Сүүлийн жилүүдэд ёс мэт болсон шатахууны хомсдол өнгөрсөн өвөл биднийг тойрсонгүй. Хамгийн олон хоног үргэлжилсэн гэж хэлж болох хомсдолын улмаас иргэд бухимдаж, шүүмжлэл өрнүүлж байсан ч энэ нь сошиал орчноос хэтрээгүй гэхэд хилсдэхгүй.
Энэхүү хүндрэлийн ид үеэр /2025.11.25/ Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням Стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг дэмжих тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барьсан юм.
Тухайн үед хуулийн хэрэгцээ шаардлагын талаар "Энэхүү хуулийн төсөл нь олон улсын худалдааны нөхцөл байдал, гадаад хүчин зүйлээс сэргийлэх, стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг дэмжиж, учирч болзошгүй эрсдэлийг бууруулах, даван туулах арга хэмжээг тодорхойлох, холбогдох шийдвэрийг шуурхай гаргах нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилготой.
Улсын хэмжээнд шатахууны хангамжийн тогтвортой байдлыг хангах үүднээс тогтмол нөөцтэй байлгах зорилтын хүрээнд импортлогч аж ахуйн нэгжүүдэд санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх, нөөцийг бүрдүүлэх, хадгалах савны хүчин чадал, багтаамжийг нэмэгдүүлэх, бодит шаардлага зүй ёсоор тулгарсан тул уг хуулийн төслийг боловсруулсан. Стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг дэмжих тухай хуулийн төсөл батлагдсанаар газрын тосны бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт, хангамж тогтворжиж, бүтээгдэхүүний хомсдолоос урьдчилан сэргийлэх, агуулахын хүчин чадал нэмэгдэх, агаарын бохирдол бууруулах, нийгэм, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих ач холбогдолтой" хэмээн Г.Дамдинням сайд танилцуулж байв.
Ийнхүү УИХ Стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг дэмжих тухай хуулийг 2025 оны арванхоёрдугаар сарын 12-ны өдөр баталснаар 2030 оны арванхоёрдугаар сарын 31-нийг дуустал буюу таван жил уг хууль үйлчлэх болсон юм.
Гэвч цаг үеийн эрэлт сүржин нэртэй нь хавсарсан болохоос биш салбарын сайдын өргөн мэдүүлсэн хууль шатахууны хомсдолоос гаргах арга зам гэхээс илүү газрын тосны бүтээгдэхүүн импортлогч монопол компаниудыг дэмжсэн агуулгатай байв. Энэ нь хуулийн дараах заалтуудаас тод харагдана.
7 дугаар зүйл.Засгийн газрын бүрэн эрх
7.1.Засгийн газраас газрын тосны бүтээгдэхүүний гадаад захиалга, нийлүүлэлтийн хэмжээг нийлүүлэгч тал 50, түүнээс дээш хувиар бууруулсан тохиолдолд энэ хуулийн 5.1-д заасан бүтээгдэхүүний хомсдол, тасалдал дотоодод үүсэх нөхцөл бүрдсэн гэж үзэж дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
8 дугаар зүйл.Монголбанкны бүрэн эрх
8.1.Монголбанк энэ хуулийн 5.1-д заасан стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг дэмжих асуудлаар дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
Хуулийн хэлэлцүүлгийн үеэр "Манай гол нийлүүлэгч ОХУ-ын дотоод нөхцөл байдал тогтворжтол буюу таван жилийн хугацаанд хуулийг мөрдөж, энэ хооронд савныхаа нөөцийг нэмэгдүүлэхээр зорьж байгаа. Хуулийн төслийн 8.1.1-д эргэлтийн хөрөнгө гэсэн байгаа нь зарим үед савныхаа хэмжээгээр буюу 2-3 сарын нөөцийг захиалах боломжийг аж ахуйн нэгжүүдэд олгож байгаа юм. Энэ дээр зүгээр мөнгө өгч байгаа юм биш. Зээл өгнө.
Гэтэл дээрх хуулийг баталснаас хоёрхон сарын дараа буюу энэ оны нэгдүгээр сард УИХ-ын дарга Н.Учралын ОХУ-д хийсэн айлчлалын үеэр АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням "Манай хилд ойр ОХУ-ын нутаг дэвсгэрт Монгол Улсын хамгийн багадаа нэг сарын хэрэглээг хангах шатахууныг хадгалах нөөцийн савыг түрээслэх асуудлыг ярилаа. ОХУ-ын зүгээс бүрэн дэмжсэн" хэмээн бахархалтайгаар ярьсан юм.
Тэгэхээр Засгийн газар нь төв банкныхаа үйл ажиллагаанд хориглосон баталгаа гаргах санхүүжилтийн арга хэмжээг хуулийн ёсны болгохын тулд тусгайлсан хууль боловсруулж УИХ-аар батлуулчхаад дотоодын аж ахуйн нэгжүүдээ зээл авахаас урьтаж ОХУ-ын нутагт дэвсгэрт шатахууны нөөцийн сав түрээслэхээр болжээ.
Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд (Телевиз, Радио, Social болон Вэб хуудаснууд) манай мэдээллийг аливаа хэлбэрээр бүрэн ба хэсэгчлэн авч ашиглах хориотой ба зөвхөн зөвшилцсөн тохиолдолд эх сурвалжийг (ikon.mn) дурдах замаар ашиглах ёстойг анхаарна уу!