Гэрэл зургийг MPA агентлагийн онцгой зөвшөөрөлтэйгөөр ашиглав

Гуравдугаар сарын 8. Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр. Хотын гудамжинд цэцэг барьсан хүмүүс, баярын мэндчилгээ, хүндэтгэлийн үгс энэ өдрийн уур амьсгалыг тодорхойлдог.

Гэхдээ энэ өдөр зөвхөн баярын тухай биш. Эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр, нийгэмд оруулж буй хувь нэмэр, ажлын байр дахь боломж, үнэлгээний тухай эргэн бодох, ярилцах боломжийг ч сануулдаг.

Монголын бизнесийн салбарт эмэгтэйчүүдийн оролцоо жил ирэх тусам нэмэгдэж, зарим салбарт ажиллах хүчний дийлэнхийг бүрдүүлэх болсон. Гэвч карьерын өсөлт, шийдвэр гаргах түвшний оролцоо, ажил-амьдралын тэнцвэр зэрэг асуудал өнөөдөр ч анхаарлын төвд хэвээр байна.

Тэгвэл Монголын томоохон компаниуд эмэгтэй ажилтнуудын оролцоог хэрхэн харж байна вэ? Тэдний хөдөлмөр, манлайллыг ямар бодлогоор дэмждэг вэ?

“Ажил, гэр бүл хоёрын тэнцвэр хамгийн хэцүү”

TDB банкны салбарын менежер бүсгүй ажлынхаа талаар ийнхүү ярьж байна:

“Банкны салбарт эмэгтэйчүүд олон байдаг. Гэхдээ удирдлагын шат ахих тусам хариуцлага нэмэгддэг. Тэр үед гэр бүл, ажил хоёрыг тэнцвэржүүлэх нь хамгийн том сорилт болдог.”

Санхүүгийн салбарт эмэгтэйчүүдийн оролцоо харьцангуй өндөр байдаг. Тухайлбал, Хаан банкны мэдээлснээр нийт ажилтнуудынх нь 69 хувь нь эмэгтэй бөгөөд дунд шатны удирдлагын 60 хувь, дээд удирдлагын 38 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байна.

Хаан банкны тухайд эмэгтэйчүүдийн оролцоог дэмжихийг зорьсон дотоод бодлого, сургалт, зээл хангамж, жендер чиглэлийн хөрөнгө оруулалт, олон улсын хамтын ажиллагаа зэрэг олон арга хэмжээг нэгэн зэрэг хэрэгжүүлдэг.

Уурхайд эмэгтэйчүүд

Нэгэн үед уул уурхайн салбар бараг бүхэлдээ эрэгтэйчүүд давамгайлсан орчин байв. Харин өнөөдөр энэ дүр зураг аажмаар өөрчлөгдөж эхэлжээ.

Өмнөговийн уурхайд ажилладаг нэгэн эмэгтэй инженер:

“Анх ажилд ороход хүмүүс гайхдаг байсан. Юу хийж яваа юм бол гэж шүү дээ. Шулуухан хэлэхэд эмэгтэй инженерийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, ялгавартай харилцдаг байсан. Одоо бол эмэгтэй инженерүүд улам нэмэгдэж байна. Заримдаа эмэгтэй хүн илүү нягт нямбай ажилладаг гэж хамт олон маань хэлдэг.”

Уул уурхайн салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг Oyu Tolgoi LLC-ийн тайлангаас харахад 2025 оны байдлаар нийт ажиллах хүчнийх нь ойролцоогоор 23 хувь нь эмэгтэй ажилтан байна. Уурхайн талбайд эмэгтэй инженер, техникч, хүнд машин механизмын оператор зэрэг мэргэжилтнүүд ажиллаж байгаа нь уламжлал ёсоор эрэгтэй давамгайлж ирсэн энэ салбарт хүйсийн бүтэц аажмаар өөрчлөгдөж байгааг харуулж байна.

Үйлчилгээний салбар дахь эмэгтэйчүүд

Хэрэглэгчийн үйлчилгээ, нийтийн хоол, худалдаа, зочлох үйлчилгээний салбарт эмэгтэй ажилтнуудын оролцоо илүү өндөр байдаг. Энэ салбарт харилцааны ур чадвар, хэрэглэгчтэй ажиллах туршлага чухалд тооцогддог.

Жишээлбэл нийтийн хоол, худалдааны салбарт түлхүү үйл ажиллагаа явуулдаг Бльюмон Групп (Bluemon Group) нь 1500 гаруй ажилтан, албан хаагчидтай бөгөөд үүний 65 хувь нь эмэгтэй. Үүнээс удирдлагын түвшний албан тушаалтнуудын 59 хувь нь эмэгтэй байна.

Тус компанийн мэдээлснээр, зөвхөн нярай хүүхэдтэй ээжүүдэд зориулсан ажлын байр бий болгосон төдийгүй, гүйцэтгэх эмэгтэй захирлуудынхаа 0–2 насны хүүхэд харах үйлчилгээний зардлыг бүрэн хариуцах бодлого хэрэгжүүлж байгаа нь ажил–амьдралын тэнцвэрийг дэмжих бодиттой шийдэл болж байна.

Хүний нөөцийн судалгааны үндэсний хүрээлэнгийн Захирал Г.Тэгшбүрэн:

“Эмэгтэй ажилтнууд олон байх нь нэг хэрэг. Харин шийдвэр гаргах түвшинд тэд адил боломжтой байх нь илүү чухал. Эмэгтэйчүүд харилцааны ур чадвар, хариуцлага, тогтвортой байдлаараа байгууллагын соёлд чухал нөлөө үзүүлдэг. ”

Ирээдүйн чиг хандлага

Судлаачдын үзэж байгаагаар Монголын бизнесийн орчинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо цаашид нэмэгдэх хандлагатай байна. Ялангуяа:

• удирдлагын түвшинд эмэгтэйчүүдийн тоо өсөх,
• техникийн салбарт эмэгтэй мэргэжилтнүүд нэмэгдэх,
• ажил–амьдралын тэнцвэрийг дэмжсэн бодлого өргөжих төлөв ажиглагдаж байна.

Эдгээр өөрчлөлт нь зөвхөн эмэгтэй ажилтнуудын асуудал биш. Байгууллагын өрсөлдөх чадвар, шинэчлэл, хүний нөөцийн тогтвортой байдалтай шууд холбоотой нь илт байна.

Монголын бизнесийн орчинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо нэмэгдэж байгаа ч карьерын өсөлт, хөдөлмөрийн үнэлгээ, ажил–амьдралын тэнцвэр зэрэг асуудал үргэлж хэлэлцүүлгийн төвд байна. Гэхдээ томоохон компаниуд бодлогоо шинэчилж, эмэгтэйчүүдийн манлайллыг дэмжих, ажлын орчныг илүү уян хатан болгох алхмуудыг хэрэгжүүлж эхэлсэн нь үр дүнгээ өгч эхэлжээ.

Оффисын ширээнээс уурхай хүртэл — Монголын бизнесийн ирээдүйд эмэгтэйчүүдийн оролцоо улам тэлж, шинэ боломжуудыг нээж байна.