэн ирсэн бөгөөд нийт 1258 төлөөлөгч 95 хувийн ирцтэй оролцож байна.

Хурлын даргалагч болон тэргүүлэгч нараа батламжилж хурлын даргаар Улс төрийн бодлогын зөвлөлийн гишүүн Б.Батсайхан, хурлын тэргүүлэгчдээр УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь, А.Адъяасүрэн болон Б.Нармандах, С.Эрдэнэболд нарыг намын Их хуралд өргөн мэдүүлж, төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүн баталлаа. Энэ удаагийн хуралд нийт 1315 төлөөлөгч оролцож байгаа бөгөөд хамгийн залуу 18, хамгийн ахмад нь 80 настай хүн байгааг хурлын хөтлөгч дурдав. 

15:38 2021/11/05

Э.Бат-Үүл: Ардчилсан намыг дарга биш, манлайлагч удирддаг юм

 

Ардчилсан намын Онц Их хуралд төлөөлөгч Э.Бат-Үүл байр сууриа илэрхийллээ.

Тэрбээр "Өнгөрсөн сонгуулиар би намынхаа залуучуудтай хамтарч ажиллахдаа үнэхээр бахархсан. Тэд бие биеэ нөхөж, багц болж ажиллаж чадаж байсан. Хувьсгалын үеийн залуус ийм байдаг. Бид ардчилсан хувьсгал эхлүүлж байхдаа яг тэдэн шиг ажиллаж, хувьсгал амжилттай болсон. Одоо та нарт жаахан зориг, уур, бухимдал хэрэгтэй.

Өнөөдрийн аюултай тогтолцооноос гарахын тулд манай нам нэгдэхээс өөр ямар ч аргагүй байгаа. М.Тулгат тэргүүтэй залуус энд ирээгүй ч битгий тэдэнд уурлаарай. Тэд нэгдэхгүй гээгүй. Нэгдэх гинжин урвал явж байгаа, цаашид ч үргэлжилнэ. АН анх удаа хагараагүй, хагарч нэгдэж сурсан арвин туршлагатай нам. Хагарч үзсэн нэгдэж чаддаг нам шүү дээ. Бид өнгөрсөн хугацаанд МАН-д нэг ч ялагдаагүй, зөвхөн хагарсан үедээ л ялагдсан байсан. Одоо нэгдэж чадвал дахин 30 жил ялна. Миний насан дээр залуучууддаа өгөх гээд сууж байна. Асуудлыг сэтгэл хөдлөлөөр битгий шийдээрэй. Нөгөө талд байх хүмүүстээ хаалгаа нээлттэй хэлэлцээрт бэлэн байгаарай. Манай нам нэгдэхдээ ямар хэцүү зам туулдгийг би мэдэх учраас дотоод асуудлаас гадна тогтолцооны асуудал болчихлоо. Ардчилсан нам сая яагаад хагарсан гэхээр дарга удирдах гээд байсан. Ардчилсан намыг дарга биш  манлайлагч удирдаж авч явдаг шүү" гэлээ. 
 

16:11 2021/11/05

Ц.Элбэгдорж: Бид хэн нэгнээс тамга тэмдэг гуйж явах ёсгүй. Мананд барьцаалагдсан хэдэн хүний төлөө хэлмэгдэж болохгүй

 

Ардчилсан намын Их хурлын төлөөлөгчдөд хандан хуульч О.Алтангэрэл намын одоо байгаа нөхцөл байдал болон хууль шүүхийн асуудлыг тайлбарлав. Тэрээр бодит байдлыг хэлж, энэхүү Их хурал Ардчилсан намын хувьд хууль зүйн хүрээнд асуудлаа шийдэх сүүлийн гарц, үүнээс өөр гарц байхгүй. Бидэнд өөр хууль зүйн гарц үлдээгүй, зөвхөн улс төрийн тэмцэл  үлдэнэ. Тиймээс журмын нөхдийнхөө төлөө эрслэн тэмцэх цаг болсон гэлээ.

Монгол Улсын 4 дэх Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үүний дараа үг хэлэв. 

