С Э Т Г Э Л
"Сэтгэл бол агшнаас агшинд байнга өөрчлөгдөж байдаг ухамсрын урсгал юм"



ХАЙРЫН МАДРИГАЛ НОМ: Их хайр хүндэтгэл дарангуйлагчийг төрүүлдэг
Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч, Төрийн шагналт, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, төр, нийгмийн зүтгэлтэн, их соён гэгээрүүлэгч, яруу найрагч Бавуугийн Лхагвасүрэн агсны хайрын шүлгүүд өнөөдөр ч залуучуудын хайрын элч болон уншигдсаар байна.

Түүний гэргий С.Баасан Б.Лхагвасүрэн агсны өөрт нь зориулж бичсэн хайрын шүлгийг ач хүү Х.Хасуйн хамт эмхэтгэн “Хайрын мадригал” номыг уншигчдын хүртээл болгожээ. Тэднийг “С Э Т Г Э Л” хэмээх урлагийн буландаа урьж, шинэхэн номынх нь талаар болон хайрын тухай хөөрөлдлөө.
Ном энэ удаагийн номын баяр дээр нээлтээ хийж байгаа юм.
2026.5.15

НИЙТЛЭЛИЙГ ХАЖУУ ТИЙШ ГҮЙЛГЭН УНШААРАЙ. /🔊Нийтлэл аудиотой тул дуугаа нээнэ үү/
Сэтгүүлч: Хайрын мадригал номыг бүтээх болсон шалтгаан юу байв?

Х.Хасуй: Эмээ надад энэ номыг захиад л байсан юм.

С.Баасан: Номын баяр дээр сууж байтал нэг залуу ирээд Б.Лхагвасүрэн агсны хайрын шүлгүүдийг түүж аваад нэг ном гаргачихмаар байна гэж хэлж байна. Гэтэл зохиолч Б.Сарантуяа хажуугаас нь “Юу ярина вэ? хань ижил, үр хүүхдүүд, шавь нар нь байхад чи яахаараа манай багшийн шүлгээр ном гаргадаг юм” гээд загнасан. Ийм явдал болсон тухай би хүүдээ хэлж, өвөөгийнхөө хайрын шүлгүүдээр ном гарга гэж захисан юм.
Сэтгүүлч: Номын тухай танилцуулаач.

Х.Хасуй: Номын хавтас нь зураач Анри Матиссын Le Coeur хэмээх бүтээл. Түүний уран бүтээлүүд 2025 оноос хойш бүх нийтийн эзэмшилд орсон байдаг учир номондоо ашиглалаа. "Мадригал" гэдэг нь Италиар хайрын богино шүлэг гэсэн үг. Махчилж орчуулбал “Эхийн бүүвэй” гэсэн утгатай.
00:00 00:00


Х.Хасуй: Өвөө номон дээрээ их сонин жижиг дүрслэлүүд шингээх дуртай байсан. Өмнө нь “Зовсон сүү” номон дээрээ баасан дээр ялаа шавдаг шиг миний номон дээр хүмүүс ингэж шаваасай гээд ялаа дүрсэлсэн байдаг. Энэ удаа өвөө эмээд байнга анарын шүүс, анар авч өгдөг байсан учраас анар жимсний зураг, дүрслэлүүдийг шингээсэн.

Төгсгөлийг нь “Гэргийдээ,
Их хайр хүндэтгэл дарангуйлагчийг төрүүлдэг” гэж дуусгасан. Хайр хүнийг давраадаг гэх утга юм болов уу. Их хүндээр ойлгох хэрэггүй. Хүн бүр өөрийнхөөрөө тайлж унших байх.

С.Баасан: Би хүний өөдөөс үг хэлж чаддаггүй байж муу ханийнхаа өөдөөс бол…
Сэтгүүлч: Та нэг удаа “Би их эрх хүн” гэж хэлсэн байсан.

С.Баасан: Тийм. Үнэн. Одоо Хасуй намайг их эрхлүүлнэ. Нэг таньдаг хүн бид хоёртой таараад “За, Хасуй эмээгээ эрхлүүлээд л явна уу” гэж хэлж байв. Би чинь энийгээ байхад гутлаа ч өмсөж чаддаггүй. Намайг хачин их хайрлана.