Тэрбээр "Ардчилсан аргаар улсыг удирдаж чадахгүй байна. Нам ямар байхаас төр, төр ямар байхаас улс тийм байдаг. Хэрүүл дарах гэж бид энд цуглаад байгаа. Тиймээс газрын хол, өвчин тахлыг үл тоон ардчиллаа хамгаалахаар ирсэн Их хурлын төлөөлөгчдөдөө хандан үг хэлж, урам зориг өгөхөөр өөрийн биеэр ирсэн" гэдгээ хэлэв.

"Энэ өдрийг маш удаан хүлээлээ. Та бүхэнтэйгээ хамт байгаагаа илэрхийлж Монголын газар дээр очиж гарын үсгээ зуръя. Ардчилсан нам хагараагүй, цулаараа байгаа. Алд бие минь алжааваас алжаатугай, ахуй төр минь бүү алдартугай хэмээн энд хүрэлцэн ирсэн та бүхэндээ маш их баярлалаа. Ардчилсан намын дарга хэн байхыг та бүхэн шийддэг болохоос Дээд шүүх, бүртгэлийн байгууллага шийддэггүй юм. Гэхдээ бид бас цаг хугацаа их алдлаа. Гэвч үүнээс өөр ямар баталгаа хаана байна. Бид хэн нэгнээс тамга тэмдэг гуйж явах ёсгүй. Мананд барьцаалагдсан хэдэн хүний төлөө хэлмэгдэж болохгүй" гэлээ.  

18:40 2021/11/05

С.Одонтуяа: Эмэгтэйчүүдийнхээ төлөө намын удирдлагууд минь нэгдээч

 

Ардчилсан намын Онц Их хурал үргэлжилж байна. 

УИХ-ын гишүүн, Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Одонтуяа төлөөлөгчдөд хандан үг хэллээ.

Тэрээр “Өнөөдөр аргагүй монгол бахархлын өдөр байна. Өнцөг булан бүрээс хуран цугласан гишүүдээ харах сайхан байна. Намын бүх арга хэмжээ, ухуулгын ажилд манай эмэгтэйчүүд 30 жилийн турш гутлын улаа эргэтэл явсан. Ялбал баярлаж, ялагдахад эмэгтэйчүүд хамгийн ихээр гунигладаг. Тиймээс энд цугласан эмэгтэйчүүд маань эрчүүдээ нэгдэж, нийлэхийг уриалж, алга ташихыг санал болголоо. Мөн эмэгтэйчүүдийнхээ төлөө намын удирдлагууд минь нэгдээч. Эрчүүдийн дунд өш хонзон байгаа, гэхдээ түүнийгээ одоо тайлах цаг болсон. Бид дайснууд биш, Ардчилсан намынхаа туган дороо нэгдэх ёстой" гэв.

19:04 2021/11/05

Онц Их хурлын төлөөлөгчид О.Цогтгэрэлийг АН-ын даргаар батламжлах санал гаргав

Ардчилсан намын Онц Их хурлыг дэмжиж УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн 13 гишүүн, Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж, Ерөнхий сайд асан Р.Амаржаргал, Н.Алтанхуяг нар хүрэлцэн ирж, гишүүд төлөөлөгчдөдөө хандан үг хэлж, урам зориг нэмлээ.

Хурлын төлөөлөгчид хуралдааны тэргүүлэгч, даргалагч нарт хандан хурал үр дүнтэй болох ёстой гэдэг шаардлагыг тавив. Тиймээс намын дүрмийн дагуу цаасан сонгуулиар олонхын санал авсан О.Цогтгэрэлийг намын даргаар хурлын төлөөлөгчид батламжлах ёстой гэсэн саналыг аймаг, дүүргээ төлөөлөн үг хэлж байгаа хүмүүс илэрхийлж байна. Тухайлбал, Баян-Өлгий аймгаас ирсэн төлөөлөгч

“Олон жил хүсэн хүлээсэн цаг ирсэнд баяртай байна. Орон нутгийн гишүүд итгэлээ алдаад байсан. Итгэлийг сэргээсэн сайхан үйл ажиллагаа боллоо. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан хүмүүс маань эвлэлдэн нэгдэхгүй бол ялалт, амжилт гэж байхгүйг тодорхой хэллээ. Орон нутагт нам хагараагүй Баян-Өлгийд гэхэд ганцхан Ардчилсан нам байгаа. Хагарал хаана байна гэвэл удирдлагуудад л байна”.  Баянхонгор аймгийн төлөөлөгч Д.Амаржаргал “Монгол орны өнцөг булан бүрээс цуглан ирсэн журмын нөхдөдөө Монгол бахархлын өдрийн мэнд хүргэе. Баянхонгорт нам нэг байгаа. Толгойд байгаа хэдхэн ах нар намыг хувааж байна. Энэ танхимд цугласан гишүүд намын цөм байна. Эндээс асуудлаа шийдээд гарцгаая. Бидний ард намаа нэгтгээд ирээрэй гэж явуулсан мянга мянган гишүүн хүлээж байгаа.  Буцаж очоод хэлэх үггүй байх вий, хурал үр дүнгүй болох вий гэж би санаа зовж байна. Тиймээс О.Цогтгэрэлийг батламжлах хэрэгтэй байна” гэх зэргээр санал хэлж байна.

19:59 2021/11/05

Ардчилсан намын даргаар О.Цогтгэрэлийг ёсчлон баталлаа

 

Ардчилсан намын Онц Их хурал амжилттай болж өндөрлөлөө.

Ардчилсан намын Онц Их хуралд 21 аймаг, есөн дүүрэг, дөрвөн салбар байгууллагын нийт 55 төлөөлөгч санал бодлоо илэрхийлж үг хэллээ. Тэд үндсэн хоёр санал гаргав. Үүнд,

  • Нэгд Дээд шүүхэд маргаан дагуулаад байгаа асуудлыг Онц Их хурлаар шийдвэрлэж цэг тавих
  • Хоёрт, Үндсэн дүрэмд өөрчлөлт оруулж намаас гишүүн хөөдгийг болиулах, намаас нэр дэвших хүн “тооноор орж” ирдэг биш анхан, дунд шатнаас сонгогдсон хүнээ нэр дэвшүүлдэг болох гэсэн агуулга бүхий байлаа.

Тиймээс Их хурлын тэргүүлэгчид долоон тогтоолын төсөл гаргаж төлөөлөгчдийн саналаар тогтоолын төсөл дэмжигдэв. Ийнхүү Чингис хааны мэндэлсэн өдөр зохион байгуулсан Ардчилсан намын Онц Их хурал маш үр дүнтэй боллоо хэмээн дүгнэв. Түүнчлэн Ардчилсан намын даргын цахим сонгуулийг хүчингүйд тооцож, УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэлийг Ардчилсан намын даргаар ёсчлон баталлаа.

20:20 2021/11/05

Ардчилсан нам Их хурлаараа УИХ-ын гишүүн Одонгийн Цогтгэрэлийг намын даргаар батламжилсан тогтоолыг төслийг баталлаа.

Тиймээс Ардчилсан намын дарга О.Цогтгэрэл Онц Их хурлын тэргүүлэгчдэд хандан намын Үндэсний бодлогын хороог хуралдуулах санал гаргалаа. Энэ дагуу ҮБХ одоо хуралдах гэж байна.

20:29 2021/11/05

Ардчилсан намын ээлжит бус ИХ Хуралд хэлсэн Одонгийн Цогтгэрэлийн үг:

I

Ардчилсан намын их хурлын хүндэт төлөөлөгчид өө, гишүүд, дэмжигчид, журмын нөхөд өө,

Ардчилсан Монгол улсын иргэд ээ, та бүхэндээ өвлийн эхэн сарын шинийн нэгэн Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсэн өдрийн мэндийг хүргэе. Энэхүү бэлэгдэлт өдөр бид удаан хугацаанд хуримтлагдсан амаргүй нөхцөл байдалдаа дүгнэлт хийж нэг талдаа гарахаар, асуудлууддаа шийдэл олж амжилт ялалт өөд ахин тэмүүлэхээр Онц Их хурлаа зарлан хуралдуулж байна.

Өнөөдрийн энэ хурал бол баярын хурал биш ээ. Цаасан дээр нэр нь, шүүх дээр бүртгэл нь байгаа ч иргэдийн итгэлээс, гишүүдийн бахархлаас өдрөөс өдөрт үргэн алга болсоор байгаа дотоод асуудлынхаа шалтгааныг олох ёстой хурал. Эвсэж, хамтраад ч болтугай эрх барьдаг байсан удаатай ч дөнгөж бүлэгтэй болсондоо баярладаг, бүр зарим сонгуульд тавхан хувийн дэмжлэг авсан төдийхөн болсон нөхцөл байдалдаа дүгнэлт хийх хурал.