Манайхан ер нь бүгд их зөөлөн сэтгэлтэй. Миний нэг өврийн хүү бий. Хөргөгчинд нэг амттай юм хийчихээр л боож аваад сургууль руугаа аваад явчихна. Чи яагаад тэгдэг юм гэхээр “Найздаа аваачиж өгөх гэсэн юм. Манай тэр найзад үүнийг аваад өгөх хүн байхгүй шүү дээ” гэдэг. Хүн зөөлөн сэтгэлтэй байх нь зөв өө.
Сэтгүүлч: Б.Лхагвасүрэн агсны хайрын шүлгүүдэд танай гэр бүлийн дурсамжууд их байдаг уу?

Х.Хасуй: “Эр хүнийг хайрлаж яваарай” гэх шүлгээ Үүлэннамуун, Үүлэнсолонго хоёр охиндоо зориулж бичсэн байдаг. Эмээг өвдсөн үед өвөөгийн шаналсан сэтгэлээ илэрхийлж бичсэн “Хань минь өвдөх хэцүү” гэх шүлэг миний сэтгэлд их үлдсэн.

Ер нь энэ номонд “Чамаараа би зөндөө гоёсон”, “Чамдаа би хайргүй байхын аргагүй”, “Ханьдаа”, “Гэргийдээ”, “Хань минь өвдөх хэцүү” зэрэг дандаа эмээд зориулсан шүлгүүд бий.
Сэтгүүлч: Олны хүртээл болгож амжаагүй гар бичмэлүүдээс орсон уу?

Х.Хасуй: Орсон.
00:00 00:00
Сэтгүүлч: Анхны хайрын шүлэг бол их дэврүүн байсан байж ч мэднэ эсвэл эсрэгээрээ бүх цаг үед хайр дурлалыг харах өнцөг нь адил мэдрэмжтэй байсан байж мэднэ. Түүний он оны шүлэгнүүдээс ийм өөрчлөлт анзаарагддаг уу?

Х.Хасуй: Өвөө 70 настайдаа “Үзэсгэлэнт минь” шүлгээ бичиж байсан. Тэгэхээр хайр гэдэг зүйл хөгширдөггүй байх.
Сэтгүүлч: Энэ номоор дамжуулж уншигчид юу мэдрээсэй гэж хүсэж байна вэ?

Х.Хасуй: Магадгүй дурлаж, хайрлаж үзээгүй хүн энэ номыг уншаад хүнд дурлаж, хайрладаг болох болов уу. Хайр гэдэг үгийг нэг үгээр тодорхойлох боломжгүй. Хүн болгон өөрийн гэсэн хайртай, түүнийг харах өнцөгтэй. Энэ номонд хайрын сүнс, дурсамж, санах үгүйлэх гээд хайрыг бүх талаас нь бичсэн учраас хайр гэдэг үгний утга учир бий болов уу гэж би бодоод байгаа юм.
00:00 00:00
Сэтгүүлч: Хайрын тухай олон талаас нь мэдэрч унших нь ээ.

Х.Хасуй: Тийм. Анзаараад байхад одоо үеийн залуучуудын бие биедээ дурлаж хайрлах нь их хөнгөн болчихсон. Харин энэ шүлэгүүд өвөө, эмээгийн үед тэд бие биенээ яаж хайрлаж байсан тухай бодит үнэнийг бичсэнээрээ онцлог.
Сэтгүүлч: Ер нь Б.Лхагвасүрэн агсны уран бүтээлээс юуг суралцах ёстой гэж боддог вэ?

Х.Хасуй: Хүнийг хайрлах тухай…
00:00 00:00
Сэтгүүлч: Тэр зөвхөн агуу найрагч биш, өвөө хүний хувьд ямар хүн байсан бэ?

Х.Хасуй: Нэг удаа өвөө, эмээ бид гурав хөдөө яваад, замд би даарч халуураад миний гэдэс өвдөөд л яваад байсан юм. Гэтэл өглөө босоод ирсэн чинь өвөө өөрийнхөө “Timberland” гутлыг надад өгөөд өөрөө миний муу кетийг өмсчихсөн сууж байсан.

Бас нэг өдөр гэнэт гэрээсээ гараад л явсан юм. Таяг тулчихсан тэр үед бие нь их муудчихсан байсан. Гэтэл надад хутга ордоггүй гээд үхрийн ширэн куртик авчирч өгч билээ.

Энэ мэтчилэн хайрын тухай тэг ингэ гэж юу ч ярихгүй ч цаагуураа хайраа үйлдлээрээ мэдрүүлдэг байсан. Их зөөлөн хүн шүү дээ. Нэг чанга үг хэлчихээд дараа нь түүнийгээ хэдэн өдөр бодож, өрөвдөж явна.

С.Баасан: Их хэцүү шүү. Тэрэндээ шаналаад л…
Сэтгүүлч: Түүний танд захиж үлдээсэн хамгийн мартагдашгүй үг юу вэ?

Х.Хасуй: Ер нь их хүнд хүнд үгнүүд хэлнэ. Хамгийн сүүлд надад “Хүн болоорой” гэж хэлсэн нь одоо ч бодогдсоор л байна. Хүн шиг хүн болно гэдэг их хэцүү зүйл болсон байна.
00:00 00:00
00:00 00:00
Сэтгүүлч: Хайрыг харах өнцөг хүний наснаас шалтгаалж үргэлж өөрчлөгдөж байдаг юм шиг. Та хайрыг юу гэж тодорхойлох вэ?

Х.Хасуй: Хайр үнэн байхад л болно. Дурлалыг хайртай андуурсан зүйл хайр биш. Үнэн байдал хүний сэтгэлд мэдрэгддэг. Тэгэхээр хайр үнэн л байх ёстой. Гудамжаар ач зээ нараа дагуулаад явж байгаа хүмүүсийг хараад би энэ их аз жаргал шүү гэж боддог. Хүүхдийг нь хараад үнэн голоосоо хайр хүрдэг. Тэгээд би Хасуй хүүдээ хэлдэг юм. “Энэ хардаа миний хүү энэ хүмүүс аягүй аз жаргалтай байгаа биз” гээд л…
00:00 00:00
С.Баасан: Хайр нь өөрөө хүний амьдралтай их ойр сэдэв учир уншихад маш хялбархан ном байна гэж би бодоод байгаа юм. Одоогийн нийгэмд хүн хүнээ хайрлах нь багасаад байгаа юм шиг анзаарагддаг. Тиймдээ ч хань ижил, эцэг эх, үр хүүхэд, найз нөхдөө, хүмүүсийг сайн хайрлаж байх хэрэгтэй. Хайр бүгдийг ялан дийлэх хүч чадалтай зүйл. Хайрыг хайрлах хэрэгтэй.
00:00 00:00
Хайрын мадригал
Би ганцхан чам руу татсан шулуун чавхдас
Чи ганцхан над руу татсан шулуун чавхдас
Намайг чамайг атгасан
Үй түмэн галт хараацай
Судасны минь доргионд үсчинэ
Газар тэнгэрийн оньсого таалцана
Намайг чамайг мөргөсөн
Үүл тэнгэрийн навчис
Зүрхний минь илдэнд сэмэрнэ
Зүүд эгээрлийн хязгааргүйд хийснэ
Чам руу татсан шулуун чавхдас гэмээнэ би
Над руу татсан шулуун чавхдас гэмээнэ чи
Чамдаа хазайна үгүй хүрч
Наддаа хазайна үгүй ирж
Би цэнхэр өнгөтэй
Чи минь цагаан өнгөтэй
Хос шулуун болон
Хүслээ элдэн одно
Хуурын чавхдас мэт бидэн хоёр дээр
АМЬДРАЛ
Тэнгэрийн заадас шиг эрмэг хөвчөөр
ТУУЛЬС хайлна
Үүлтэй тэнгэр, газарт орон зайгаа булаалгаж
Үхэхийн цаг ирэхэд
Бидэн хоёр
Бие биедээ шингэн огтолцоно

Нийтлэлийг:
Ikon.mn М.Батчимэг
Видеог:
Ikon.mn Н.Эрхбаяр
Гэрэл зургийг:
MPA гэрэл зургийн агентлаг, Д.Эрдэнэцэцэг
2026.05.15