Гэхдээ бас өнөөдрийн энэ хурал бол гомдол, гутралын их хурал биш. Ардчилсан нам маань ахин сэргэх болов уу гэх айдсаа, арай ч бүхэн шалдаа ирчхээгүй гэсэн эргэлзээгээ тайлах хурал. Яавал бүтэн ялж, бүрэн засаглаж, гишүүддээ итгэлийг, иргэддээ эрхийг нь, эдийн засгийн баталгааг нь өгөх вэ? гэдэгтээ хариулт өгөх ёстой хурал.

Та бидний тархи оюунаа, хүч хөдөлмөрөө зориулсан Ардчилсан нам маань олон мянган гишүүд биднээсээ аврал эрж байна. Тал талаас нь дэмнэж, дэмжих ёстой гишүүд, дэмжигчдийн маань итгэл унтарч байна. Халаглам, харуусам, халшрам үйл явдлууд өрнөж байна.

Ялагдлын шалтгаан, асуудлын уг гарвалыг олж, засах гэж биш нэгнээ буруутан болгож цовдлох гэж тачаадсан ах нарын хүсэл, тэмцлийн хөлд Ардчилсан нам нэрвэгдлээ. Яг л идэр залуу Тэмүүжин Хамаг Монголыг нэгтгэхээс өмнөх үе шиг, хамгаа алдан уруудан доройтсон бага хаадын үе шиг эрх баригчидтай биш журмын нөхөд, намын гишүүдтэйгээ тэмцдэг, алдаа, асуудлыг нь 10 дахин дэвэргэж байлддаг болсоор удлаа.

Тэмцэл, талцалд ялагч тал гэж үгүй. Гагц ганц ялалт бий нь эвлэрэл. Ардчилсан намын хувьд дан ганц эвлэрэл байгаад ч төр болтол бүтэцжсэн эрх баригчдыг ялж, засгийн эрхийг авах боломжгүй. Эвлэрэл дээр нэмэх нь шинэчлэл хэрэгтэй. Ийм учраас асуудал үүсгэж буй талуудын алинтай ч амин хувийн эрх ашиг, аль эсвэл үл ойлголцол байхгүй учраас эвлэрэл, нэгдлийн гүүр больё гэж, эргэн сэргэх шинэчлэлийн элч болъё гэж амаргүй энэ асуудлын голоор орж Ардчилсан намын даргын сунгаанд би нэрээ дэвшүүлсэн.

Иймдээ ч өнөөг хүртэл эв, эвлэрлийн талд хүлээцтэй явсаар ирснийг маань та бүхэн мэднэ. Ойлголцол, зөвшилцлийн олон удаагийн оролдлогын дүнд 9 сарын 27-ны өдөр Ардчилсан намын анхны дарга нар болох Э.Бат-Үүл, Б.Батбаяр болон М.Тулгат бидний зүгээс энэ их хурлыг 11 сарын 5-нд гэж зарлаж, бэлтгэл ажлууд эхэлсэн. Нөхөн сонгуульд нэр дэвшихдээ би ялахгүй байх. Гэхдээ намаа бүтэн болгох үйлсийн төлөө энэ сонгуулийг зориулмаар байна гэж байсан, тэр үгээ үйлдэл болгож энд зогсож байгаа Ардчиллын буурал баатартаа талархал илэрхийлэн энэ танхимд хүрэлцэн ирсэн та бүхнийг алга нижгэнүүлэн ташаасай гэж чин сэтгэлээсээ хүсэж байна.

Итгэл хамгийн сүүлд бөхдөг гэдэг шиг 40 хоногийн өмнөх ойлголцол, эвлэрэл, ялалтын төлөөх тэмүүллээ хүндэтгээд С.Эрдэнэ, М.Тулгат тэргүүтэй нөхдөө инээгээд энэ танхимд ороод ирнэ ээ гэсэн итгэл одоо ч надад байна. Оройтсон ч гэсэн хамаагүй олон дээрээ, намын журмын нөхөд дээрээ ирж асуудлаа, шийдлээ цугтаа ярилцацгаая, эрхэм нөхөд өө. Халуун бүлээрээ, олуулаа асуудлаа ярилцацгаая. Бүртгэл, шүүхийн нэхэж буй бичиг баримтыг бүрдүүлээд, алдсан орон зай, боломжоо хурдан нөхөцгөөе. Эргэлзээ, айдсаа энэ танхимд тайлж хаяцгааж, итгэл зоригоор зэвсэглэцгээе, журмын нөхдөө.

II

Ардчилсан нам унаж, бутрах нь эрх баригчдад л ашигтайгаас бус иргэдэд халтай, эдийн засагт хортой, эрх чөлөөнд аюултай байдгийг өнгөрсөн хугацаанд бид хангалттай харлаа. Улсын хил ч хаалттай, иргэдийн хэлэх үг ч хаалттай, бизнесүүдийн хийх ажлууд, боломжууд ч мөн хаалттай хий эргэсэн өдөр хоногууд өнөө ч үргэлжилж байна. 200 километр зам барих гэж хэдэн жил зүдэрсэн ч, гуравхан жилийн дотор 10 их наядын алдагдалтай төсөв батлан өр тавьж өдөр хоногийг өнгөрөөж буй эрх баригчдыг харсаар иргэдийн төрдөө, засагтаа итгэх итгэл ч улам уруудлаа. Өнгөрсөн 5 жилд та бид ордон тойруулж олон барилга барьсан ч орон нутагт орлого очдоггүйг хангалттай харлаа. Төсвийн зарлага, алдагдал гэрлийн хурдаар өссөн ч иргэдийн ажлын байр өсдөггүйг ч бас үзлээ. Хоосон лоозон, хуурмаг хэлбэр, хэтийдсэн уран сайхан, хэтрүүлэгт пиар л хийснээс ямар ч асуудлыг шийдсэнгүй, ямар ч ахиц дэвшил гарсангүй он жилүүд өнгөрч байна. Яг одооноос бид нэгдэж, шинэчлэгдэж, ирэх сонгуулиар ялж, иргэддээ эрхийг нь, эдийн засгийн баталгааг нь эргүүлэн авчирч өгөхгүй бол аргалж ажилладаг, айдсаар удирддаг, асуудлаас зугтдаг эрх баригчид энэ улсыг сүйрэл, мөхлийн эргүүлэгт оруулан живүүлэх нь ээ.

Өчигдрийн маргаан, өнгөрсөн гомдлоо хойш тавьж ирэх цагийн тухай, их ялалтын тухай ярьцгаах цаг иржээ. Удахгүй ирэх 2024 оны сонгуульд улс даяар цэнхэртэн, бүтэн ялж, бүрэн засаглахад юу хэрэгтэй байгаа вэ? гэдгээс урагш нь угтуулан бодоцгооё. Энэ хэвээр эвгүй явсаар байвал бид ялах уу? Үгүй. Урьдын адил уламжлалт аргаар өрсөлдөөнд орвол энэ удаа ялах уу? Үгүй. Яг л өмнөх шигээ дарга, төв төвтэй ажилласаар байвал ялах уу? Үгүй. Эрх баригчдын тааллаар нэр дэвшигчид нь тодордог байвал бид ялах уу? Үгүй.

Эвлэрэл ямар логикоор, шинэчлэл ямар замаар явах ёстой вэ? Өнгөрсөн 8 удаагийн сонгуулийн циклд үнэмлэхүй ялалт байгуулж, дангаар засаглаж засгийн эрхийг барьж чадаагүйн шалтгаанууд юу вэ? гэдэгтээ үнэн, бодитой дүгнэлт хийж, өөрчлөлт шинэчлэлтийнхээ өнгийг тодорхойлох цаг иржээ.

Бидний үнэт зүйл, үзэл баримтлал хэлбэрэлтгүй тодорхой. Гэвч бид ардчилал, хүний эрх, тэгш боломжийн тухай алс холын юм шигээр, хүрэхэд хэцүү барууны ойлголт мэтээр ярьсаар ирлээ. Хувийн өмч, жижиг цомхон төрийн тухай ч хүршгүй хол, гаднын зүйл мэтээр өгүүлсээр ирсэн. Үр дүнд нь ардчилагчид гэж ахуйгаас хол, амьдралаас ангид зүйл ярьдаг цэцэрхэгчид мэт ойлгогдож үлдсэн. Өнөөдөр бидний өмнө үзэл санаа, үйл хэргээ яаж энгийншүүлж ойлгуулах вэ? Энгийн нэгэн иргэн танд өгөөжтэй юм гэдгээ, эрх мэдлийг, эрх чөлөөг иргэн танд нь өгөх гэж байгаа юм гэдгээ яаж гарт нь бариулж нүдэнд нь харуулж, олонхын талд гарч зогсох вэ? гэдэг асуултад хариулах цаг болжээ.

Ардчилсан нам анхны чиг баримжаа руугаа эргэн уламжлал шинэчлэлийн уулзварт үндэсний ардчилсан үзэл рүү гээ эргэн нэг алхаж, уламжлал соёл, түүх үнэт зүйл, ондоошил ялгарлынхаа онцлог дээр очин байршвал ямар вэ?

Бид баруун төвийн үзэлтэй баялаг бүтээгчдийг дэмжинэ гэхээр цөөхөн хэдэн хүн, бизнес компанийг хамгаалах мэтээр иргэд, сонгогчид ойлгодог дутагдал бий. Хөдөлмөр эрхэлж буй хэн бүхэн баялаг бүтээгч хэмээн томьёолж, хөдөлмөрөөрөө халамж гэлтгүйгээр сайхан амьдарч болдог нийгмийг бүтээхийг чигээ болгож, иргэд сонгогчдын олонхын талд очиж зогсвол яах вэ?

Халамжийг тайрч, тасдаж багасгахад биш бүтээмжийг дэмжиж, эдийн засгийг төрөлжүүлж, экспорт руу хараалах замаар нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 10,000 долларт хүргэж зах зээлийн механизмаар дундаж цалинг 1,000 долларт хүргэх шийдлийг төрд бизнес бүрийг нийгэмчилж, ашигтай унацтай бүхэн рүү улайран дайрч буй эсрэг эрх баригчдын эсрэг гаргаж иргэд, сонгогчдын сонгогчдын өмнө аваачиж тавибал ямар вэ?  

Энэ тэмүүлэлт зорилго, тэмцэлт хөтөлбөрөө хэрэгжүүлж, эдийн засгаа эрчимжүүлэхгүй бол үүрд түүхий эдийн ханган нийлүүлэгч, эдийн засгийн хараат улс хэвээр байх нь ээ. 

III

Бид дарга дагаж нам нүүдэг биш намын байр руу цүнхээ барьж ирсэн дарга, цүнхээ барьж гардаг байх нь юу юунаас илүү чухлыг ойлгоцгоолоо. Иймээс Чингисийн талбайг тольдсон анхны бууриндаа ахин өөрийн гэсэн байрны асуудлыг хойшлуулалгүйгээр шийднэ.

Боловсролтой, туршлагатай, авьяас чадвартай олон гишүүд Ардчилсан намд бий. Тэдний чадамж, потенциалыг Монголын төр битгий хэл нам маань ч ашиглаж чадахгүй явсаар байна. АН-ын гишүүдээр тогтохгүй иргэдийнхээ, эрдэмтдийнхээ, хөдөө аж ахуйн түүхий эдийнхээ гээд хөгжилд хүргэх олон нөөц, боломжуудыг ашиглаж чадахгүй явсаар л байна. Энэ бүх боломж, нөөцүүдийг илрүүлэн, эргэлтэд оруулах менежментийг намын бодлогод ч, төрийн бодлогод ч тусган хэрэгжүүлнэ.

Дарга тодорч, бусад нь бүдгэрдэг лидер төвтэй үйл ажиллагаа АН-д гэлтгүй Монголын улс төрд нэвт шингэсэн. Ялагч бүгдийг авдаг биш оролцогч бүхэн хождог орчин цагийн өрсөлдөөний дүрмийг хаа хаанаа хэрэгжүүлэх цаг ирсэн. Өрсөлдөөн, мэтгэлцээнийг эрүүл үзэгдэл гэж ойлгож, өнөөг хүртэлх үл ойлголцол, талцал бидэнд дотоод эрчим, энерги, эвлэрлийг хожмын нэгдэлд авчирч, олуулаа хожно гэдэгт итгэж байна.

Эвийн төлөө, эвлэрэл, нэгдэл нягтралын төлөө энэ хүртэл тэсэхдээ тэсэж, тэвчихдээ тэвчиж хүлээцтэй хандсаар ирсэн шигээ талцал тэмцэл, хуваагдал, тусгаарлалтыг хэзээ ч дэмжихгүй гэдгээ дахин хэлье. Ардчилсан намын туурганд багтаж байсан бүхэн, ардчилалд хайртай хэн бүхэн Ардчилсан нам гэх нэгэн малгайн доор зангидагдаж байж ахин бид сэргэн бадарна гэдэгт итгэсээр байх болно.

Өнөөдрөөс эхлэн Ардчилсан намын хагарал, тэмцлийн хаалгыг хамтдаа хаацгааж ялгаварлал хөөлтгүй, дарга тойрсон үйл ажиллагаагүй, мөнгө татвараар эрэмбэлсэн тогтолцоогүй шинэ Ардчилсан намын үүд хаалгыг өргөн нээцгээе.

Гишүүд нь оролцдог, оролцохынхоо хэрээр ойлголцдог, намаа-ирээдүйгээ мэддэг, хамтын удирдлагатай, ирэх цаг рүү, залуус руу хандсан үйл ажиллагаатай, тогтсон соёлтой, институт болох Ардчилсан намын шинэчлэлийг цугтаа эхлүүлцгээе. Ардчилсан намын орон зайг өгүүлэн суугаа ард иргэдийнхээ итгэлийг ахин бадрааж, Ардчилсан намынхны шийдэл, шинэчлэлээр дутаж буй Монгол төрийнхөө, Монголчуудынхаа асуудлуудыг нимгэлцгээе. 

Хөдөлмөрөө, хүчээ, хөлсөө, оюунаа зориулсан Ардчилсан намаа өөрийнхөө биеийн тал мэт нандигнаж, хайрлан хамгаалах, буцаан өсгөн торниулах чухал үүрэг та бид бүгдэд ногдож байна. Энэ өв хөрөнгө, үнэт зүйлээ нандигнан хайрлаж, чамбайлан хамгаалцгааж, нэрийг нь сэвтээлгүй, гэрийг нь гандаалгүй чадахын хэрээрээ өндөрт өргөн явахаа журмын нөхөд та бүхнийхээ өмнө амлаж байна.

Ирэх сонгуульд анх удаа Ардчилсан нам бүтэн ялж, бүрэн засаглах том зорилгыг тээж, хариуцлага, ачааны хүндийг залуус бид үүрсэн шиг үүрье. Ах нар минь, гишүүд, дэмжигчид та нар минь ташуур, түшиг болон дэмнэж, дэмжиж өгөөрэй.

Бүгдээрээ нийлээд ч ялж чаддаггүйгээ, салж, сарнихаараа ямар дэмжлэг авдгаа бид дэндүү сайн мэднэ. Иймээс урилгатай, мандаттай ч өнөөдөр энэ танхимд хүрэлцэн ирэхийг хүсээгүй журмын нөхдөө нэгдэн нийлж АН-ын түүхэн дэх анхны бүтэн ялалтыг цугтаа бүтээцгээе гэж уриалъя.  Туурга салсан нөхдөө, ардчилалд хайртай, эрх чөлөөг эрхэмлэгч, даварсан данхар төрийг эсэргүүцэгч хэн бүхний өмнө ч Ардчилсан намын үүд хаалга үргэлж нээлттэйг сануулъя.

Тал нутагтаа ташуураа даллан морио хурдлуулж дэлхийн дайдыг эзэлж явсан Чингисийн хойч үес бид тархи, оюунаа дайчлан, эдийн засгаа тэлэн иргэддээ эрхийг нь эргүүлэн өгч, бизнесүүддээ гээгдсэн боломжуудыг ахин авчирч дэлхийд хүрч өрсөлдөх цаг ирлээ. Энэ өөрчлөлтийн эхэнд Ардчиллын дайчид та бид явах ёстой, ирэх сонгуулиудад Ардчилсан нам бүрэн ялах ёстой. Бид бүрэн ялж байж, Монголын Ардчилал бүтэн болно.

Бүтэн Ардчилал-Бүрэн Ялалтын төлөө Монголын Ардчилал Бадартугай.

           

20:31 2021/11/05

Ардчилсан намын ҮБХ хуралдаж, намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар Лувсаннямын Гантөмөрийг томиллоо.